Hôm thứ Hai, 25/5/2026, Đức Giáo hoàng Leo XIV đã vạch ra một tầm nhìn toàn diện dành cho các giám đốc điều hành doanh nghiệp, chính trị gia và mỗi cá nhân, những con người vừa đang định hình vừa đang bị định hình bởi tương lai của trí tuệ nhân tạo.

Tuyên bố của Giáo hoàng Leo được đưa ra dưới hình thức một thông điệp giáo hoàng (encyclical), một bức thư ngỏ gửi tới “tất cả những người thiện chí” dài khoảng 42.300 từ trong bản tiếng Anh. Văn bản nêu rõ mong muốn của ngài trong việc bảo vệ phẩm giá và quyền tự quyết của con người trong thời đại mà công nghệ đe dọa thay thế con người trong nhiều vai trò chuyên môn và xã hội.

Ngài đã trình bày thông điệp này cùng với Christopher Olah, đồng sáng lập của Anthropic, một nhà phát triển trí tuệ nhân tạo hàng đầu. Đây là một cử chỉ mang tính biểu tượng về cuộc đối thoại giữa các nhà lãnh đạo của thế giới tâm linh và thế giới công nghệ, hai lĩnh vực hiếm khi ngồi cùng một bàn, nhưng giờ đây dường như phải làm vậy.

Nội dung cốt lõi của thông điệp Magnifica Humanitas

Văn bản chính thức mang tên Magnifica Humanitas, nghĩa là “Sự vĩ đại của nhân loại”, với phụ đề “Bảo vệ con người trong thời đại trí tuệ nhân tạo”. Giáo hoàng Leo XIV mở đầu bằng hai hình ảnh trong Kinh Thánh đặt cạnh nhau: Tháp Babel và việc xây lại các bức tường thành Jerusalem dưới thời Nehemiah.

Tháp Babel, theo cách kể của ngài, là biểu tượng của nhân loại tự phụ trong tham vọng xây dựng một công trình lớn, có kỹ thuật, có ngôn ngữ thống nhất, có tham vọng vươn tới trời, nhưng lại được xây trên tự mãn và ý muốn kiểm soát. Kết quả không phải là hiệp nhất mà là chia rẽ.

Ngược lại, trong việc tái thiết các bức tường thành Jerusalem, Nehemiah hỏi ý kiến từng gia đình, giao mỗi nhóm một đoạn tường, lắng nghe và điều phối. Thành phố được xây lại nhờ trách nhiệm chung. Đây là khung tham chiếu cho toàn bộ thông điệp: chúng ta đang xây Babel hay Jerusalem?

Trên nền tảng đó, Giáo hoàng đưa ra một loạt cảnh báo và đề xuất.

Về quyền lực công nghệ. Ngài chỉ ra một thay đổi quan trọng: trong quá khứ, nhà nước thường là người định hướng đổi mới, còn ngày nay, các định chế tư nhân, thường là xuyên quốc gia, lại nắm nguồn lực và khả năng can thiệp vượt cả nhiều chính phủ. Quyền lực công nghệ vì thế mang một hình thái “tư nhân” chưa từng có, khiến việc giám sát và định hướng nó vì lợi ích chung trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

Về phẩm giá lao động. Trong chương về “Sự thật, Lao động, Tự do”, thông điệp dành nhiều dòng cho nguy cơ thất nghiệp hàng loạt và xu hướng đo lường con người bằng năng suất. Lao động, theo Giáo hoàng, không chỉ là phương tiện kiếm sống mà là cách con người thực hiện sự sáng tạo và tự do, điều mà không một thuật toán nào nên thay thế.

Về sự thật và truyền thông. Ngài kêu gọi một “hệ sinh thái truyền thông” lành mạnh trong thời đại số, một liên minh giáo dục cho thế hệ trẻ, và vai trò trung tâm của nhà trường. Sự thật, ngài nhấn mạnh, là tài sản chung, và dân chủ không thể vận hành nếu mỗi người sống trong một phiên bản hiện thực do thuật toán định hình.

Về vũ khí và AI. Một trong những đoạn cứng rắn nhất nằm ở chương năm, nơi Giáo hoàng nói về “sự bình thường hóa chiến tranh” và việc tích hợp AI vào hệ thống vũ khí. Ngài cảnh báo về một thứ “chủ nghĩa thực dụng chính trị giả tạo” đang biến bạo lực thành lựa chọn mặc định và làm xói mòn cơ chế đa phương quốc tế.

Về phụ thuộc và “nô lệ kiểu mới”. Thông điệp dùng những từ mạnh, ví dụ như “phá vỡ xiềng xích của các hình thức nô lệ mới”, để mô tả sự phụ thuộc tâm lý vào nền tảng số, sự kiểm soát xã hội thông qua dữ liệu, và việc thương mại hóa sự chú ý của con người.

Xuyên suốt văn bản, năm nguyên tắc cốt lõi của Học thuyết Xã hội Công giáo được áp dụng vào bối cảnh AI: phẩm giá con người, lợi ích chung, đích đến phổ quát của của cải, nguyên tắc bổ trợ (subsidiarity) và liên đới. Đặc biệt, nguyên tắc đích đến phổ quát của của cải được mở rộng để bao gồm các hình thức tài sản mới (bằng sáng chế, thuật toán, nền tảng số và dữ liệu) vốn đang tập trung trong tay một số ít người.

Kết luận, Giáo hoàng không kêu gọi từ chối công nghệ. Ngài nói lựa chọn căn bản “không phải là ‘có’ hay ‘không’ với công nghệ, mà là giữa xây Babel hay xây lại Jerusalem”. Đó là một sự phân biệt tinh tế nhưng quan trọng: vấn đề không nằm ở AI mà nằm ở việc ai kiểm soát nó, vì mục đích gì, và phải trả giá bằng cái gì.

Thông điệp giáo hoàng là gì?

Với những ai chưa quen với từ vựng Công giáo, thuật ngữ “thông điệp giáo hoàng” (encyclical) có thể gây bối rối. Đây là một dạng văn bản chính thức rất đặc biệt trong truyền thống Giáo hội Công giáo.

Từ “encyclical” xuất phát từ tiếng Hy Lạp enkyklios, nghĩa là “tròn” hay “lưu hành”. Ban đầu, đó là những lá thư được chuyền tay giữa các giáo phận. Trong hình thức hiện đại, một thông điệp giáo hoàng là một bức thư trang trọng do Giáo hoàng đích thân ban hành, thường gửi tới các giám mục, hàng giáo sĩ, giáo dân, và như trong nhiều thông điệp xã hội gần đây, tới “tất cả những người thiện chí”, bất kể tôn giáo.

Thông điệp giáo hoàng đứng ở hàng cao nhất trong các tài liệu giáo huấn thông thường của Giáo hoàng, chỉ sau hiến chế tông tòa. Chúng không tự động mang tính bất khả ngộ (infallible), nhưng vẫn là giáo huấn có thẩm quyền mà các tín hữu được yêu cầu đón nhận với lòng tôn trọng trí tuệ và ý chí.

Truyền thống đặt tên cũng rất đặc trưng: mỗi thông điệp được biết đến bằng những từ Latin mở đầu của nó. Magnifica Humanitas (Nhân loại vĩ đại) là cách Giáo hoàng Leo XIV chọn để khung lại toàn bộ thảo luận về AI: không phải bằng nỗi sợ, mà bằng sự khẳng định phẩm giá con người.

Truyền thống thông điệp xã hội của Giáo hội bắt đầu rõ rệt từ năm 1891, khi Giáo hoàng Leo XIII — vị tiền nhiệm cùng tên mà Giáo hoàng đương kim chọn để vinh danh — ban hành Rerum Novarum (“Những điều mới mẻ”), bàn về quyền của người lao động trong thời đại công nghiệp. Kể từ đó, mỗi thế hệ giáo hoàng đều tiếp nối: từ Populorum Progressio của Phaolô VI bàn về phát triển, đến Laborem Exercens và Centesimus Annus của Gioan Phaolô II, Caritas in Veritate của Bênêđictô XVI, rồi Laudato Si’ của Phanxicô về môi trường và Fratelli Tutti về tình huynh đệ phổ quát.

Magnifica Humanitas nay đứng trong chuỗi đó, nỗ lực mới nhất của Giáo hội nhằm đọc “những điều mới mẻ” của thời đại dưới ánh sáng Tin Mừng. Lần này, “điều mới mẻ” là một loại trí tuệ chưa từng có trong lịch sử, được tạo ra bởi chính con người, nhưng có khả năng định hình lại con người.

Và đó chính là lý do tại sao 42.300 từ này lại quan trọng, không chỉ với người Công giáo.

Một vài tháng nữa thôi, những chiếc đĩa phẳng hình chữ nhật, cỡ chiếc khay pizza, sẽ xuất hiện trên nóc nhà của ai đó ở Mộc Châu, Côn Đảo, hay một bản làng vùng cao Hà Giang. Nó sẽ hướng lên trời, bắt sóng từ một trong hàng nghìn vệ tinh Starlink đang bay quanh Trái Đất ở độ cao 550 km, và cứ mỗi 15 giây lại tự động chuyển sang vệ tinh kế tiếp khi vệ tinh cũ bay khuất tầm nhìn. Thế là một ngôi nhà cách trạm BTS gần nhất 30km bỗng có internet tốc độ ngang ngửa cáp quang ở Hà Nội.

Đó là Starlink. Sau hơn một năm “đàm phán có điều kiện”, Việt Nam đã chính thức cấp phép vào tháng 2/2026: 600.000 thuê bao, 4 trạm gateway ở Phú Thọ – Đà Nẵng – TP.HCM, giai đoạn thí điểm 5 năm kết thúc trước năm 2031. Giá tháng đầu khoảng 435 USD (tầm 11 triệu đồng), mức giá không rẻ, nhưng với những vùng cáp quang chưa bao giờ vươn tới, đó là một cánh cửa hoàn toàn mới.

Starlink Việt Nam là một chi nhánh nhỏ xíu của Starlink toàn cầu. Mà Starlink toàn cầu lại chỉ là một nhánh trong hệ sinh thái khổng lồ của SpaceX. Và SpaceX, ngay lúc này, đang chuẩn bị làm điều chưa từng có: Thực hiện đợt IPO lớn nhất trong lịch sử nhân loại.

Công ty từng “chết hụt” trở thành đế chế công nghệ hàng không vũ trụ

Tháng 9/2008, trên một hòn đảo san hô bé tí giữa Thái Bình Dương, một nhóm kỹ sư mặt mày bơ phờ đang chuẩn bị phóng tên lửa Falcon 1 lần thứ tư. Ba lần trước đó đã thất bại “như trong phim”: quả thứ nhất nổ sau 33 giây, quả thứ hai mất kiểm soát, quả thứ ba thì hai tầng tên lửa va nhau sau khi tách.

Elon Musk lúc đó đã đốt hết 100 triệu USD tiền túi từ vụ bán PayPal, công ty Tesla - một dự án khởi nghiệp khác của ông - ngốn 4 triệu USD mỗi tháng, và bản thân ông sau này thú nhận: lúc đó chỉ còn vài trăm nghìn USD trong tài khoản, phải đi mượn tiền bạn bè trả tiền thuê nhà.

Nói cách khác, vào tháng 8/2008, nếu bạn đến gặp một banker ở Phố Wall và nói “tôi tin Elon Musk”, người ta sẽ lịch sự mời bạn đi gặp bác sĩ tâm thần.

Falcon 1 lần thứ tư bay thành công ngày 28/9/2008. Vài tháng sau, Cơ quan hàng không vũ trụ Hoa Kỳ (NASA) ký với SpaceX hợp đồng CRS (Commercial Resupply Services) trị giá tối thiểu 1,6 tỷ USD để chở hàng lên Trạm Vũ trụ Quốc tế. SpaceX sống sót theo đúng nghĩa đen. CRS là chuỗi hợp đồng NASA ký với các công ty tư nhân để vận chuyển hàng hóa lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).

Musk đã nói rằng nếu lần phóng thứ tư của Falcon 1 cũng nổ, công ty đã chết và lịch sử ngành hàng không vũ trụ tư nhân có lẽ đã rẽ hoàn toàn khác. Nhưng câu chuyện thực sự ở đây là tỷ phú công nghệ có ít nhất 2 may mắn: Lần phóng thư tư thành công và hợp đồng 1,6 tỷ USD từ NASA.

Hợp đồng này không đến tình cờ. Nó là kết quả của một chương trình NASA đã âm thầm xây dựng từ năm 2006 tên là COTS (Commercial Orbital Transportation Services — Dịch vụ Vận tải Quỹ đạo Thương mại). Đây là chương trình NASA tài trợ cho các công ty tư nhân để chế tạo tên lửa và tàu vận tải vũ trụ mới, hoạt động từ 2006 đến 2013. Có thể nói COST là “phòng thí nghiệm chính sách” đã đẻ ra SpaceX hiện đại và mô hình hợp tác công-tư trong ngành hàng không vũ trụ.

Ngày 18/8/2006, khi SpaceX còn chưa phóng thành công quả tên lửa nào, NASA đã chọn họ vào COTS với khoản tài trợ tối đa 278 triệu USD. Trong 10 năm đầu, SpaceX vận hành với tổng khoảng 1 tỷ USD, một nửa đến từ thanh toán theo cột mốc của hợp đồng chính phủ. Đây gần như là toàn bộ dòng máu của công ty.

COTS có 4 đặc điểm phá vỡ truyền thống đặt hàng của chính phủ Mỹ:

1. Nhà nước là khách hàng neo (anchor customer), không phải nhà tài trợ. NASA cam kết MUA dịch vụ vận chuyển, chứ không tự xây tên lửa của riêng họ.

2. Trả tiền theo cột mốc, không phải “chi phí cộng phí” (cost-plus). Hợp đồng cost-plus truyền thống hoàn trả mọi chi phí của nhà thầu cộng thêm lợi nhuận, tạo động lực ngược: tiêu càng nhiều, lãi càng nhiều. COTS thì ngược: không đạt cột mốc, không có tiền.

3. Cho phép thất bại, có “van thoát”. Rocketplane Kistler (RpK), đối thủ của SpaceX trong COTS, chỉ nhận được 32,1 triệu USD trên 207 triệu USD tiềm năng trước khi NASA chấm dứt hợp đồng vào tháng 10/2007 vì không đạt cột mốc.

4. Buộc phải hút vốn tư nhân. SpaceX phải bỏ thêm khoảng 454 triệu USD vốn riêng để đối ứng, còn nhiều hơn cả phần NASA đóng góp.

Nhưng tại sao NASA, vốn cũng tự phóng tên lửa, lại cần đến SpaceX?

Vì NASA năm 2006 đang đứng trước một cuộc khủng hoảng tồn vong âm thầm:

• Tàu con thoi sắp nghỉ hưu năm 2011 sau 30 năm vận hành, chi phí khoảng 450 triệu USD mỗi lần phóng, quá đắt và quá nguy hiểm sau thảm họa Challenger (1986) và Columbia (2003).

• Chương trình thay thế tàu con thoi đến năm 2010 đã ngốn 9 tỷ USD nhưng vẫn chậm tiến độ, đến mức chính quyền Obama phải hủy.

•Phụ thuộc Nga: sau 2011, để đưa người lên trạm vũ trụ ISS, Mỹ phải mua chỗ trên tàu Soyuz của Nga với giá tăng dần từ 51 lên 62,7 triệu USD mỗi ghế, một sự phụ thuộc khiến Washington cay đắng.

Nói cách khác: NASA năm 2006 nhìn thấy một tương lai trong đó họ không có cách nào tự đưa người và hàng lên không gian. Họ buộc phải đặt cược vào ai đó. Và họ phát hiện ra rằng startup tư nhân, dưới áp lực tài chính khốc liệt, có thể phóng tên lửa với chi phí thấp hơn nhiều lần so với nhà thầu truyền thống.

Kết quả là với 800 triệu USD đầu tư qua COTS, NASA có được hai dòng tên lửa hạng trung mới và hai tàu vận tải tự động từ SpaceX và một công ty tư nhân khác là Orbital Sciences; trong khi chương trình Orion phát triển tàu vũ trụ đưa người lên mặt trăng mà NASA triển khai theo mô hình cost-plus tốn 12 tỷ USD.

Như vậy, SpaceX không phải câu chuyện “anh hùng đơn độc Musk đánh bại các tập đoàn cũ”. Nó là câu chuyện về cái bắt tay tinh tế giữa hai bên: công ty khởi nghiệp sẵn sàng đặt cược lớn, vận hành nhanh, tối ưu chi phí, và nhà nước cung cấp đơn hàng đủ lớn để hợp lý hóa khoản đặt cược, với hợp đồng đủ thông minh để dòng tiền chỉ chảy ra khi có kết quả.

Không có 100 triệu USD tiền túi của Musk, sẽ không có Falcon 1. Nhưng không có COTS năm 2006 và CRS năm 2008, sẽ không có Falcon 9, không có Dragon, không có Starlink, và không có giấc mơ sao Hỏa nghiêm túc.

Một bài học mà các quốc gia đang xây hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ, trong đó có Việt Nam, rất cần tham khảo: nhà nước không phải nhà tài trợ, không phải nhà đầu tư mạo hiểm, mà là khách hàng đặt hàng đầu tiên, đủ lớn, với cơ chế trả tiền theo kết quả.

Trở lại câu chuyện IPO của SpaceX, vài con số để bạn cảm nhận quy mô:

• Mục tiêu huy động: tới 75 tỷ USD. Lớn hơn GDP của khoảng 100 quốc gia.

• Định giá kỳ vọng: 2.000 tỷ USD. Nếu thành công, SpaceX sẽ lớn hơn Tesla, lớn hơn gần như mọi công ty trong S&P 500 trừ vài ông trùm như Apple, Microsoft, Nvidia.

• Mã chứng khoán: SPCX, niêm yết trên Nasdaq và Nasdaq Texas.

• Lịch trình: Sớm nhất ngày 4/6, định giá ngày 11/6.

Khoảng 30% lượng cổ phiếu sẽ dành cho nhà đầu tư cá nhân, tức là một kỹ sư ở Hà Nội, một bác hưu trí ở Cần Thơ, nếu muốn thì hoàn toàn có thể mua cổ phiếu của công ty đang chuẩn bị đưa người lên sao Hỏa. Đó là một câu nói nghe điên rồ, nhưng nó là sự thật.

SpaceX có làm ra tiền không?

Câu trả lời ngắn: vừa có vừa không.

Có, vì Starlink đang là cỗ máy in tiền thật sự. Số thuê bao tăng theo cấp số nhân: 2,3 triệu (2023) lên 4,4 triệu (2024), rồi 8,9 triệu (2025). Một mình mảng này chiếm 2/3 doanh thu quý 1/2026 của SpaceX. Thu nhập Starlink năm 2025 đạt 4,42 tỷ USD, gấp đôi năm trước.

Không, vì SpaceX đang đốt tiền mặt như đốt giấy. Năm 2025, doanh thu 18,7 tỷ USD (tăng từ 14 tỷ năm 2024) nhưng lỗ ròng 4,94 tỷ USD, chuyển ngược từ mức lãi 791 triệu USD của năm trước. Quý 1/2026 còn dữ dội hơn: doanh thu 4,69 tỷ, lỗ 4,28 tỷ.

Tiền đi đâu? Hai chỗ chính:

• Mảng AI (mới có sau khi SpaceX thâu tóm xAI): lỗ 6,36 tỷ USD năm ngoái, gấp 4 lần năm 2024. SpaceX còn đang đàm phán mua startup AI Cursor với giá 60 tỷ USD.

• Mảng phóng tên lửa: dù đang thống trị ngành và là nhà cung cấp quan trọng cho NASA lẫn Lầu Năm Góc, mảng này vẫn lỗ vận hành 662 triệu USD trong quý 1/2026, chủ yếu vì ngốn R&D cho con quái vật Starship.

Giờ đây Starship là chìa khóa cho tất cả. Nó được quảng bá là tên lửa mạnh nhất từng được phát triển, có khả năng đưa 100-150 tấn hàng lên quỹ đạo, và quan trọng nhất: có thể tái sử dụng hoàn toàn, toàn bộ tên lửa trở về Trái Đất nguyên vẹn sau mỗi sứ mệnh, điều chưa ai làm được.

Mục tiêu của Musk là giảm chi phí phóng xuống còn 185 USD/kg, so với mức trung bình lịch sử của NASA là 18.500 USD/kg. Tức là rẻ hơn 100 lần. Nếu làm được, mọi thứ thay đổi: trung tâm dữ liệu AI đặt ngoài không gian (kế hoạch 100 gigawatt mỗi năm, bằng 1/5 toàn bộ điện năng Mỹ sản xuất năm 2025), Starlink thế hệ mới kết nối thẳng đến điện thoại không cần đĩa, và cuối cùng: đưa con người trên sao Hỏa.

Trong tài liệu pháp lý nộp cho Ủy ban Chứng khoán Mỹ, không phải kịch bản phim viễn tưởng, có ghi rõ một câu: Xây dựng một khu định cư ít nhất 1 triệu người trên sao Hỏa.

Nếu SpaceX đạt định giá 2.000 tỷ USD và Musk đạt các mốc thưởng, ông gần như chắc chắn sẽ trở thành tỷ phú nghìn tỷ đầu tiên trong lịch sử loài người. Cùng lúc đó, cổ phần 6,11% mà Google (Alphabet) đang nắm giữ sẽ trị giá khoảng 122 tỷ USD, một khoản đầu tư vài trăm triệu vài năm trước nay đẻ ra trăm tỷ.

Một công ty khởi nghiệp suýt phá sản 18 năm trước, hôm nay đang viết lại định nghĩa “có thể” của thị trường tài chính, ngành công nghiệp không gian, và có lẽ, nếu Starship không nổ thêm lần nào nữa, cả câu chuyện loài người là một loài chỉ sống trên một hành tinh.

Cuộc sống kỳ lạ thật.

Võ Văn Thành

Xem thêm video.

China Telecom, một trong ba “ông lớn” viễn thông Trung Quốc, đã chính thức tung ra các gói cước token AI trên phạm vi toàn quốc. Gói rẻ nhất chỉ 9,9 nhân dân tệ (khoảng 35.000 đồng) cho 10 triệu token mỗi tháng. Nói cách khác, giá một ly cà phê bình dân đổi lấy đủ AI dùng cả tháng với người dùng ở mức trung bình.

Để dễ hiểu hơn thì 10 triệu token có thể đủ dịch khoảng 3.300 bài báo, viết 20.000 cái email, hỏi đáp ngắn tầm 50.000 lượt, hoặc tóm tắt 660 cái tài liệu 10 trang. Một người dùng bình thường nhìn chung sẽ không tiêu hết 10 triệu token này trong một tháng.

Ngoài gói cá nhân thì có gói doanh nghiệp, và gói đắt nhất là 299,9 NDT cho 250 triệu token.

Cùng thời điểm, chi nhánh Thượng Hải của China Unicom cũng nhảy vào cuộc chơi. China Mobile thậm chí đi trước từ tháng 4, mở bán thử nghiệm ở vài tỉnh, ví dụ ở Cát Lâm, 7,5 triệu token chỉ có giá 15 NDT/tháng.

Cả ba “đại gia” viễn thông đồng loạt triển khai bán gói cước trí tuệ nhân tạo, bên cạnh các gói cước truyền thống. Trong đó, China Telecom gói gọn cả model riêng của mình (TeleChat), lẫn các model nổi tiếng của bên thứ ba như GLM-5 của Zhipu AI và DeepSeek-V3.2 vào cùng một gói. Khách hàng được tự chọn dùng model nào, kiểu như chọn xem phim trên Netflix vậy.

Chủ tịch China Telecom, ông Kha Thụy Văn, tuyên bố trong thông cáo báo chí rằng công ty đang “đặt hoạt động token làm trọng tâm chiến lược”. Dịch ra ngôn ngữ đời thường: “Tụi tôi không còn là nhà mạng đơn thuần nữa, tụi tôi là nhà bán lẻ AI.”

Người dùng sẽ dùng gói token kiểu gì?

Câu trả lời ngắn gọn là: giống y như dùng gói data.

Khách hàng vào ứng dụng nhà mạng, chọn gói, nhấn đăng ký. Tiền bị trừ vào tài khoản viễn thông hoặc cộng vào hóa đơn cuối tháng. Trong tài khoản khách hàng xuất hiện thêm một “ví token” bên cạnh ví data quen thuộc.

Cách tiêu token thì có ba cửa phổ biến.

Cửa thứ nhất: mở app chat AI của nhà mạng ra, đặt câu hỏi, nhận câu trả lời (giống cách mọi người dùng ChatGPT). Mỗi tin nhắn bạn gửi và mỗi câu AI trả lời đều bị trừ token.

Cửa thứ hai: tích hợp vào dịch vụ có sẵn. Gọi tổng đài? Trợ lý AI trả lời. Tìm kiếm trên app nhà mạng? AI tóm tắt giúp. Có khi khách hàng đang xài AI mà không hề biết – chỉ thấy “ơ, sao tổng đài đỡ ngu hơn xưa rồi nhỉ”.

Cửa thứ ba: API dành cho lập trình viên và doanh nghiệp. Khách lấy “chìa khóa”, gắn vào ứng dụng đang phát triển, mỗi lần ứng dụng gọi AI sẽ trừ token từ gói. Đây là lý do có gói 250 triệu token, không phải để một người dùng hỏi AI cả ngày, mà để startup phục vụ hàng nghìn người dùng khác.

Phổ cập AI

Nhìn lướt, đây có vẻ chỉ là một gói cước mới theo trend AI của vài công ty viễn thông ở Trung Quốc. Nhưng nhìn kỹ, đây có thể là một bước ngoặt ảnh hưởng đến cả ngành AI toàn cầu.

Đầu tiên, đây là khoảnh khắc AI trở thành một hàng hóa trong “rổ hàng hóa” mà con người tiêu dùng hàng ngày. AI được đo lường, tính giá và bán theo đơn vị giống điện, nước, gigabyte. Nó trở thành thứ ai cũng có và tiêu dùng thường xuyên, mỗi tháng từ vài chục nghìn đồng, dùng đến đâu trả đến đó.

Thứ hai, mô hình này chỉ khả thi nhờ cú sốc DeepSeek. Đầu năm 2025, DeepSeek làm cả ngành AI choáng váng khi chứng minh có thể huấn luyện model mạnh với chi phí thấp đến mức gây sốc. Nếu vẫn giữ mức giá kiểu OpenAI hồi cuối 2023, không nhà mạng nào dám bán 10 triệu token với giá 1,45 USD. Chính DeepSeek đã mở khóa khả năng kinh tế cho mô hình “AI cho đại chúng”.

Thứ ba, đây là bài tính chiến lược của Bắc Kinh. Cả ba nhà mạng đều là doanh nghiệp nhà nước. Việc đồng loạt tung gói token gần như chắc chắn không phải trùng hợp. Nó nằm trong chiến lược “AI+” mà Thủ tướng Lý Cường công bố năm 2024: nhúng AI vào mọi lĩnh vực. AI được phổ cập và tạo ra sự kích cầu nội địa rất lớn.

Thứ tư, quy mô đã đến mức buộc phải đổi mô hình. Tháng 3 vừa rồi, Trung Quốc ghi nhận hơn 140 nghìn tỷ lượt gọi token mỗi ngày, tăng gấp 1.000 lần so với đầu năm 2024. Bạn không đọc nhầm đâu, một nghìn lần. Đã đến lúc phải có gói thuê bao kiểu viễn thông mới phục vụ nổi quy mô khổng lồ này.

Tất nhiên, mọi thứ chỉ mới bắt đầu. Người dùng đang quen với việc dùng AI miễn phí hoặc thuê bao từ các nhà cung cấp trực tiếp như DeepSeek, họ có thể sẽ không mặn mà với gói token qua nhà mạng này. Hơn nữa, khái niệm gói data phải mất nhiều năm mới đi vào ngôn ngữ đời thường. Những người già không hiểu rõ “data” là gì nhưng vẫn mua đúng gói. Còn token? Khái niệm này trừu tượng hơn nhiều. Một token bằng bao nhiêu chữ? Một câu hỏi tốn bao nhiêu? Hỏi kèm ảnh có tốn thêm không? Không có cách nào “cảm nhận” được token như cảm nhận data đang chạy khi xem video trên Tiktok, Youtube. Marketing một thứ vô hình cho thị trường đại chúng chưa bao giờ là bài toán dễ.

Ngoài ra, ở Trung Quốc không ai mở app nhà mạng hàng ngày. Mọi người sống trong WeChat. Tencent đã nhúng AI riêng vào WeChat, ByteDance nhúng vào Douyin, Alibaba nhúng vào Taobao. Khi AI đã có sẵn ngay trong app mọi người dùng 4 tiếng mỗi ngày, có bao nhiêu lý do để mở thêm một app khác chỉ để hỏi AI?

Cuối cùng là rủi ro quyền riêng tư. Hỏi đáp trực tiếp với AI nhiều khi còn ngại, đây lại còn hỏi đáp với AI thông qua nhà mạng.

Việt Nam thì sao?

Cấu trúc thị trường viễn thông Việt Nam khá giống Trung Quốc: vài nhà mạng lớn của nhà nước đã phủ sóng gần như toàn bộ dân số. Nếu mô hình “bán AI như bán data” được chứng minh có lãi ở Trung Quốc, đừng ngạc nhiên nếu một sáng nào đó bạn mở app My Viettel và thấy gói “Combo Gọi – Data – Token” xuất hiện. Lúc đó, có lẽ chúng ta sẽ phải tập làm quen với một khái niệm mới: số dư AI còn lại trong tháng.

Ngày xưa, hóa đơn điện thoại chỉ có hai dòng: tiền gọi và tiền nhắn. Sau đó thêm dòng thứ ba: tiền data. Bây giờ ở Trung Quốc, dòng thứ tư đang manh nha hình thành: tiền token. Có thể trong vòng năm năm tới, dòng này sẽ trở thành dòng lớn nhất trên hóa đơn – vì người ta nói chuyện với AI nhiều hơn nói chuyện với người, và “tiêu thụ trí tuệ” sẽ vượt qua “tiêu thụ dữ liệu”.

Các nhà mạng không cần phát minh ra AI, họ chỉ cần phát minh ra cách bán AI. Và như mọi câu chuyện kinh doanh, người bán giỏi hơn thường thắng nhiều hơn người làm giỏi hơn.

Quên gigabyte đi. Tương lai sẽ được đo bằng token.

Chiều ngày 15/5/2026, chuyên cơ chở Tổng thống Mỹ Donald Trump rời sân bay Bắc Kinh, khép lại chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài ba ngày tới Trung Quốc - chuyến công du đầu tiên của một Tổng thống Mỹ đến nước này sau gần 9 năm, và là lần thứ hai của ông Trump kể từ tháng 11/2017.

Sau cuộc gặp bên lề tại Busan (Hàn Quốc) tháng 10/2025, hai nhà lãnh đạo lần này có nhiều thời gian hơn để bàn về thương mại, an ninh, và một câu hỏi cũ: liệu Trung Quốc và Hoa Kỳ có thể “cùng tồn tại hòa bình” trong một thế giới ngày càng phân mảnh.

Bối cảnh

Chuyến thăm diễn ra theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, trong bối cảnh quan hệ Trung – Mỹ trải qua nhiều thăng trầm: từ thương chiến, đại dịch, đến cạnh tranh chiến lược về công nghệ. Việc Bắc Kinh đón ông Trump bằng nghi thức cấp nhà nước đầy đủ, cùng đoàn khoảng 30 doanh nghiệp Mỹ cấp cao tháp tùng, cho thấy cả hai bên đều muốn đặt cuộc gặp ở vị trí trung tâm trên bàn cờ ngoại giao 2026 - năm Trung Quốc đăng cai APEC và Mỹ đăng cai G20.

Ngày 1 (13/5): Đến Bắc Kinh

Ông Trump đáp xuống Bắc Kinh tối thứ Tư và được Phó Chủ tịch Hàn Chính (Han Zheng) đón tại sân bay - biểu hiện của lễ tân cấp cao theo thông lệ Trung Quốc. Cùng ngày, các đoàn đàm phán kinh tế - thương mại của hai nước cũng hoàn tất một vòng làm việc.

Một chi tiết hậu trường đáng chú ý do Bloomberg ghi nhận: CEO Nvidia Jensen Huang - ban đầu không có tên trong danh sách doanh nghiệp tháp tùng - đã bất ngờ xuất hiện trên sân bay tại Alaska trong điểm dừng tiếp nhiên liệu, rồi cùng ông Trump bay đến Bắc Kinh. Câu chuyện này cho thấy thành phần đoàn đã được điều chỉnh phút chót, phản ánh tính nhạy cảm của hồ sơ chip bán dẫn.

Ngày 2 (14/5): Hội đàm, quốc yến và Thiên Đàn

Hội đàm tại Đại lễ đường Nhân dân. Mở đầu phát biểu, ông Trump gọi đây “có thể là hội nghị thượng đỉnh lớn nhất từ trước đến nay” và nhiều lần ca ngợi ông Tập là “nhà lãnh đạo vĩ đại”. Ông Tập, ngược lại, mở đầu ở tầm rất rộng: liệu Trung Quốc và Hoa Kỳ có thể vượt qua “Bẫy Thucydides” để tạo dựng một mô hình quan hệ giữa các cường quốc kiểu mới hay không.

Thông điệp của ông Tập nhấn mạnh vào “quan hệ Trung – Mỹ ổn định chiến lược mang tính kiến tạo”, với bốn cấu phần: (1) ổn định tích cực, lấy hợp tác làm chủ đạo; (2) ổn định lành mạnh với cạnh tranh có chừng mực; (3) ổn định liên tục với khác biệt được quản lý; và (4) ổn định bền vững với cam kết hòa bình.

Ông Tập nhấn mạnh tầm nhìn này sẽ định hướng quan hệ song phương “trong ba năm tới và xa hơn”. Theo giới quan sát, ông Trump không công khai chấp nhận hay bác bỏ khung này, và sự im lặng này được coi là chiến thắng truyền thông cho Bắc Kinh.

Xem phân tích nhanh của tôi:

Kinh tế – Thương mại. Ông Tập tiết lộ rằng đàm phán về thương mại của hai bên hôm 13/5 đã đạt được “kết quả nhìn chung cân bằng và tích cực”.

Sau khi rời Bắc Kinh, ông Trump thông tin cụ thể về một số hợp đồng: Trung Quốc cam kết mua 200 máy bay Boeing (có thể nâng lên 750 nếu đơn đầu được giao tốt), hơn 10 tỷ USD nông sản, cùng các thiết bị năng lượng và y tế. Thị trường thịt bò Mỹ sẽ được mở lại.

Tuy nhiên, Nytimes và Bloomberg chỉ ra một số khoảng trống. Con số 200 máy bay Boeing thấp hơn nhiều so với kỳ vọng 500 chiếc trước hội nghị thượng đỉnh lần này, khiến cổ phiếu Boeing chịu áp lực. Các đợt mua nông sản lớn như đậu tương phải chờ đến mùa thu theo lịch nông vụ, và giá đậu tương tương lai đã giảm sau khi đàm phán kết thúc.

Kế hoạch giảm thuế với khoảng 30 tỷ USD hàng Trung Quốc thuộc các ngành “không thiết yếu” - được Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đề cập - vẫn cần nhiều tháng thủ tục. Nhìn chung hai bên chưa đạt được tiến triển đột phá về vấn đề thuế quan.

Nvidia và Visa. Theo Bloomberg, chip H200 của Nvidia có được đề cập trong hội đàm song phương. Ông Trump cho biết Bắc Kinh chưa phê duyệt nhập khẩu vì muốn phát triển chip nội địa - nhưng sự hiện diện của Jensen Huang vẫn giữ cho Nvidia một chỗ trên radar của Trung Quốc. Một câu chuyện khác là Visa: ông Trump cho biết đã trực tiếp đề nghị ông Tập mở cửa thị trường thanh toán điện tử Trung Quốc cho hãng thẻ tín dụng này - một thị trường mà theo Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc có hơn 10 tỷ thẻ ngân hàng đang lưu hành cuối 2025.

Đài Loan. Ông Tập nhấn mạnh đây là “vấn đề quan trọng nhất” trong quan hệ song phương, ví vấn đề “Đài Loan độc lập” với hòa bình hai bờ eo biển là “như nước với lửa”, và kêu gọi phía Mỹ “thận trọng đặc biệt”. Bloomberg mô tả Bắc Kinh đã sử dụng ngôn ngữ cứng rắn cảnh báo nguy cơ xung đột Trung – Mỹ liên quan đến hòn đảo này.

Trên chuyên cơ trở về Washington, ông Trump kể rằng ông đã “lắng nghe” ông Tập nhưng không đưa ra cam kết nào. Khi được hỏi liệu Mỹ có bảo vệ Đài Loan trong một cuộc xung đột, ông trả lời ông Tập: “tôi không bàn về điều đó”.

Tổng thống Mỹ cũng nói sẽ “sớm quyết định” về thương vụ vũ khí trị giá 14 tỷ USD cho Đài Loan. Tuyên bố của Nhà Trắng sau cuộc gặp không nhắc đến Đài Loan, dù Ngoại trưởng Marco Rubio sau đó khẳng định chính sách Mỹ không thay đổi.

Tân Hoa Xã tập trung vào lập trường của ông Tập mà không trích phản hồi của ông Trump.

Iran và Trung Đông. Trước chuyến đi, các quan chức Mỹ kỳ vọng ông Tập sẽ đồng ý gây sức ép với Tehran. Trên thực tế, theo Bloomberg, ông Trump chủ yếu công khai hoan nghênh những lập trường mà Bắc Kinh đã công bố từ trước: eo biển Hormuz cần được mở, Iran không nên có vũ khí hạt nhân, và Trung Quốc không bán trang bị quân sự cho Tehran.

Đáng chú ý, các tuyên bố công khai của Bắc Kinh về thượng đỉnh không nhắc đến từ “Iran”, chỉ đề cập chung về Trung Đông.

Quốc yến và Thiên Đàn. Tại quốc yến, ông Tập gọi quan hệ Trung – Mỹ là “quan hệ song phương quan trọng nhất thế giới hiện nay” và nhấn mạnh hai nước “phải làm cho nó vận hành tốt, không bao giờ được làm hỏng” - đối tác chứ không phải đối thủ.

Sau đó, hai nhà lãnh đạo cùng tham quan Thiên Đàn, nơi ông Tập giải thích triết lý “dân là gốc của nước”. Việc chọn Thiên Đàn thay cho Tử Cấm Thành (nơi ông Tập từng đưa ông Trump đến năm 2017) có thể coi là một thông điệp ngoại giao biểu tượng.

Ngày 3 (15/5): Cuộc gặp riêng ở Trung Nam Hải

Buổi sáng ngày cuối, ông Tập đón ông Trump tại Trung Nam Hải - khu phức hợp lãnh đạo trung tâm Bắc Kinh, nơi rất hiếm khi mở cửa cho lãnh đạo nước ngoài. Hai người đi dạo trong vườn trước khi bước vào cuộc gặp riêng. Đây là cử chỉ ngoại giao đáng chú ý, cho thấy ông Tập muốn khắc họa quan hệ cá nhân với ông Trump theo hướng “bạn bè cũ”.

Trong cuộc gặp, ông Tập đưa ra một phát biểu được giới quan sát đặc biệt chú ý: trong khi ông Trump muốn “làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại”, thì bản thân ông tập trung dẫn dắt nhân dân Trung Quốc hướng tới phục hưng dân tộc, và hai mục tiêu này hoàn toàn có thể cùng tồn tại thông qua hợp tác. Câu nói khéo léo đặt khẩu hiệu “Make America Great Again” cạnh “Phục hưng vĩ đại dân tộc Trung Hoa”.

Ông Trump phát biểu rằng chuyến thăm “rất thành công và đáng nhớ”, hai bên đã “ký một số thỏa thuận, giải quyết nhiều vấn đề”, và ông mong sớm đón ông Tập tại Washington.

Bloomberg ghi nhận: ông Trump cho biết đã trao đổi với ông Tập về Jimmy Lai, nhà sáng lập tờ Apple Daily bị tuyên 20 năm tù tháng 2/2026; theo lời kể của ông Trump, ông Tập nói đây sẽ là “ca khó”.

Đầu giờ chiều, ông Trump rời Bắc Kinh; Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị tiễn ở sân bay.

Năm điểm nổi bật

Thứ nhất, khung quan hệ: Tuyên bố của ông Tập rằng tầm nhìn mới sẽ là “kim chỉ nam chiến lược cho ba năm tới và xa hơn” cho thấy Bắc Kinh muốn đóng khung quan hệ Trung - Mỹ trong gần như toàn bộ nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump. Việc phía Mỹ chưa chính thức “ký vào” khái niệm này có thể là chủ ý, để giữ không gian đàm phán.

Thứ hai, kinh tế: Có con số cụ thể như hợp đồng 200 máy bay Boeing, hơn 10 tỷ USD nông sản, mở lại thị trường thịt bò. Nhưng các con số dưới kỳ vọng tiền hội đàm; đậu tương phải chờ mùa thu, kế hoạch giảm thuế cần hàng tháng triển khai, và vấn đề thuế quan cốt lõi không được đụng tới.

Thứ ba, Đài Loan vẫn là “đường ranh đỏ”: Lập trường của ông Tập không bất ngờ. Phía Mỹ nhìn chung vẫn giữ “Mơ hồ chiến lược” (Strategic Ambiguity).

Thứ tư, truyền thông: Phía Trung Quốc kiểm soát chặt chẽ những gì được trích dẫn, đẩy mạnh khái niệm “ổn định chiến lược kiến tạo” và lập trường về Đài Loan, trong khi tuyên bố của Nhà Trắng tránh nhắc đến những điểm nhạy cảm.

Thứ năm, ngoại giao biểu tượng và giới hạn của nó. Từ Thiên Đàn đến vườn Trung Nam Hải, các địa điểm được chọn nhằm cá nhân hóa quan hệ giữa hai nhà lãnh đạo. Nhưng “ngoại giao nguyên thủ” có giới hạn: các cam kết phụ thuộc vào quan hệ cá nhân thường khó tồn tại lâu hơn nhiệm kỳ của các bên.

Kết luận: hai câu chuyện, một thực tại đang chờ thử thách

Đứng từ góc nhìn Bắc Kinh qua ngôn ngữ của Tân Hoa Xã, hội nghị thượng đỉnh lần này là một thành công ngoại giao đáng kể: một khái niệm chiến lược mới được thiết lập, không khí thân tình được duy trì, và Trung Quốc khẳng định mình là một cực có thể “đàm phán ngang hàng” với Hoa Kỳ.

Đứng từ góc nhìn Washington, ba ngày này mang lại một số tín hiệu thương mại tích cực nhưng các con số chưa rõ ràng.

Giá trị thực sự của chuyến thăm có lẽ không nằm ở những thông cáo cuối cùng, mà ở việc hai nhà lãnh đạo cùng lựa chọn ngôn ngữ “đối tác chứ không phải đối thủ”. Câu hỏi cần được trả lời trong các tháng tới là: liệu các đoàn đàm phán cấp dưới có thể chuyển hóa ngôn ngữ ngoại giao của Đại lễ đường Nhân dân thành các văn bản, thỏa thuận và hành động cụ thể hay không.

Vào lúc 6 giờ 35 phút chiều ngày 1 tháng 4 năm 2026, một cột lửa khổng lồ xé toạc bầu trời Florida. Tên lửa SLS của NASA, cỗ máy mạnh nhất từng được chế tạo, đã rời bệ phóng 39B tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, mang theo bốn phi hành gia và một sứ mệnh được chờ đợi hơn nửa thế kỷ. Đây là lần đầu tiên kể từ ngày Eugene Cernan nhấc chân khỏi bề mặt Mặt Trăng vào tháng 12 năm 1972, con người một lần nữa đặt cược tất cả vào hành trình vươn tới mặt trăng, nơi chị Hằng đang mỉm cười nhìn xuống các phi hành gia.

Đó là Artemis II, và mọi thứ đều bắt đầu từ rất lâu trước khoảnh khắc phóng.

Hành trình gian nan

Ý tưởng về Artemis II không ra đời trong một đêm. Sứ mệnh ban đầu được gọi là Exploration Mission-2 (EM-2), từng được thiết kế để hỗ trợ Chương trình chuyển hướng tiểu hành tinh, một tham vọng bị hủy bỏ về sau. Sau khi chương trình Artemis được thành lập vào năm 2017, mục tiêu của sứ mệnh đã được định hình lại hoàn toàn.

Trong nhiều năm, ngày phóng cứ bị đẩy lùi. Đại dịch, trục trặc kỹ thuật, áp lực ngân sách, tất cả cộng hưởng tạo thành một bức tường ngăn cản. Rồi đến nỗi lo về tấm chắn nhiệt của tàu Orion: sau sứ mệnh không người lái Artemis I, hiện tượng ăn mòn trên lớp chắn nhiệt AVCOAT đã được phát hiện, buộc NASA phải đánh giá lại toàn bộ kịch bản tái nhập khí quyển. Thay vì hạ cánh theo kiểu “skip reentry” như kế hoạch gốc, tàu sẽ đi vào khí quyển theo góc nghiêng hơn để giảm thiểu thời gian tiếp xúc với nhiệt độ cực cao.

Vào tháng 1 năm 2026, Giám đốc NASA Jared Isaacman tuyên bố ông ủng hộ việc tiến hành Artemis II với tấm chắn nhiệt hiện tại sau khi xem xét kỹ lưỡng các phân tích của cơ quan và gặp gỡ các kỹ sư cùng chuyên gia bên ngoài. Cỗ máy cuối cùng đã sẵn sàng. Và những con người điều khiển nó cũng vậy.

Bốn phi hành gia gánh vai lịch sử

Bốn phi hành gia được chọn cho sứ mệnh gồm: NASA astronaut Reid Wiseman (Chỉ huy), Victor Glover (Phi công), Christina Koch (Chuyên gia sứ mệnh), và Jeremy Hansen — phi hành gia người Canada đến từ Cơ quan Vũ trụ Canada (CSA). Họ đã huấn luyện cùng nhau trong 3 năm, xem xét quy trình cho từng giai đoạn bay, từ lúc phóng cho đến khi hạ cánh.

Đây không chỉ là một nhóm phi hành gia. Đây là những biểu tượng của thời đại. Victor Glover trở thành người Mỹ gốc Phi đầu tiên bay vào quỹ đạo mặt trăng. Christina Koch là người phụ nữ đầu tiên trong lịch sử thực hiện hành trình vòng quanh Mặt Trăng. Jeremy Hansen là phi hành gia Canada đầu tiên đặt chân ra ngoài quỹ đạo thấp của trái đất. Và Reid Wiseman — người chỉ huy với đôi mắt từng trải — chèo lái một kíp tàu không chỉ bay về phía mặt trăng, mà còn bay về phía tương lai.

Họ đặt tên cho tàu Orion của mình là Integrity — Chính trực. Cái tên đó không phải ngẫu nhiên.

Khoảnh khắc cất cánh

Vào ngày 17 tháng 1 năm 2026, tên lửa SLS cùng tàu Orion được vận chuyển từ Nhà lắp ráp phương tiện ra bãi phóng 39B tại Kennedy Space Center, một cuộc diễu hành lặng lẽ trong đêm Florida. Những tuần sau đó là chuỗi kiểm tra cuối cùng, những giờ phút chờ đợi căng thẳng, và những màn trình diễn tổng duyệt của toàn đội ngũ mặt đất.

Tên lửa SLS và tàu vũ trụ Orion của NASA đã cất cánh từ bệ phóng 39B lúc 6h35 phút chiều theo giờ EDT ngày 1 tháng 4 (khoảng 5h35 sáng ngày 2 tháng 4 theo giờ Hà Nội), đưa bốn phi hành gia lên một chuyến bay thử nghiệm kéo dài 10 ngày vòng quanh Mặt Trăng và trở về.

Khoảnh khắc đó được phát trực tiếp trên toàn thế giới. Hàng triệu người ở 195 quốc gia dán mắt vào màn hình — những người già nhớ lại Apollo, những đứa trẻ lần đầu tiên chứng kiến loài người chạm vào ranh giới mặt trăng.

Sau khi lên đến quỹ đạo, Orion triển khai bốn cánh pin mặt trời, cung cấp năng lượng cho toàn bộ hệ thống. Các kỹ sư dưới mặt đất lập tức bắt tay vào kiểm tra từng bộ phận. Đây là lần đầu tiên hệ thống hỗ trợ sự sống của Orion được thử nghiệm với con người thật sự ở bên trong.

Rời quỹ đạo trái đất lần đầu tiên sau 54 năm

Ngày 2 tháng 4 năm 2026 đánh dấu một trong những thời khắc đáng ghi nhớ nhất trong lịch sử thám hiểm không gian. Sau khi động cơ chính được “đốt” trong khoảng sáu phút, Orion và phi hành đoàn đã thoát khỏi lực hút của trái đất và bắt đầu hành trình về phía mặt trăng.

“Hôm nay, lần đầu tiên kể từ Apollo 17 năm 1972, con người đã rời quỹ đạo trái đất,” bà Lori Glaze, quyền Phó Giám đốc phụ trách Hệ thống khám phá tại NASA tuyên bố. “Reid, Victor, Christina, và Jeremy giờ đang trên quỹ đạo chính xác hướng về phía mặt trăng”.

Trong những ngày bay tiếp theo, phi hành đoàn thực hiện loạt kiểm tra hệ thống tàu: hệ thống điều khiển thủ công, thiết bị liên lạc, màn hình hiển thị buồng lái. Họ có trong tay 189 món thực phẩm khác nhau trong suốt chuyến đi, gồm 10 loại đồ uống, cùng các bữa ăn như thịt bò nướng BBQ, phô mai pasta, bí đỏ và bánh quy sô-cô-la. Những bữa tiệc nhỏ giữa vũ trụ vô tận.

Ngày thứ sáu: Bay vòng quanh mặt trăng

Ngày 6 tháng 4, tàu Orion Integrity đã đưa bốn phi hành gia lại gần Mặt Trăng ở khoảng cách 6.545 km (khoảng 4.067 dặm) trên bề mặt. Đây là điểm tiếp cận gần nhất, gọi là pericynthion. Không giống Apollo với những cú hạ cánh, Artemis II sử dụng quỹ đạo “free-return”, lực hấp dẫn của Mặt Trăng uốn cong đường bay của tàu quanh phía tối rồi đưa nó trở lại trái đất, một kỹ thuật từng cứu sống phi hành đoàn Apollo 13 trong tình huống ngàn cân treo sợi tóc.

Khi tàu Orion đi vào phía sau mặt trăng, mọi liên lạc với trái đất bị gián đoạn khoảng 40 phút, khoảng lặng vô tuyến đáng sợ mà những người ngồi theo dõi tại trung tâm điều khiển ở Houston quen gọi là “vùng tối”. Đồng hồ ở trung tâm nhích từng phút. Rồi tín hiệu quay trở lại. Và cùng với nó, một trong những hình ảnh đẹp nhất mà con người từng ghi lại từ không gian: ánh sáng trái đất ló dạng từ sau đường chân Mặt Trăng: một “Earthrise” trong thế kỷ 21.

Xin nhắc lại một chút: “Earthrise” là một trong những bức ảnh nổi tiếng nhất trong lịch sử nhân loại. Năm 1968, trong sứ mệnh Apollo 8, phi hành gia William Anders đã chụp được khoảnh khắc trái đất ló dạng từ sau đường chân trời của mặt trăng, một quả cầu xanh nhỏ bé, cô đơn, nổi lên giữa màn đêm vũ trụ vô tận. Bức ảnh được đặt tên là “Earthrise”, tức “trái đất mọc”, lấy cảm hứng từ “Sunrise” (mặt trời mọc).

Bức ảnh đó đã thay đổi cách nhân loại nhìn về hành tinh của mình, và được coi là một trong những tác nhân châm ngòi cho phong trào bảo vệ môi trường hiện đại.

Lần này, khi tàu Orion Integrity bay vòng qua phía tối của mặt trăng rồi ló ra phía bên kia, phi hành đoàn và camera trên tàu ghi lại được khoảnh khắc trái đất xuất hiện từ sau rìa mặt trăng, gợi lại hình ảnh kinh điển của Apollo 8 năm 1968, nhưng lần này là của thế hệ chúng ta.

Sau đó, Artemis II bước vào một nhật thực mặt trời kéo dài khoảng một giờ khi Orion, mặt trăng và mặt trời thẳng hàng nhau. Phi hành đoàn quan sát mặt trời biến mất sau một mặt trăng gần như tối hoàn toàn, và tận dụng cơ hội hiếm có đó để nghiên cứu vầng hào quang mặt trời, lớp khí quyển ngoài cùng của mặt trời, khi nó tỏa sáng viền quanh rìa mặt trăng.

Rồi đến kỷ lục: phi hành đoàn Artemis II đạt khoảng cách tối đa 252.756 dặm so với Trái Đất, phá vỡ kỷ lục bay xa nhất trong lịch sử con người, vượt qua Apollo 13 năm 1970 thêm 4.111 dặm.

Nhưng có lẽ khoảnh khắc chạm đến lòng người nhất không nằm ở kỷ lục.

Trong buổi họp báo từ không gian, phi hành gia Jeremy Hansen đã thông báo rằng ông và các đồng đội đã chọn đặt tên một miệng núi lửa trên mặt trăng là “Carroll”, để vinh danh người vợ quá cố của chỉ huy Reid Wiseman, người đã qua đời vì ung thư năm 2020. Khi Hansen chia sẻ điều đó, những người còn lại trong kíp lái đưa tay lau nước mắt. Wiseman sau đó gọi đó là “khoảnh khắc sâu sắc nhất của cả sứ mệnh”.

Hành trình trở về

Ngày 7 tháng 4, tàu Orion thực hiện lần đốt điều chỉnh đầu tiên trên đường về, động cơ đẩy bật sáng trong 15 giây, thay đổi vận tốc 1,6 feet/giây để định hướng tàu về phía Trái Đất. Đồng thời, tàu USS John P. Murtha, chiến hạm hải quân Mỹ phụ trách thu hồi phi hành đoàn, rời cảng và hướng ra vùng Thái Bình Dương.

Trong ngày thứ chín, khi Orion còn cách trái đất 237.000 km, phi hành đoàn thức dậy theo tiếng nhạc “Lonesome Drifter” của Charley Crockett, một lựa chọn có dụng ý, bởi sau chín ngày lênh đênh giữa các vì sao, họ sắp trở về nhà.

Lửa, nước, và chiến thắng

Ngày 10 tháng 4 năm 2026, phi hành đoàn Artemis II bắt đầu giai đoạn cuối hành trình với các bài hát “Run to the Water” của ban nhạc Live và “Free” của Zac Brown Band trong khi chuẩn bị cho vụ đốt điều chỉnh thứ ba và toàn bộ quy trình tái nhập khí quyển.

Khi tàu Orion lao vào khí quyển với vận tốc 38.367 km/h, không khí phía trước nén lại tạo ra nhiệt độ khoảng 2.700 độ C, đủ để biến vonfram thành hơi. Bên trong lớp chắn nhiệt, bốn con người ngồi im, chịu đựng lực G lên đến 3,9 lần trọng lực. Từ tốc độ hơn 38.000 km/h, Orion giảm xuống còn khoảng 32 km/h chỉ trong 10 đến 15 phút, trải nghiệm mà phi công Victor Glover mô tả là “cưỡi một quả cầu lửa qua bầu khí quyển”.

Trong quá trình tái nhập, tàu trải qua sáu phút mất liên lạc vô tuyến khi plasma bao quanh capsule trong giai đoạn nóng nhất. Sau khi thoát khỏi vùng đen, Orion bung dù dự phòng ở độ cao 6.700 mét rồi triển khai ba dù chính ở khoảng 1.800 mét để hạ dần xuống mặt biển.

Vào lúc hơn 8h tối ngày 10 tháng 4 (sáng 11/4 theo giờ Hà Nội), tàu Orion Integrity hạ xuống Thái Bình Dương ngoài khơi bờ biển San Diego, kết thúc hành trình 695.081 dặm kéo dài 9 ngày, 1 giờ, 32 phút và 15 giây.

Trung tâm điều hành gọi đó là “một cú hạ cánh hoàn hảo như trong sách giáo khoa.” “Đây là một màn hạ cánh lý tưởng của Integrity,” bình luận viên NASA Rob Navias thốt lên. Chỉ huy Reid Wiseman xác nhận từ bên trong capsule: toàn bộ phi hành đoàn an toàn và khỏe mạnh.

Hơn một chuyến bay thử nghiệm

Về mặt kỹ thuật, Artemis II là một “test flight”, chuyến bay kiểm tra hệ thống hỗ trợ sự sống của tàu Orion trong môi trường không gian sâu trước khi NASA thực hiện Artemis III, sứ mệnh sẽ đưa người trở lại đặt chân lên bề mặt Mặt Trăng.

Nhưng không ai gọi Artemis II chỉ là “thử nghiệm” khi chứng kiến những khoảnh khắc đó.

Giám đốc NASA Jared Isaacman nói sau sứ mệnh: “Tại NASA, chúng ta dám vươn cao hơn, khám phá xa hơn, và đạt được những điều tưởng như không thể.” Còn Victor Glover, người đã ấp ủ khoảnh khắc hạ cánh từ ngày được phân công vào phi hành đoàn, nói với các phóng viên: “Tôi chưa kịp xử lý hết những gì chúng tôi vừa trải qua. Tôi sẽ nghĩ về điều này và kể lại những câu chuyện này trong suốt phần còn lại của cuộc đời mình”.

Artemis II đã làm được điều mà không có bài phát biểu nào có thể làm được: nó nhắc nhở loài người rằng, đôi khi, đứng trước một mặt trăng đủ gần để nhìn thấy từng miệng núi lửa, chúng ta không cần lý do để tiếp tục khám phá. Chúng ta làm điều đó vì chúng ta là ai.

Artemis III, sứ mệnh sẽ lần đầu tiên đưa một phụ nữ và một người da màu đặt chân lên bề mặt Mặt Trăng, dự kiến diễn ra trong những năm tới. Hành trình trở lại mặt trăng, lần này để ở lại, đã chính thức bắt đầu.

(Bài viết tham khảo thông tin và sử dụng hình ảnh từ trang chính thức của NASA)

Thưa Chủ tịch Hạ viện Johnson, Phó Tổng thống Vance, Đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ, Đệ nhị phu nhân Hoa Kỳ, các thành viên Quốc hội và đồng bào Mỹ của tôi, quốc gia của chúng ta đã trở lại: Lớn mạnh hơn, tốt đẹp hơn, giàu có hơn và hùng mạnh hơn bao giờ hết.

Chưa đầy năm tháng nữa, đất nước chúng ta sẽ kỷ niệm một cột mốc sử thi trong lịch sử Hoa Kỳ, kỷ niệm 250 năm nền độc lập huy hoàng của chúng ta.

Vào ngày 4 tháng 7 này, chúng ta sẽ đánh dấu hai thế kỷ rưỡi của tự do và chiến thắng, tiến bộ và giải phóng tại quốc gia tuyệt vời và đặc biệt nhất từng tồn tại trên mặt đất này.

Và chúng ta vẫn chưa thấy hết đâu. Chúng ta sẽ làm tốt hơn, tốt hơn và tốt hơn nữa.

Đây là thời hoàng kim của nước Mỹ.

Khi tôi phát biểu tại khán phòng này 12 tháng trước, tôi vừa tiếp quản một quốc gia trong cơn khủng hoảng, với nền kinh tế trì trệ, lạm phát ở mức kỷ lục, biên giới mở toang, việc tuyển quân và cảnh sát ở mức tồi tệ, tội phạm tràn lan trong nước cùng các cuộc chiến tranh và sự hỗn loạn trên khắp thế giới.

Nhưng tối nay, chỉ sau một năm, tôi có thể nói với sự tự tôn và lòng hãnh diện rằng chúng ta đã đạt được một sự chuyển mình mà chưa ai từng thấy trước đây và một bước ngoặt để đời.

Đó thực sự là một bước ngoặt để đời. Và chúng ta sẽ không bao giờ quay lại nơi chúng ta đã ở chỉ một thời gian ngắn trước đây.

Chúng ta sẽ không quay lại.

Ngày nay biên giới của chúng ta đã được bảo mật. Ngày nay biên giới của chúng ta an toàn, tinh thần của chúng ta được phục hồi, lạm phát đang lao dốc, thu nhập đang tăng nhanh, nền kinh tế đang bùng nổ hơn bao giờ hết, kẻ thù của chúng ta đang sợ hãi, quân đội và cảnh sát của chúng ta được trang bị đầy đủ, và nước Mỹ được tôn trọng trở lại, có lẽ là hơn bao giờ hết.

Sau bốn năm mà hàng triệu hàng triệu người di cư bất hợp pháp đổ vào biên giới chúng ta một cách hoàn toàn không bị ngăn cản và kiểm soát, giờ đây chúng ta có biên giới mạnh nhất và an toàn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, bỏ xa các thời kỳ trước.

Trong chín tháng qua, không có một người di cư bất hợp pháp nào được vào Hoa Kỳ.

Nhưng chúng ta sẽ luôn cho phép mọi người vào một cách hợp pháp, những người sẽ yêu đất nước chúng ta và làm việc chăm chỉ để duy trì đất nước chúng ta.

Lượng fentanyl chết người qua biên giới đã giảm kỷ lục 56% trong một năm.

Trong năm qua, tỷ lệ giết người đã chứng kiến mức giảm lớn nhất trong lịch sử từng được ghi nhận.

Đây là mức giảm lớn nhất, hãy nghĩ về điều đó, trong lịch sử được ghi nhận, con số thấp nhất trong hơn 125 năm, kể từ năm 1900. Trên thực tế, là từ rất lâu trước khi người cha tuyệt vời của tôi — tôi đã có một người cha tuyệt vời, Fred — trước khi ông ấy được sinh ra, từ rất lâu trước khi ông ấy sinh ra.

Đó là một thời gian dài trước đây, ông ấy sẽ không thích tôi nói thế đâu, nhưng đó là một thời gian dài trước đây.

Chính quyền Biden và các đồng minh của họ trong Quốc hội đã gây ra mức lạm phát tồi tệ nhất trong lịch sử đất nước chúng ta.

Nhưng trong 12 tháng, chính quyền của tôi đã đưa lạm phát cốt lõi xuống mức thấp nhất trong hơn năm năm.

Và trong ba tháng cuối năm 2025, nó đã xuống còn 1,7%.

Xăng dầu, vốn đã đạt đỉnh hơn 6 USD một gallon ở một số tiểu bang dưới thời người tiền nhiệm của tôi và nói thẳng ra là một thảm họa, hiện đã xuống dưới 2,30 USD một gallon ở hầu hết các tiểu bang, và ở một số nơi là 1,99 USD một gallon.

Và khi tôi đến thăm tiểu bang Iowa vĩ đại chỉ vài tuần trước, tôi thậm chí đã thấy giá xăng 1,85 USD một gallon, mức thấp nhất trong bốn năm và đang giảm nhanh.

Và chi phí hằng năm của một khoản thế chấp nhà mới điển hình đã giảm gần 5.000 USD chỉ kể từ khi tôi nhậm chức, trong vòng một năm.

Và lãi suất thấp hơn sẽ giải quyết vấn đề nhà ở do Biden tạo ra, đồng thời bảo vệ giá trị của những người đã sở hữu nhà, những người thực sự cảm thấy giàu có lần đầu tiên trong đời.

Chúng ta muốn bảo vệ những giá trị đó. Chúng ta muốn giữ những giá trị đó ở mức cao.

Chúng ta sẽ làm cả hai — và giữ nguyên như vậy.

Thị trường chứng khoán đã thiết lập 53 mức cao kỷ lục mọi thời đại kể từ cuộc bầu cử.

Hãy nghĩ về điều đó, một năm, thúc đẩy lương hưu, kế hoạch 401(k) và tài khoản hưu trí cho hàng triệu hàng triệu người Mỹ, tất cả họ đều đang hưởng lợi.

Mọi người đều đi lên, lên rất cao. Trong bốn năm dài, chính quyền trước đó đã nhận được ít hơn 1 nghìn tỷ USD đầu tư mới vào Hoa Kỳ.

Và khi tôi nói ít hơn, nghĩa là ít hơn đáng kể. Trong 12 tháng, tôi đã đảm bảo các cam kết trị giá hơn 18 nghìn tỷ USD đổ vào từ khắp nơi trên toàn cầu.

Hãy nghĩ về điều đó — ít hơn nhiều so với 1 nghìn tỷ USD trong bốn năm, so với hơn 18 nghìn tỷ USD chỉ trong một năm.

Sự khác biệt mà một tổng thống tạo ra là thế đó. Cách đây không lâu, chúng ta là một đất nước đã chết.

Bây giờ chúng ta là đất nước “nóng” nhất ở bất cứ đâu trên thế giới. Nóng nhất.

Khi hàng ngàn doanh nghiệp mới đang hình thành và các nhà máy, xí nghiệp và phòng thí nghiệm đang được xây dựng, chúng ta đã thêm 70.000 việc làm xây dựng mới chỉ trong một khoảng thời gian rất ngắn.

Ngày càng lớn mạnh hơn và hùng mạnh hơn. Không ai có thể tin vào những gì họ đang chứng kiến.

Sản lượng dầu của Mỹ đã tăng thêm hơn 600.000 thùng mỗi ngày.

Và chúng ta vừa nhận được từ người bạn và đối tác mới của mình, Venezuela, hơn 80 triệu thùng dầu.

Sản lượng khí đốt tự nhiên của Mỹ đang ở mức cao kỷ lục mọi thời đại. Bởi vì tôi đã giữ lời hứa “khoan, khoan và khoan nữa”.

Nhiều người Mỹ đang làm việc hôm nay hơn bất kỳ thời điểm nào trong lịch sử đất nước chúng ta. Hãy nghĩ về điều đó.

Bất kỳ lúc nào trong lịch sử đất nước chúng ta. Ngày nay có nhiều người làm việc hơn, và 100% tất cả các công việc được tạo ra dưới chính quyền của tôi đều thuộc lĩnh vực tư nhân.

Chúng ta đã chấm dứt DEI (Đa dạng, Công bằng và Hòa nhập) tại Mỹ. Chúng ta đã cắt giảm một số lượng kỷ lục các quy định giết chết việc làm, và trong một năm chúng ta đã đưa 2,4 triệu người Mỹ – một con số kỷ lục – thoát khỏi chương trình tem phiếu thực phẩm.

Và vì tất cả những lý do này, tối nay tôi xin nói với các thành viên Quốc hội, tình trạng của Liên bang chúng ta đang rất mạnh mẽ.

Đất nước chúng ta đang chiến thắng trở lại. Trên thực tế, chúng ta đang thắng nhiều đến mức chúng ta thực sự không biết phải làm gì với điều đó.

Mọi người đang nói với tôi, làm ơn, làm ơn, làm ơn, thưa Tổng thống, chúng tôi đang thắng nhiều quá. Chúng tôi không chịu nổi nữa. Chúng tôi không quen với việc chiến thắng ở đất nước mình cho đến khi ông xuất hiện, chúng tôi chỉ toàn thua thôi. Nhưng bây giờ chúng ta đang thắng quá nhiều. Và tôi nói, không, không, không, các bạn sẽ lại thắng tiếp. Các bạn sẽ thắng lớn. Các bạn sẽ thắng lớn hơn bao giờ hết.

Và để chứng minh quan điểm đó, để chứng minh quan điểm đó, có mặt cùng chúng ta tối nay là một nhóm những người chiến thắng vừa làm cho cả quốc gia tự hào.

Đội tuyển khúc côn cầu trên băng nam đoạt huy chương vàng Olympic. Mời các bạn vào đây.

Cứ lên đi. Đây là lần đầu tiên tôi thấy họ đứng dậy đấy.

Và thực tế là, không phải tất cả họ đều đứng dậy. Nhưng họ đã đánh bại một đội tuyển Canada tuyệt vời trong hiệp phụ, như mọi người đã thấy, cũng giống như đội tuyển nữ Mỹ, những người sẽ sớm đến Nhà Trắng.

Họ đã ở Phòng Bầu dục trước đây, và tôi chỉ muốn gửi lời chúc mừng thứ hai, rất lớn đến Đội tuyển Hoa Kỳ (Team USA).

Nhưng tôi phải nói điều này – và tôi đã nói với họ điều này và chúng tôi đã lấy phiếu bầu của cả đội.

Tôi nói, nếu bất kỳ ai bỏ phiếu không, tôi sẽ không làm điều đó.

Vì vậy họ đứng đó. Họ không định nói không vì tôi chưa bao giờ thấy một thủ môn nào chơi tốt như thủ môn Connor Hellebuyck.

Hãy nghĩ xem, 46 cú sút trúng đích. Và tôi đã hỏi cậu ấy – một cú sút, cú mà cậu đưa gậy ra sau và nó đập vào cổ gậy rồi nảy ra – cậu có tập cái đó không?

Hay đó là một chút may mắn? Cậu ấy đã từ chối trả lời câu hỏi đó.

Nhưng tôi chỉ muốn nói với các bạn rằng các thành viên của đội khúc côn cầu tuyệt vời này sẽ rất vui khi biết rằng, dựa trên phiếu bầu của họ và phiếu bầu của tôi.

Và trong trường hợp này, phiếu của tôi quan trọng hơn, rằng tôi sẽ sớm trao tặng Connor vinh dự dân sự cao quý nhất của chúng ta, vinh dự đã được trao cho nhiều vận động viên trong suốt những năm qua.

Nhưng khi tôi nói nhiều, ý là không quá nhiều đâu, khoảng 12 người thôi, nó được gọi là vinh dự dân sự cao quý nhất ở đất nước chúng ta.

Huân chương Tự do Tổng thống. Các vận động viên vĩ đại đã nhận được nó. Những người vĩ đại nhất, giỏi nhất. Và tôi nghĩ cậu ấy xứng đáng với nó.

Và tôi đã lấy phiếu bầu. Từng người một trong số họ.

Tôi nói, tôi sẽ không trao nếu có ai nói không, và từng người một trong số họ đã nhanh chóng giơ tay lên.

Vì vậy, tôi muốn cảm ơn tất cả các bạn. Các bạn đã làm một công việc thật đặc biệt. Các bạn là những nhà vô địch thật đặc biệt.

Cảm ơn các bạn rất nhiều.

Tôi cũng vui mừng thông báo rằng lần tới khi ngọn đuốc Olympic được thắp sáng, nó sẽ ở ngay đây tại Mỹ cho Thế vận hội 2028.

Và đó là phiên bản mùa hè, đúng không? Ở Los Angeles. Chúng ta sẽ làm tốt tại Los Angeles.

Và Los Angeles sẽ an toàn, giống như Washington, D.C. hiện là một trong những thành phố an toàn nhất cả nước.

Và năm nay, tôi phải nói rằng, tôi đã giành được cả hai. Tôi đã giành được chúng trong nhiệm kỳ đầu tiên.

Và tôi đã thất vọng vì tôi không nghĩ mình sẽ là tổng thống khi điều đó diễn ra.

Nhưng những điều kỳ lạ đã xảy ra, và bây giờ tôi có chúng vì tôi đã giành được Thế vận hội.

Và tôi có FIFA World Cup 2026, và tôi muốn nhận công lao cho năm thứ 250 (kỷ niệm độc lập), nhưng tôi đã không thực hiện được điều đó.

Tôi không thể nhận cái đó cho riêng mình. Nhưng chúng ta có World Cup, vậy là chúng ta có World Cup và Thế vận hội sắp tới và đó là tin tức thú vị.

Vì vậy, đây sẽ là một năm để tôn vinh đất nước chúng ta và những anh hùng đã giữ cho nó được tự do.

Những người đàn ông như Buddy Taggart. Ở tuổi 17, Buddy đã tình nguyện bảo vệ nước Mỹ trong Thế chiến II, phục vụ tại Thái Bình Dương dưới quyền Đại tướng Douglas MacArthur vĩ đại.

Ông đã chiến đấu dũng cảm trong Trận Manila nổi tiếng. Ông đã chiến đấu ngoan cường đến mức bị thương nặng và suýt mất mạng bởi súng máy của kẻ thù tại Luzon.

Và 81 năm trước vào đúng tháng này, ông đã giải phóng trại giam giữ lớn nhất ở Philippines, một trong những trại lớn nhất ở bất cứ đâu trên thế giới.

Ông đã giành được nhiều danh hiệu, bao gồm Huân chương Trái tim Tím và Huân chương Sao Đồng, trở về nhà, lập gia đình, và tối nay ông đang ở trên khán đài, mong chờ ngày 4 tháng 7 năm 2026, sinh nhật lần thứ 100 của mình.

Vì vậy, Buddy, ông là một người đàn ông dũng cảm và chúng tôi chào đón ông.

Ngay cả trong những lúc thử thách, thất bại và đau thương vô hạn, tinh thần năm 1776 vẫn luôn tỏa sáng rực rỡ.

Đó là ngày 4 tháng 7 năm ngoái khi nước lũ tràn qua một trại hè dành cho nữ sinh ở miền trung Texas.

Một trong những điều tồi tệ nhất tôi từng thấy. Tôi đã ở đó, nước dâng lên 26 feet chỉ trong vài phút, cướp đi rất, rất nhiều sinh mạng một cách bi thảm.

Tất cả các bạn đều nhớ chuyện đó. Khi nước đe dọa cuốn trôi cô bé, Milly Cate McClymond, 11 tuổi, đã nhắm mắt lại và cầu nguyện với Chúa.

Cô bé nghĩ rằng mình sắp chết. Những lời cầu nguyện đó đã được đáp lại khi nhân viên cứu hộ cứu nạn của Lực lượng Tuần duyên Scott Ruskan hạ xuống từ một chiếc trực thăng phía trên.

Không ai biết anh ấy từ đâu đến. Đó là nhiệm vụ cứu hộ đầu tiên của Scott — một chàng trai trẻ, nhưng rất dũng cảm, rất, rất giỏi.

Luôn đứng đầu lớp. Và anh ấy đã nhấc không chỉ Milly Cate, mà còn 164 người khác đến nơi an toàn.

Mọi người theo dõi Scott từ xa và họ không thể tin vào những gì mình đang thấy.

Gió thổi mạnh, mưa xối xả, mọi thứ đang trôi đi.

Và dòng nước xiết đó, chưa ai từng thấy thứ gì giống như vậy. Họ nói, wow, thật là một điều phi thường.

Tối nay, Scott và Milly Cate có mặt ở đây cùng nhau, lần đầu tiên đoàn tụ. Cảm ơn Scott, Milly Cate.

Và Sĩ quan Ruskan, tôi vui mừng thông báo với anh rằng tôi hiện đang trao tặng anh Huân chương Công trạng (Legion of Merit) vì sự anh hùng phi thường.

Đó chính xác là những gì đã diễn ra, sự anh hùng phi thường. Cảm ơn anh. Và tôi muốn mời trợ lý quân sự vui lòng xuống đây và thực hiện nghi lễ này.

Trợ lý quân sự, cảm ơn rất nhiều. Hãy thực hiện nghi lễ rất quan trọng đó. Cảm ơn các bạn rất nhiều.

Từ năm 1776 đến nay, mọi thế hệ người Mỹ đều đã bước tới để bảo vệ quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc.

Và họ đã làm điều đó cho thế hệ tiếp theo. Nhưng bây giờ đến lượt chúng ta.

Cùng nhau, chúng ta đang xây dựng một quốc gia nơi mọi trẻ em đều có cơ hội vươn cao hơn và tiến xa hơn.

Nơi chính phủ phục vụ người dân, chứ không phải những kẻ quyền thế, và nơi lợi ích của những công dân Mỹ chăm chỉ luôn là mối quan tâm hàng đầu và cuối cùng của chúng ta.

Đó là món nợ mà chúng ta nợ những anh hùng đã đi trước.

Và đó là lời hứa chúng ta phải giữ với nước Mỹ cho năm thứ 250 của chúng ta.

Năm ngoái, tôi đã thúc giục Quốc hội này bắt đầu sứ mệnh bằng cách thông qua đợt cắt giảm thuế lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, và đa số Đảng Cộng hòa của chúng ta đã thực hiện một cách tuyệt vời.

Cảm ơn các đảng viên Cộng hòa. Tất cả các đảng viên Dân chủ, từng người một trong số họ, đã bỏ phiếu chống lại những đợt cắt giảm thuế khổng lồ thực sự quan trọng và rất cần thiết này.

Thay vào đó, họ muốn tăng thuế trên diện rộng để gây hại cho người dân. Nhưng chúng ta đã đứng vững.

Và với Dự luật Lớn và Đẹp, chúng ta đã mang lại cho các bạn chính sách không đánh thuế tiền boa, không đánh thuế làm thêm giờ và không đánh thuế An sinh xã hội cho những người cao niên tuyệt vời của chúng ta.

Và chúng ta cũng đưa lãi suất các khoản vay mua ô tô vào diện được khấu trừ thuế.

Lần đầu tiên, nhưng chỉ khi chiếc xe đó được sản xuất tại Mỹ.

Gần đây ở Pennsylvania, tôi đã gặp Megan Hemhauser, một người mẹ tận tụy dạy con tại nhà.

Hai đứa con xinh xắn vào ban ngày, trong khi cô đi làm bồi bàn vào ban đêm khi chồng cô làm thêm giờ vận hành các thiết bị rất nặng.

Megan có mặt ở đây tối nay và cô ấy hạnh phúc nói với các bạn rằng cô ấy đã giàu có hơn rất, rất nhiều bởi vì với chính sách không thuế tiền boa, không thuế làm thêm giờ và khoản tín dụng thuế trẻ em mở rộng của chúng ta được thực hiện một lần nữa bởi Đảng Cộng hòa, Megan và chồng cô ấy sẽ mang về thêm hơn 5.000 USD mỗi năm, cắt giảm hơn một nửa hóa đơn thuế của cô ấy.

Megan, vui lòng đứng dậy. Chúng tôi đang chiến đấu vì cô, Megan. Cảm ơn Megan.

Theo dự luật của chúng ta, các bậc cha mẹ như Megan cũng có thể kích hoạt các “Tài khoản Trump” (Trump Accounts) hoàn toàn mới cho con cái họ. Và tôi không đặt tên đó đâu.

Tôi đã không đặt. Tôi đã không đặt tên đó. Không ai tin tôi, nhưng tôi đã không đặt tên đó.

Nó được đặt tên bởi một người đàn ông rất cao đang đứng ngay đằng kia ở hàng ghế thứ ba. Một người đàn ông tử tế, một người đàn ông tốt.

Các tài khoản đầu tư miễn thuế cho mọi trẻ em Mỹ. Đây là một điều rất đặc biệt.

Nó đã bùng nổ và vượt xa mong đợi. Hàng triệu người sẽ được hoàn tiền nhờ Bộ Tài chính Hoa Kỳ và các cá nhân tư nhân như Michael và Susan Dell, những người đã quyên góp 6 tỷ 250 triệu USD để tài trợ cho các tài khoản Trump cho 25 triệu trẻ em Mỹ.

Họ là những người tuyệt vời.

Khi tôi hỏi Michael Dell: “Làm thế nào mà anh kiếm được tất cả số tiền đó?”

Anh ấy nói: “À, tôi chỉ ngồi trong ký túc xá ở trường, và tôi chế tạo máy tính rồi bán cho mọi người. Và tôi cứ tiếp tục bán và bán và bán…” Một câu chuyện thật kinh ngạc.

Đó được gọi là Giấc mơ Mỹ. Anh ấy đã bán rất nhiều máy tính, rất nhiều máy tính xách tay đó.

Vì vậy, tôi chúc mừng anh ấy về điều đó. Nhưng tôi thực sự cảm ơn anh ấy và Susan, cũng như những người khác như Brad Gerstner, một chàng trai rất phi thường.

Anh ấy đã ủng hộ ngay từ đầu. Brad Gerstner. Cảm ơn Brad.

Vì vậy, với những đóng góp bổ sung khiêm tốn, tài khoản của những người trẻ tuổi này có thể tăng lên hơn 100.000 USD hoặc hơn vào lúc họ 18 tuổi. Hãy nghĩ xem.

Số tiền đó lớn đến mức nào đối với một người bắt đầu từ con số không, hơn 100.000 USD, có thể còn nhiều hơn thế nữa.

Để thực hiện khoản đầu tư này cho tương lai con em chúng ta, hãy truy cập trumpaccounts.gov. Và rất nhiều người đang làm việc đó.

Họ đang lập mọi kỷ lục. Nó rất phổ biến. Họ biết điều đó sẽ mang lại kết quả gì.

Rất tự hào về họ. Tôi rất tự hào về những người đã khởi xướng nó. Và bây giờ nó thực sự bùng nổ.

Một trong những lý do chính cho bước ngoặt kinh tế đáng kinh ngạc của đất nước chúng ta, lớn nhất trong lịch sử — nơi chỉ số Dow Jones đã vượt mốc 50.000 sớm hơn bốn năm so với kế hoạch, và S&P đạt 7.000, mức mà lẽ ra phải mất nhiều năm nữa mới đạt được — chính là thuế quan.

Tôi đã sử dụng những mức thuế này, thu về hàng trăm tỷ USD để thực hiện những thỏa thuận tuyệt vời cho đất nước chúng ta, cả về mặt kinh tế và an ninh quốc gia.

Mọi thứ đều hoạt động tốt. Các quốc gia đã bóc lột chúng ta trong nhiều thập kỷ hiện đang trả cho chúng ta hàng trăm tỷ USD.

Họ đã bóc lột chúng ta tệ hại như vậy. Các bạn đều biết điều đó chứ? Mọi người đều biết. Ngay cả Đảng Dân chủ cũng biết.

Họ chỉ không muốn nói ra thôi. Vậy mà những quốc gia này bây giờ vẫn hạnh phúc và chúng ta cũng vậy.

Chúng ta đã thực hiện các thỏa thuận — các thỏa thuận đều đã xong và họ hài lòng. Họ không còn kiếm được nhiều tiền như trước nữa.

Nhưng chúng ta đang kiếm được rất nhiều tiền. Không có lạm phát, tăng trưởng vượt bậc.

Và câu chuyện lớn là Donald Trump đã dự đoán đúng về kinh tế như thế nào trong khi 22 người đoạt giải Nobel kinh tế thì không.

Họ đã sai hoàn toàn. Họ đã thực sự sai.

Và rồi chỉ bốn ngày trước, một phán quyết không may từ Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ, nó vừa mới được đưa ra.

Một phán quyết rất không may.

Nhưng tin tốt là hầu hết các quốc gia và tập đoàn đều muốn giữ thỏa thuận mà họ đã thực hiện — đúng không, Scott?

— biết rằng quyền lực pháp lý mà tôi, với tư cách là tổng thống, có để thực hiện một thỏa thuận mới có thể tồi tệ hơn nhiều đối với họ, và do đó, họ sẽ tiếp tục làm việc theo con đường thành công tương tự mà chúng ta đã đàm phán trước khi có sự can thiệp không may của Tối cao Pháp viện.

Vì vậy, bất chấp phán quyết đáng thất vọng, những quốc gia quyền lực này đang tiết kiệm cho đất nước chúng ta số tiền mà chúng ta thu về, bảo vệ hòa bình — nhiều cuộc chiến tôi đã giải quyết được là nhờ đe dọa bằng thuế quan, tôi sẽ không thể giải quyết được nếu không có nó — sẽ vẫn được duy trì theo các quy chế pháp lý thay thế đã được phê chuẩn và thử nghiệm đầy đủ.

Và chúng đã được thử nghiệm trong một thời gian dài. Chúng phức tạp hơn một chút, nhưng thực sự có lẽ còn tốt hơn — dẫn đến một giải pháp thậm chí còn mạnh mẽ hơn trước.

Sẽ không cần đến hành động của Quốc hội. Nó đã được thử thách qua thời gian và được phê chuẩn.

Và thời gian trôi qua, tôi tin rằng thuế quan, do các nước ngoài chi trả, sẽ, giống như trong quá khứ, thay thế đáng kể hệ thống thuế thu nhập hiện đại, trút bỏ gánh nặng tài chính lớn cho những người mà tôi yêu quý.

Tiến về phía trước, các nhà máy, việc làm, đầu tư và hàng nghìn nghìn tỷ USD sẽ tiếp tục đổ vào Hợp chủng quốc Hoa Kỳ bởi vì cuối cùng chúng ta đã có một tổng thống đặt nước Mỹ lên trên hết.

Tôi đặt nước Mỹ lên trên hết. Tôi yêu nước Mỹ. Trong nhiều thập kỷ trước khi tôi xuất hiện, chúng ta đã có điều hoàn toàn ngược lại.

Từ thương mại đến chăm sóc sức khỏe, từ năng lượng đến nhập cư, mọi thứ đều bị đánh cắp và dàn dựng nhằm bòn rút của cải của những người lao động năng suất, chăm chỉ, những người làm cho đất nước chúng ta vĩ đại, những người vận hành đất nước chúng ta.

Dưới thời Biden và các đối tác tham nhũng của ông ta trong Quốc hội và xa hơn nữa, nó đã đạt đến điểm gãy với “Kế hoạch Xanh Lừa đảo” (Green New Scam), mở cửa biên giới cho tất cả mọi người — họ tràn vào hàng triệu hàng triệu người từ các nhà tù, từ các viện tâm thần, họ là những kẻ giết người — 11.888 vụ giết người — họ đã vào đất nước chúng ta, các người đã để điều đó xảy ra.

Và mức lạm phát kỷ lục đã khiến một gia đình điển hình mất 34.000 USD chỉ trong một khoảng thời gian ngắn ngủi.

Bây giờ, chính những người trong khán phòng này, những người đã bỏ phiếu cho những thảm họa đó, đột nhiên sử dụng từ “khả năng chi trả” (affordability), một từ mà họ chỉ dùng vì ai đó đã đưa cho họ, trong khi biết thừa rằng chính họ đã gây ra và tạo ra mức giá tăng cao mà tất cả công dân của chúng ta phải gánh chịu.

Các người đã gây ra vấn đề đó. Các người đã gây ra vấn đề đó. Họ biết những tuyên bố của mình là dối trá, họ biết điều đó, họ biết những tuyên bố của mình là một lời nói dối bẩn thỉu, tồi tệ.

Chính sách của họ đã tạo ra giá cả cao. Chính sách của chúng ta đang nhanh chóng chấm dứt chúng. Chúng ta đang làm rất tốt.

Những mức giá đó đang lao dốc xuống. Giá trứng đã giảm 60%, thưa Bà Bộ trưởng, cảm ơn bà.

Chi phí thịt gà, bơ, trái cây, khách sạn, ô tô, tiền thuê nhà hiện nay thấp hơn nhiều so với khi tôi nhậm chức.

Và ngay cả thịt bò, vốn rất cao, cũng đang bắt đầu giảm đáng kể. Chỉ cần chờ thêm một chút thôi.

Chúng ta sẽ hạ mức đó xuống. Và sớm thôi, các bạn sẽ thấy những con số mà ít người nghĩ có thể đạt được chỉ trong một thời gian ngắn trước đây.

Không ai có thể tin được khi họ thấy những loại con số đó, và đặc biệt là năng lượng, khi họ thấy năng lượng giảm xuống những con số như thế, họ không thể tin nổi.

Nó giống như một đợt cắt giảm thuế lớn khác. Tôi cũng đang đối mặt với một trong những vụ bóc lột lớn nhất thời đại chúng ta, chi phí chăm sóc sức khỏe đè nặng, do các người gây ra.

Kể từ khi thông qua “Đạo luật Chăm sóc sức khỏe không thể chi trả”, đôi khi được gọi là Obamacare, các công ty bảo hiểm lớn đã trở nên giàu có.

Nó được dành cho các công ty bảo hiểm, không phải cho người dân.

Với việc chính phủ của chúng ta trao cho họ hàng trăm và hàng trăm tỷ USD mỗi năm, khi giá cổ phiếu của họ tăng vọt 1.000, 1.200, 1.400 và thậm chí 1.700%, không giống bất cứ thứ gì khác.

Đó là lý do tại sao tôi giới thiệu kế hoạch chăm sóc sức khỏe tuyệt vời. Tôi muốn ngừng mọi khoản thanh toán cho các công ty bảo hiểm lớn và thay vào đó đưa số tiền đó trực tiếp cho người dân, để họ có thể tự mua dịch vụ chăm sóc sức khỏe của mình, dịch vụ đó sẽ tốt hơn với chi phí thấp hơn nhiều.

Ngoài ra, kế hoạch của tôi yêu cầu sự minh bạch tối đa về giá cả. Đó là một vấn đề lớn. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng lại rất lớn lao.

Và tôi đã làm điều đó trong nhiệm kỳ đầu tiên và Đảng Dân chủ đã ngay lập tức chấm dứt nó, với đầy đủ sự hiểu biết rằng họ đang làm một điều rất xấu cho người dân.

Chi phí sẽ tăng vọt và đó là những gì đã xảy ra, và bây giờ tôi đang đưa chúng xuống rất thấp về chăm sóc sức khỏe và mọi thứ khác.

Tôi cũng đang chấm dứt chi phí thuốc kê đơn bị thổi phồng quá mức như chưa từng có trước đây.

Các tổng thống khác đã cố gắng làm điều đó, nhưng họ không bao giờ có thể.

Họ đã thử, thực ra hầu hết là không thử, nhưng họ nói họ đã thử. Họ đã không thể làm được.

Họ thậm chí còn chẳng tiến lại gần. Họ chỉ nói mà không làm.

Nhưng tôi đã làm được, theo các thỏa thuận “quốc gia được ưu đãi nhất” vừa được ban hành của tôi, những người Mỹ vốn đã phải trả mức giá cao nhất thế giới cho thuốc kê đơn trong nhiều thập kỷ, giờ đây sẽ trả mức giá thấp nhất thế giới cho thuốc, ở bất cứ đâu, mức giá thấp nhất.

Vì vậy, trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai — lẽ ra là nhiệm kỳ thứ ba của tôi, nhưng những điều kỳ lạ đã xảy ra — tôi đã đưa thuốc kê đơn, một phần rất lớn của chăm sóc sức khỏe, từ mức giá cao nhất trên toàn thế giới xuống mức thấp nhất.

Đó là một thành tựu lớn. Kết quả là sự chênh lệch giá lên tới 300, 400, 500, 600% và hơn thế nữa, tất cả đều có sẵn ngay bây giờ tại một trang web mới gọi là trumprx.gov — và nhân tiện, tôi cũng không đặt tên cho trang đó đâu.

Và tối nay ở đây có khách hàng đầu tiên nhận được mức chiết khấu lớn đó, và nó thực sự lớn, Catherine Rayner.

Trong năm năm qua, cô và chồng đã phải vật lộn với tình trạng hiếm muộn và họ đã tìm đến IVF (thụ tinh ống nghiệm).

Một loại thuốc đã tốn của Catherine 4.000 USD để mua, nhưng vài tuần trước cô đã đăng nhập vào trang web TrumpRX và mua chính loại thuốc có giá 4.000 USD đó với giá chưa đến 500 USD, giảm thực tế là hơn 3.500 USD.

Catherine, tất cả chúng tôi đang cầu nguyện cho cô và cô sẽ trở thành một người mẹ tuyệt vời.

Vì vậy, bây giờ tôi kêu gọi Quốc hội luật hóa chương trình “quốc gia được ưu đãi nhất” của tôi thành luật.

Bây giờ, một điều tôi không chắc là nó có quan trọng không, bởi vì sẽ rất khó để ai đó tiếp bước tôi mà nói rằng, hãy tăng giá thuốc lên 700 hoặc 800%.

Nhưng, John và Mike, nếu các ông không phiền, hãy cứ luật hóa nó đi, họ có thể sẽ làm thế đấy. Cứ luật hóa nó đi. Cảm ơn.

Và nhiều người Mỹ cũng lo ngại rằng nhu cầu năng lượng từ các trung tâm dữ liệu AI có thể làm tăng hóa đơn tiền điện của họ một cách không công bằng.

Tối nay, tôi vui mừng thông báo rằng tôi đã đàm phán về “cam kết bảo vệ người đóng tiền điện” mới. Các bạn biết đó là gì không?

Chúng ta đang nói với các công ty công nghệ lớn rằng họ có nghĩa vụ tự cung cấp nhu cầu điện năng của mình.

Việc họ xây dựng các nhà máy điện riêng như một phần của cơ sở sản xuất là khả thi, để không ai bị tăng giá điện và trong nhiều trường hợp, giá điện cho cộng đồng sẽ giảm xuống, và giảm rất đáng kể.

Đây là một chiến lược độc đáo chưa từng được sử dụng ở đất nước này trước đây. Chúng ta có một mạng lưới điện cũ kỹ.

Nó không bao giờ có thể xử lý được những con số, lượng điện cần thiết như vậy.

Vì vậy, tôi đang nói với họ rằng họ có thể tự xây dựng nhà máy, họ sẽ tự sản xuất điện của mình.

Nó sẽ đảm bảo khả năng có điện của công ty, đồng thời hạ giá điện cho các bạn và mức giảm có thể rất đáng kể.

Đối với tất cả các thành phố và thị trấn này, các bạn sẽ thấy một số điều tốt đẹp xảy ra trong vài năm tới.

Một trụ cột khác của giấc mơ Mỹ vốn đã bị tấn công là quyền sở hữu nhà.

Cùng chúng ta tối nay là Rachel Wiggins, một người mẹ có hai con đến từ Houston.

Cô đã đặt giá thầu cho 20 căn nhà và mất tất cả những đợt thầu đó vào tay các tập đoàn đầu tư khổng lồ, những kẻ đã bỏ qua việc kiểm tra, trả toàn bộ bằng tiền mặt và biến tất cả những căn nhà đó thành nhà cho thuê, đánh cắp đi giấc mơ Mỹ của cô.

Cô ấy đã bị suy sụp. Những câu chuyện như thế này là lý do tại sao tháng trước tôi đã ký sắc lệnh hành pháp để cấm các công ty đầu tư lớn ở Wall Street mua hàng ngàn căn nhà đơn lập.

Và bây giờ tôi đang yêu cầu Quốc hội đưa lệnh cấm đó thành vĩnh viễn, bởi vì nhà ở là dành cho con người, đó thực sự là những gì chúng ta muốn, chúng ta muốn nhà cho con người, không phải cho các tập đoàn.

Các tập đoàn đang làm ăn rất tốt rồi. Rachel, cảm ơn cô rất nhiều. Chúc cô may mắn với ngôi nhà của mình. Cô sẽ sớm có một căn thôi.

Chúng ta cũng đang nỗ lực để giúp người Mỹ tiết kiệm cho hưu trí dễ dàng hơn.

Và dưới thời chính quyền này, chúng ta sẽ luôn bảo vệ An sinh Xã hội và Medicare. Họ đang không bảo vệ nó cho những người cao niên của chúng ta.

Chúng ta sẽ luôn bảo vệ An sinh Xã hội, Medicare, Medicaid. Kể từ khi tôi nhậm chức, số dư 401(k) điển hình đã tăng ít nhất 30.000 USD.

Đó là rất nhiều tiền. Chúng ta có hàng triệu hàng triệu người.

Bởi vì thị trường chứng khoán đã hoạt động quá tốt, thiết lập tất cả những kỷ lục đó. Các kế hoạch 401(k) của các bạn đang tăng vọt.

Tuy nhiên, một nửa số người Mỹ đang làm việc vẫn chưa có quyền tiếp cận với một kế hoạch hưu trí có sự đóng góp đối ứng từ người sử dụng lao động.

Để khắc phục sự chênh lệch lớn này, tôi xin thông báo rằng vào năm tới, chính quyền của tôi sẽ cung cấp cho những công nhân Mỹ thường bị lãng quên này, những người tuyệt vời, những người đã xây dựng đất nước chúng ta, quyền tiếp cận với cùng một loại kế hoạch hưu trí được cung cấp cho mọi nhân viên liên bang.

Chúng tôi sẽ đóng góp đối ứng cho khoản đóng góp của các bạn lên tới 1.000 USD mỗi năm, vì chúng tôi đảm bảo rằng tất cả người Mỹ đều có thể hưởng lợi từ một thị trường chứng khoán đang lên.

Chúng ta cũng hãy đảm bảo rằng các thành viên Quốc hội không thể trục lợi một cách tham nhũng từ việc sử dụng thông tin nội bộ. Họ đã đứng dậy vì điều đó.

Tôi không thể tin được. Tôi không thể tin được. Nancy Pelosi có đứng dậy không, nếu bà ấy ở đây? Tôi nghi ngờ điều đó.

Hãy thông qua “Đạo luật Chấm dứt Giao dịch Nội bộ” không được chậm trễ. Tôi đã không chắc liệu có ai ở phía bên này vỗ tay cho điều đó không.

Tôi rất ấn tượng. Cảm ơn các bạn. Tôi rất ấn tượng. Nhưng khi nói đến sự tham nhũng đang cướp bóc, thực sự là cướp bóc nước Mỹ, không có ví dụ nào gây sốc hơn Minnesota, nơi các thành viên của cộng đồng người Somali đã bòn rút ước tính 19 tỷ USD từ người đóng thuế Mỹ.

Chúng tôi có tất cả các thông tin. Và thực tế, con số này còn cao hơn nhiều so với mức đó.

Và California, Massachusetts, Maine cùng nhiều tiểu bang khác thậm chí còn tệ hơn.

Đây là loại hình tham nhũng làm xé toạc cấu trúc của một quốc gia, và chúng tôi đang giải quyết nó theo cách mà các bạn không thể tin được.

Vì vậy tối nay, mặc dù đã bắt đầu từ bốn tháng trước, tôi chính thức tuyên bố cuộc chiến chống gian lận sẽ do Phó Tổng thống JD Vance tuyệt vời của chúng ta dẫn đầu.

Cậu ấy sẽ làm được. Và nếu chúng ta tìm thấy đủ số tiền gian lận đó, chúng ta thực sự sẽ có một ngân sách cân bằng chỉ sau một đêm.

Nó sẽ diễn ra rất nhanh. Đó là loại tiền mà chúng ta đang nói đến. Chúng ta sẽ cân bằng ngân sách của mình.

Những tên “cướp biển Somali” đã lục soát Minnesota nhắc nhở chúng ta rằng có những khu vực rộng lớn trên thế giới nơi hối lộ, tham nhũng và vô pháp luật là chuẩn mực chứ không phải ngoại lệ.

Việc nhập khẩu những văn hóa này thông qua nhập cư không hạn chế và biên giới mở mang lại cho chúng ta những vấn đề ngay tại Hoa Kỳ.

Và chính người dân Mỹ là những người phải trả giá bằng hóa đơn y tế cao hơn, phí bảo hiểm ô tô, tiền thuê nhà, thuế và có lẽ quan trọng nhất là tội phạm.

Chúng ta sẽ giải quyết vấn đề này. Chúng ta sẽ giải quyết vấn đề này. Chúng ta không chơi trò đùa.

Dalilah. Dalilah Coleman chỉ mới năm tuổi vào tháng 6 năm 2024, khi một chiếc xe đầu kéo 18 bánh lao thẳng vào chiếc xe đang dừng của cô bé với tốc độ 60 dặm/giờ hoặc hơn.

Tài xế là một người di cư bất hợp pháp, được Joe Biden cho vào và được các chính trị gia biên giới mở ở California cấp giấy phép lái xe thương mại.

Các bác sĩ nói Dalilah sẽ không bao giờ có thể đi lại hoặc nói chuyện, không có một cuộc sống tốt đẹp.

Cô bé thậm chí sẽ không thể ăn lại được nữa. Nhưng vượt qua mọi nghịch cảnh, giờ đây cô bé đang học lớp một, đang tập đi.

Và cô bé có mặt ở đây tối nay cùng cha mình, Marcus, một người đàn ông tuyệt vời. Dalilah, làm ơn. Cháu là một nguồn cảm hứng tuyệt vời.

Vui lòng đứng dậy. Cảm ơn Dalilah. Nhiều, nếu không muốn nói là hầu hết, những người di cư bất hợp pháp không nói tiếng Anh và không thể đọc ngay cả những biển báo đường bộ cơ bản nhất về hướng đi, tốc độ, nguy hiểm hoặc vị trí.

Đó là lý do tối nay tôi kêu gọi Quốc hội thông qua cái mà chúng ta sẽ gọi là “Luật Dalilah” – cấm bất kỳ tiểu bang nào cấp giấy phép lái xe thương mại cho những người di cư bất hợp pháp.

Và hôm qua, như các bạn có lẽ đã thấy tại Nhà Trắng, tôi đã tổ chức một buổi lễ với những người Mỹ đã mất đi những người thân yêu quý giá của họ vì sự tàn phá của nhập cư bất hợp pháp.

Người ta đã vào đất nước chúng ta. Làm thế nào chúng ta để điều này xảy ra với biên giới mở của mình.

Đây là những “bà mẹ thiên thần” và các gia đình mà trong nhiều thập kỷ chính phủ của chúng ta đã phản bội và truyền thông của chúng ta hoàn toàn phớt lờ. Hoàn toàn.

Thật là khủng khiếp. Thật khó tin, thực sự như vậy. Vào năm 2023, một nữ sinh cổ vũ trung học 16 tuổi tên là Lizbeth Medina lẽ ra phải biểu diễn trong cuộc diễu hành Giáng sinh của thị trấn, nhưng cô ấy không bao giờ đến.

Mẹ cô, Jacqueline, đã về nhà để tìm con, và bà thấy con nằm chết trong bồn tắm, máu chảy đầm đìa sau khi bị đâm 25 nhát.

Kẻ giết Lizbeth là một người di cư bất hợp pháp từng bị bắt trước đó, kẻ đã đột nhập và tàn bạo, thực sự tàn bạo dập tắt ánh sáng rực rỡ nhất trong cuộc đời gia đình cô.

Một cách bạo lực và hung ác. Người mẹ đau khổ của cô đang có mặt trên khán đài để nhắc nhở mọi người trong khán phòng này chính xác lý do tại sao chúng ta đang trục xuất những tội phạm di cư bất hợp pháp.

Đất nước chúng ta đã có những con số kỷ lục, và chúng ta đang tống khứ chúng ra khỏi đây một cách nhanh chóng. Chúng ta không muốn chúng.

Cảm ơn bà rất nhiều, Jacqueline. Cảm ơn bà.

Chúng ta không bao giờ có thể quên rằng nhiều người trong căn phòng này không chỉ cho phép cuộc xâm chiếm biên giới xảy ra trước khi tôi can thiệp, mà thực sự, họ sẽ làm lại tất cả nếu họ có cơ hội.

Nếu họ được bầu, họ sẽ mở toang những biên giới đó cho một số tội phạm tồi tệ nhất ở bất cứ đâu trên thế giới.

Thứ duy nhất đứng giữa người Mỹ và một biên giới mở toang lúc này là Tổng thống Donald J. Trump và những người yêu nước Cộng hòa tuyệt vời của chúng ta trong Quốc hội.

Cảm ơn các bạn. Khi chúng ta đang nói đây, các đảng viên Dân chủ trong khán phòng này đã cắt toàn bộ ngân sách cho Bộ An ninh Nội địa.

Tất cả đã bị cắt, bị cắt hết. Họ đã tổ chức một cuộc đóng cửa chính phủ kiểu Dân chủ khác, cuộc đóng cửa đầu tiên đã khiến chúng ta mất hai điểm GDP.

Hai điểm GDP chúng ta đã mất, điều này có lẽ thực sự làm họ khá hạnh phúc.

Bây giờ họ đã đóng cửa cơ quan chịu trách nhiệm bảo vệ người Mỹ khỏi những kẻ khủng bố và những kẻ giết người.

Tối nay, tôi yêu cầu khôi phục đầy đủ và ngay lập tức toàn bộ ngân sách cho an ninh biên giới, an ninh nội địa của Hoa Kỳ, và cũng để giúp người dân dọn tuyết của họ.

Chúng ta không có tiền vì Đảng Dân chủ, và sẽ thật tốt nếu có nó.

Chúng tôi rất muốn giúp các bạn dọn dẹp nó, nhưng các người không đưa tiền. Không ai được trả lương cả.

Thật là một sự hổ thẹn. Vì vậy các người phải suy nghĩ về điều đó.

Chúng ta đang có, trong trường hợp các người không biết, một trận bão tuyết khá lớn ngoài kia.

Một trong những điều tuyệt vời về Thông điệp Liên bang là nó mang lại cho người Mỹ cơ hội để thấy rõ những đại diện của họ thực sự tin vào điều gì.

Vì vậy tối nay, tôi mời mọi nhà lập pháp tham gia cùng chính quyền của tôi trong việc tái khẳng định một nguyên tắc cơ bản.

Nếu bạn đồng ý với tuyên bố này, thì hãy đứng dậy và thể hiện sự ủng hộ của bạn: Nhiệm vụ đầu tiên của chính phủ Hoa Kỳ là bảo vệ công dân Mỹ, chứ không phải những người di cư bất hợp pháp.

Thật là một sự hổ thẹn phải không? Các người nên tự thấy xấu hổ khi không đứng dậy. Các người nên tự thấy xấu hổ về chính mình.

Đó là lý do tại sao tôi cũng yêu cầu các người chấm dứt các “thành phố trú ẩn” chết người bảo vệ tội phạm và ban hành các hình phạt nghiêm khắc đối với các quan chức công quyền ngăn cản việc trục xuất những người di cư tội phạm.

Trong nhiều trường hợp, đó là các trùm ma túy, những kẻ giết người trên khắp đất nước chúng ta.

Họ đang ngăn cản việc trục xuất những người này ra khỏi đất nước chúng ta. Và các người nên tự thấy xấu hổ về mình.

Và có lẽ quan trọng nhất, tôi yêu cầu các người phê chuẩn “Đạo luật SAVE America”, để ngăn chặn những người di cư bất hợp pháp và những người không được phép khác bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử thiêng liêng của Mỹ, sự gian lận đang tràn lan trong các cuộc bầu cử của chúng ta.

Nó tràn lan. Nó rất đơn giản. Tất cả cử tri phải xuất trình ID cử tri.

Tất cả cử tri phải xuất trình bằng chứng công dân để được bỏ phiếu.

Và không còn các lá phiếu gửi qua thư gian lận ngoại trừ lý do bệnh tật, khuyết tật, quân sự hoặc đi xa. Không có gì khác.

Và đây lẽ ra là một điều dễ dàng và, nhân tiện, nó đang nhận được 89% ủng hộ trong các cuộc thăm dò, bao gồm cả các đảng viên Dân chủ, 89%.

Và ngay cả vị tân thị trưởng cộng sản của Thành phố New York.

Tôi nghĩ ông ấy là một người tốt, thực ra tôi nói chuyện với ông ấy rất nhiều. Chính sách tồi, nhưng là một người tốt.

Vừa nói rằng họ muốn mọi người đi dọn tuyết. Họ bị trúng bão nặng. Muốn họ dọn tuyết.

Nhưng nếu bạn nộp đơn cho công việc đó, bạn cần xuất trình hai bản gốc giấy tờ tùy thân và một thẻ An sinh Xã hội.

Vậy mà họ không muốn định danh cho đặc quyền lớn nhất trong tất cả: bỏ phiếu ở Mỹ.

Không, thế là không tốt, không tốt chút nào. Cả Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ đều áp đảo đồng ý với chính sách mà chúng ta vừa nêu ra, và Quốc hội nên đoàn kết và ban hành đạo luật cứu nước, hợp lý này ngay bây giờ.

Và nó nên được thực hiện trước khi bất kỳ điều gì khác xảy ra.

Và lý do họ không muốn làm điều đó, tại sao có ai lại không muốn ID cử tri?

Chỉ có một lý do, vì họ muốn gian lận. Chỉ có một lý do duy nhất. Họ bịa ra đủ thứ lý do. Họ nói điều đó là phân biệt chủng tộc.

Họ nghĩ ra đủ thứ. Các bạn phải thốt lên rằng họ có trí tưởng tượng phong phú làm sao.

Họ muốn gian lận, họ đã gian lận, và chính sách của họ tệ đến mức cách duy nhất họ có thể đắc cử là gian lận.

Và chúng ta sẽ ngăn chặn điều đó. Chúng ta phải ngăn chặn nó, John.

Và đây là một cơ hội nữa để thể hiện sự lẽ phải trong chính phủ.

Trên khán đài tối nay là Sage Blair và mẹ cô, Michele.

Vào năm 2021, Sage mới 14 tuổi khi các quan chức trường học ở Virginia tìm cách chuyển đổi giới tính về mặt xã hội cho cô bé sang một giới tính mới, đối xử với cô như một cậu bé và che giấu điều đó với cha mẹ cô.

Thật khó tin, phải không? Chẳng bao lâu sau, một Sage đang bối rối đã bỏ nhà ra đi.

Sau khi cô bé được tìm thấy trong một tình trạng kinh hoàng ở Maryland, một thẩm phán cánh tả đã từ chối trả Sage lại cho cha mẹ vì họ không ngay lập tức tuyên bố rằng con gái họ là con trai của họ.

Sage bị ném vào một nhà chung toàn nam của tiểu bang và đã phải chịu đựng khủng khiếp trong một thời gian dài.

Nhưng hôm nay, tất cả những điều đó đã ở phía sau họ. Bởi vì Sage là một phụ nữ trẻ đầy tự hào và tuyệt vời với học bổng toàn phần vào Đại học Liberty.

Sage và Michele, vui lòng đứng dậy. Và cảm ơn các bạn vì sự dũng cảm tuyệt vời.

Và ai có thể tin được là chúng ta thậm chí đang nói về những điều như thế này?

15 năm trước, nếu có ai đứng ở đây và nói điều đó, họ sẽ bảo: “Anh ta bị làm sao vậy?”

Nhưng bây giờ chúng ta phải nói ra vì nó đang diễn ra ở khắp nhiều tiểu bang.

Họ thậm chí không nói cho cha mẹ biết. Nhưng chắc chắn tất cả chúng ta có thể đồng ý rằng không tiểu bang nào được phép giật con cái khỏi vòng tay cha mẹ và chuyển đổi giới tính của chúng trái với ý muốn của cha mẹ.

Ai tin được là chúng ta thậm chí đang bàn về chuyện này? Chúng ta phải cấm nó, và chúng ta phải cấm nó ngay lập tức.

Không ai đứng dậy cả, những người này thật điên rồ. Tôi đang nói với họ rằng họ điên đấy. Thật kinh ngạc. Trời đất ơi.

Chúng ta thật may mắn khi có một đất nước với những người như thế này — Đảng Dân chủ đang phá hủy đất nước chúng ta.

Nhưng chúng ta đã ngăn chặn nó đúng lúc, phải không?

Không ai quan tâm đến việc bảo vệ thanh thiếu niên Mỹ hơn Đệ nhất Phu nhân tuyệt vời của chúng ta. Bây giờ là một ngôi sao điện ảnh, một ngôi sao điện ảnh.

Ai có thể tin được điều đó chứ?

Trong năm qua, bà đã có một tác động đáng kinh ngạc trong việc ủng hộ luật về AI, thúc đẩy một sắc lệnh hành pháp mang tính cột mốc về chăm sóc trẻ em nuôi (foster care), và giúp đảm bảo 30 triệu USD để khởi động Sáng kiến Thanh niên Nuôi độc lập của Melania Trump.

Đó là một điều phi thường, thực sự là một điều phi thường đã xảy ra và nhận được rất nhiều sự ủng hộ của cả hai đảng.

Bà ấy nhận được sự ủng hộ của cả hai đảng tốt hơn tôi nhiều. Tôi không nhận được gì, bà ấy nhận được rất nhiều.

Một ngày nào đó, em sẽ phải nói cho anh biết làm thế nào em làm được điều đó.

Và sinh viên cùng các nhà giáo dục ở mọi tiểu bang đã tham gia nỗ lực của Đệ nhất Phu nhân trong thử thách AI của tổng thống, giữ cho thế hệ tiếp theo của Mỹ ở vị thế thành công và thành công rực rỡ trong tương lai.

Tối nay, chúng ta chào đón hai người trẻ có cuộc sống phản ánh tác động của Đệ nhất Phu nhân: Sierra Burns và Everest Nevraumont.

Cảm ơn cả hai bạn. Và Melania, cảm ơn em. Anh biết em đã làm việc chăm chỉ như thế nào vì điều đó.

Cảm ơn em rất nhiều. Tôi rất tự hào khi nói rằng trong thời gian tôi tại chức, cả bốn năm đầu và đặc biệt là năm cuối cùng này, đã có một sự phục hưng mạnh mẽ về tôn giáo, đức tin, Cơ đốc giáo và niềm tin vào Chúa.

Điều này đặc biệt đúng trong giới trẻ, và một phần lớn trong số đó liên quan đến người bạn tuyệt vời của tôi, Charlie Kirk.

Một chàng trai tuyệt vời. Tuyệt vời.

Năm ngoái, Charlie đã bị ám sát dũng cảm bởi một kẻ sát nhân. Và đã tử vì đạo, thực sự là tử vì đạo cho niềm tin của mình.

Người vợ tuyệt vời của anh ấy, Erika, đang ở cùng chúng ta tối nay. Erika, vui lòng đứng dậy. Cảm ơn cô. Erika, cảm ơn cô rất nhiều.

Để tưởng nhớ Charlie, tất cả chúng ta phải cùng nhau tái khẳng định rằng Mỹ là một quốc gia dưới quyền của Chúa.

Và chúng ta phải hoàn toàn bác bỏ bạo lực chính trị dưới bất kỳ hình thức nào. Chúng ta yêu tôn giáo, và chúng ta yêu việc mang nó trở lại.

Và nó đang trở lại ở những mức độ mà thực tế không ai nghĩ là có thể. Đó thực sự là một điều tuyệt đẹp để chứng kiến.

Trên hết, việc giải phóng tiềm năng của nước Mỹ đòi hỏi phải giữ cho cộng đồng của chúng ta được an toàn.

Chúng ta đã đạt được những bước tiến đáng kinh ngạc, vậy mà những kẻ tái phạm nguy hiểm vẫn tiếp tục được các chính trị gia Dân chủ ủng hộ tội phạm thả ra hết lần này đến lần khác.

Chúng ta vinh dự được đón tiếp tối nay một người phụ nữ đã trải qua địa ngục, Anna Zarutska.

Năm 2022, cô và cô con gái xinh đẹp của mình — rất xinh đẹp, một phụ nữ trẻ thật xinh đẹp — Iryna đã chạy trốn khỏi cuộc chiến tranh tàn khốc ở Ukraine để sống với người thân gần Charlotte, North Carolina.

Và nhân tiện, chuyện gì đang xảy ra với Charlotte vậy? Mùa hè năm ngoái, Iryna 23 tuổi đang đi tàu về nhà thì một con quái vật loạn trí đã bị bắt hơn một chục lần và được thả ra nhờ chính sách không tiền bảo lãnh, đã đứng dậy và tàn nhẫn chém một nhát dao qua cổ và cơ thể cô.

Không ai có thể quên được. Có những người khác trên chuyến tàu đó.

Không ai có thể quên được vẻ mặt kinh hoàng trên khuôn mặt Iryna khi cô nhìn lên kẻ tấn công mình trong những giây cuối cùng của cuộc đời.

Cô ấy đã chết ngay lập tức. Cô ấy đã trốn thoát khỏi một cuộc chiến tranh tàn bạo, chỉ để bị giết hại bởi một tên tội phạm chai sạn được thả tự do để giết người ở Mỹ.

Hắn đã vào qua biên giới mở. Bà Zarutska, tối nay, tôi hứa với bà, chúng tôi sẽ đảm bảo công lý cho con gái Iryna phi thường của bà.

Làm sao các người có thể không đứng dậy, làm sao các người có thể không đứng dậy chứ?

Tôi đang yêu cầu Quốc hội này thông qua đạo luật cứng rắn để đảm bảo rằng những kẻ tái phạm bạo lực và nguy hiểm phải bị tống vào tù, và quan trọng là họ phải ở lại đó.

Bắt đầu từ mùa hè năm ngoái, tôi đã triển khai Lực lượng Vệ binh Quốc gia và cơ quan thực thi pháp luật liên bang để khôi phục luật pháp và trật tự tại những thành phố nguy hiểm nhất của chúng ta, bao gồm Memphis, Tennessee — một thành công lớn.

New Orleans, Louisiana. Một thành công lớn tại chính thủ đô của chúng ta, Washington, D.C., nơi chúng ta hầu như không còn tội phạm ở Washington, D.C. nữa. Điều đó đã xảy ra như thế nào?

Trên thực tế, tội phạm ở Washington hiện đang ở mức thấp nhất từng được ghi nhận, và số vụ giết người ở D.C. vào tháng Giêng này đã giảm gần 100% so với một năm trước.

Họ không thích nghe điều đó đâu.

Một trong những quân nhân dũng cảm đã giúp đạt được bước ngoặt kinh ngạc này là Chuyên viên Lực lượng Vệ binh Quốc gia Lục quân West Virginia 20 tuổi, Sarah Beckstrom.

Sau bốn tháng triển khai, cô đã tình nguyện gia hạn phục vụ. Quân hàm của cô sắp được thăng cấp và họ rất tự hào về cô.

Nhưng ngay ngày hôm sau, cô đang tuần tra tại Nhà Trắng thì bị phục kích và bắn vào đầu bởi một con quái vật khủng bố đến từ Afghanistan.

Hắn không nên có mặt ở đất nước chúng ta. Và tất cả chỉ vì cô ấy mặc quân phục của đất nước chúng ta. Cô ấy đã bị bắn.

Hắn đã du lịch đến đây vì hắn không thích những người mặc quân phục của chúng ta. Hắn là kẻ bệnh hoạn và loạn trí.

Hắn không nên có mặt ở đất nước chúng ta. Sarah Beckstrom đã hy sinh để bảo vệ thủ đô của chúng ta, và chúng ta vinh dự được đón tiếp cha mẹ tuyệt vời của cô ấy, Gary và Evalea.

Con gái của ông bà là một người Mỹ yêu nước thực sự và cô ấy sẽ được nhớ mãi. Cô ấy là một người tuyệt vời.

Tôi đã xem các báo cáo về cô ấy, họ chưa bao giờ thấy ai giống như vậy. Rất xin chia buồn. Cảm ơn ông bà rất nhiều.

Một phụ nữ trẻ tuyệt vời. Tôi đã xem các báo cáo, cô ấy thật hoàn hảo, cô ấy hoàn hảo.

Phục vụ cùng với Sarah ngày hôm đó là Thượng sĩ Andrew Wolfe.

Tên khủng bố đã bắn vào đầu Andrew, và không ai nghĩ cậu ấy có thể sống sót.

Cả hai người họ, Sarah và Andrew, bị bắn dã man vào đầu. Cả hai đều không được kỳ vọng sẽ qua khỏi.

Họ thậm chí không được cho bất kỳ cơ hội nào. Ngoại trừ người mẹ tuyệt vời của cậu ấy, tên là Melanie, người mà tôi đã nói chuyện cùng vào đêm hôm đó, và bà ấy đã rất tích cực.

Các bác sĩ nghĩ rằng Andrew đã ra đi, nhưng mẹ cậu ấy nói: “Không, không, thưa Tổng thống, Andrew sẽ ổn thôi. Cậu ấy sẽ vượt qua.”

Tôi chưa bao giờ thấy điều gì giống như vậy. Ý tôi là, cậu ấy hầu như không có cơ hội.

Bà ấy nói: “Tôi không nghi ngờ gì cả, thưa Ngài, cậu ấy sẽ ổn thôi.”

Đây là cuộc trò chuyện mà tôi đã có với bà ấy đêm đó, khi con trai bà đang nằm trên giường, máu ở khắp nơi.

Mọi người đang cầu nguyện. Bà ấy nói: “Thưa Ngài, cậu ấy sẽ ổn thôi.”

Các bác sĩ đã không hiểu bà ấy đang nói gì và sau khi nhìn vào kết quả của những tổn thương đã gây ra, tôi cũng không hiểu. Bà ấy mạnh mẽ và quả quyết đến mức ngay cả người cha tuyệt vời của Andrew cũng cảm thấy bà ấy không thực sự hiểu được mức độ nghiêm trọng của tình hình, nhưng bà ấy đã đúng.

Đúng không, Melanie? Bà ấy đã đúng.

Thực sự kinh ngạc. Tôi đã nói “người phụ nữ này từ đâu đến vậy, bà ấy là người tích cực nhất mà tôi từng gặp?”

Với sự giúp đỡ của Chúa, Andrew đã chiến đấu trở về từ cõi chết.

Và chúng ta đang nói về cõi chết, trên con đường phục hồi thần kỳ của cậu ấy.

Cậu ấy còn một chút việc phải làm, nhưng cậu ấy đang làm rất tốt — cậu ấy là một chàng trai đẹp trai.

Rất vui được gặp cậu — cậu là một chàng trai ưa nhìn.

Rất vui được gặp cậu. Cảm ơn Andrew. Cảm ơn cậu rất nhiều.

Vậy nên Andrew bây giờ cậu đã đứng dậy rồi, tôi sẽ yêu cầu Tướng James Seward được kính trọng trao tặng Thượng sĩ Andrew Wolfe và gia đình tuyệt vời của Sarah Beckstrom giải thưởng được tạo ra bởi vị tổng thống quá cố vĩ đại của chúng ta, chính George Washington.

Nó được gọi là Huân chương Trái tim Tím.

Chúng tôi yêu tất cả các bạn. Yêu các bạn.

Chúng ta đang tự hào khôi phục sự an toàn cho người Mỹ ở quê nhà, và chúng ta cũng đang khôi phục an ninh cho người Mỹ ở nước ngoài.

Đất nước chúng ta chưa bao giờ mạnh mẽ hơn thế. Trong 10 tháng đầu tiên của mình, tôi đã kết thúc tám cuộc chiến tranh, bao gồm cả Campuchia.

Thật nực cười phải không? Những người bệnh hoạn các người.

Campuchia và Thái Lan. Pakistan và Ấn Độ lẽ ra đã có một cuộc chiến tranh hạt nhân.

35 triệu người, Thủ tướng Pakistan đã nói như vậy, sẽ thiệt mạng nếu không có sự can thiệp của tôi.

Kosovo và Serbia, Israel và Iran, Ai Cập và Ethiopia. Armenia và Azerbaijan, Congo và Rwanda.

Và tất nhiên, cuộc chiến ở Gaza, hiện đang diễn ra ở mức độ rất thấp. Nó sắp kết thúc rồi.

Và tôi muốn cảm ơn Steve Witkoff và Jared Kushner vì sự giúp đỡ của các bạn. Cảm ơn Steve. Cảm ơn Jared.

Và tôi cũng muốn cảm ơn người đàn ông mà họ báo cáo trực tiếp, Bộ trưởng Ngoại giao Marco Rubio.

Cảm ơn ông. Cảm ơn. Mọi người thích ông. Các bạn biết đấy, Marco đã nhận được 100% số phiếu bầu khi ông ấy được chuẩn thuận — tôi nghĩ người tiếp theo của chúng ta chỉ được khoảng 54%.

Và một số đảng viên Dân chủ hiện đang nói rằng, tôi không thể tin được là chúng ta đã phê duyệt anh chàng đó.

Và ông ấy nói, đó là một vinh dự khi họ cảm thấy như vậy. Đúng không, Marco?

Ông đã làm một công việc tuyệt vời, một Bộ trưởng Ngoại giao vĩ đại. Tôi nghĩ ông sẽ đi vào lịch sử là người giỏi nhất từ trước đến nay.

Dưới lệnh ngừng bắn mà tôi đã đàm phán, từng con tin một, cả người sống và người đã khuất, đã được trở về nhà.

Các bạn có tin được điều đó không?

Không ai nghĩ là có thể. Không ai nghĩ điều đó là có thể.

Cả người sống và người đã khuất. Và những bậc cha mẹ có con trai đã mất, cậu con trai của họ, họ luôn nói với tôi về cậu con trai của họ.

Họ muốn cậu ấy trở về nhiều như thể cậu ấy còn sống vậy. Đó là một khoảng thời gian kinh ngạc.

Và họ đã trở về. Và khi chúng ta đưa tất cả các con tin còn sống trở về và nhiều, nhiều người trước họ nữa.

Nhưng tôi luôn nói rằng 20 người cuối cùng đó sẽ rất khó khăn. Nhưng chúng ta đã đưa về thêm hàng trăm người nữa.

Nhưng tôi đã nói 20 người cuối cùng đó sẽ rất khó khăn.

Chúng ta đã đưa họ trở về, nhưng chúng ta chỉ lấy lại được 14 hoặc 15 thi thể trong số 28 người.

Và tin hay không, Hamas đã làm việc cùng với Israel và họ đã đào, họ đào và họ đào.

Đó là một việc khó khăn — đó là một việc khó khăn phải làm, đi qua các thi thể ở khắp nơi, đôi khi phải đi qua 100 thi thể cho mỗi người mà họ tìm thấy.

Công việc khó khăn và cuối cùng họ đã đưa về được 27 người và rồi Steve và Jared họ đã đưa về được người thứ 28. Họ đã tìm thấy tất cả 28 người không ai nghĩ điều đó là có thể nhưng chúng ta đã làm được và tôi nhớ gia đình của người thứ 28 họ đã rất đau buồn nhưng họ cũng hạnh phúc nhất có thể, họ đã đón được cậu con trai của mình trở về.

Người mẹ nói: “Thưa Ngài, chúng tôi đã đón được con trai mình trở về.” Đó là một khoảng thời gian như thế nào, nhưng chúng ta đã đưa tất cả họ trở về, vì vậy cảm ơn cả hai rất nhiều.

Và chúng ta đang làm việc rất chăm chỉ để kết thúc cuộc chiến thứ chín, cuộc giết chóc và tàn sát giữa Nga và Ukraine, nơi 25.000 binh lính đang ngã xuống mỗi tháng — hãy nghĩ về điều đó, 25.000 binh lính chết một tháng.

Một cuộc chiến mà lẽ ra sẽ không bao giờ xảy ra nếu tôi là tổng thống. Sẽ không bao giờ xảy ra.

Với tư cách là tổng thống, tôi sẽ kiến tạo hòa bình ở bất cứ nơi nào tôi có thể, nhưng tôi sẽ không bao giờ ngần ngại đối đầu với các mối đe dọa đối với nước Mỹ ở bất cứ nơi nào chúng ta phải làm.

Đó là lý do tại sao trong một chiến dịch đột phá vào tháng 6 năm ngoái, quân đội Hoa Kỳ đã xóa sổ chương trình vũ khí hạt nhân của Iran bằng một cuộc tấn công vào lãnh thổ Iran được gọi là Chiến dịch Midnight Hammer (Cái búa Nửa đêm).

Trong nhiều thập kỷ, chính sách của Hoa Kỳ là không bao giờ cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Nhiều thập kỷ rồi. Kể từ khi họ giành quyền kiểm soát quốc gia kiêu hãnh đó 47 năm trước, chế độ này và các lực lượng ủy nhiệm giết người của nó đã gieo rắc không gì ngoài khủng bố, chết chóc và hận thù.

Họ đã giết và làm bị thương hàng ngàn quân nhân Mỹ và hàng trăm ngàn, thậm chí hàng triệu người.

Với cái gọi là bom ven đường. Họ là những ông vua của bom ven đường. Và chúng ta đã tiêu diệt Soleimani.

Tôi đã làm điều đó trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình. Nó đã có một tác động to lớn. Ông ta là cha đẻ của bom ven đường.

And chỉ trong vài tháng qua với các cuộc biểu tình, họ đã giết ít nhất, có vẻ như là 32.000 người biểu tình — 32.000 người biểu tình ngay tại đất nước của họ.

Họ đã bắn họ và treo cổ họ. Chúng ta đã ngăn họ treo cổ nhiều người trong số đó bằng lời đe dọa bạo lực nghiêm trọng.

Nhưng đây là một số kẻ tồi tệ. Họ đã phát triển các tên lửa có thể đe dọa châu Âu và các căn cứ của chúng ta ở hải ngoại, và họ đang nỗ lực chế tạo các tên lửa sớm muộn sẽ vươn tới Hợp chủng quốc Hoa Kỳ.

Sau chiến dịch Midnight Hammer, họ đã được cảnh báo không được có thêm bất kỳ nỗ lực nào trong tương lai nhằm xây dựng lại chương trình vũ khí của mình, và đặc biệt là vũ khí hạt nhân, vậy mà họ vẫn tiếp tục.

Họ đang bắt đầu lại từ đầu. Chúng ta đã xóa sạch nó và họ lại muốn bắt đầu lại lần nữa và vào lúc này họ lại đang theo đuổi những tham vọng đen tối của mình.

Chúng ta đang đàm phán với họ. Họ muốn thực hiện một thỏa thuận, nhưng chúng ta vẫn chưa nghe thấy những từ bí mật đó: “Chúng tôi sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân.”

Ưu tiên của tôi, ưu tiên của tôi là giải quyết vấn đề này thông qua ngoại giao.

Nhưng có một điều chắc chắn, tôi sẽ không bao giờ cho phép quốc gia bảo trợ khủng bối số một thế giới, mà họ chính là như vậy, sở hữu vũ khí hạt nhân.

Không thể để điều đó xảy ra.

Và không quốc gia nào được nghi ngờ quyết tâm của nước Mỹ. Chúng ta có quân đội hùng mạnh nhất trên trái đất.

Tôi đã xây dựng lại quân đội trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình. Chúng ta cũng sẽ tiếp tục làm như vậy, bằng chứng là phê duyệt một ngân sách nghìn tỷ USD.

Chúng ta không có lựa chọn nào khác. Chúng ta phải mạnh mẽ, bởi vì hy vọng rằng chúng ta sẽ hiếm khi phải sử dụng sức mạnh vĩ đại mà chúng ta đã cùng nhau xây dựng này.

Nó thực sự được gọi là hòa bình thông qua sức mạnh, điều đó đã rất, rất hiệu quả.

Vì vậy, nhờ các đảng viên Cộng hòa trong Quốc hội, chúng ta đang đầu tư con số kỷ lục đó — chúng ta không có lựa chọn nào khác — vào Quân đội Hoa Kỳ, đồng thời tạo ra rất nhiều việc làm, nhưng chúng ta thậm chí không làm vì lý do đó.

Bởi vì như tôi đã nói, chúng ta có nhiều việc làm hơn, nhiều người đang làm việc hôm nay hơn bao giờ hết trong lịch sử đất nước chúng ta.

Và các quốc gia NATO, bạn bè và đồng minh của chúng ta — đúng vậy, họ là bạn và họ là đồng minh của chúng ta — vừa mới đồng ý, theo yêu cầu rất mạnh mẽ của tôi, chi trả 5% GDP cho phòng thủ quân sự thay vì mức 2%, mà họ còn chẳng thèm trả, chúng ta đã phải gánh vác hầu hết số đó.

Bây giờ họ đang trả 5%, thay vì không trả 2%. Và việc đạt được con số 5% đó là điều mà mọi người đều nói là sẽ không bao giờ thực hiện được, không thể xảy ra.

Chúng ta đã đạt được điều đó rất dễ dàng chỉ với một cuộc họp. Và có một sự khác biệt lớn giữa 2% không được trả, khi chúng ta đang gánh phí cho nhiều người trong số họ, rất ít người trả đủ, và giờ đây là 5% và họ đã trả.

Và mọi thứ chúng ta gửi qua Ukraine đều được gửi thông qua NATO và họ trả lại đầy đủ cho chúng ta.

Họ trả lại hoàn toàn đầy đủ, mọi quân chủng trong Lực lượng Vũ trang của chúng ta đang lập kỷ lục về tuyển quân.

Điều này thật thú vị.

Và mọi quân nhân. Mọi quân nhân gần đây đã nhận được một khoản “cổ tức chiến binh” trị giá 1.776 USD.

Các bạn biết đấy, họ đã dọn dẹp bàn làm việc của tôi, chúng ta đã có tiền từ thuế quan và những thứ khác, chúng ta có rất nhiều tiền, nhiều tiền hơn mức mọi người hiểu, phải xây dựng lại chương trình đó một chút nhưng sẽ không mất nhiều thời gian đâu.

Nhưng chúng ta có tất cả số tiền đó và con số ban đầu là 1.775 USD và họ muốn tôi phê duyệt.

Và tôi hỏi, con số là bao nhiêu? 1.775 USD. Tôi nói, chờ một chút, chỉ cần thêm một đô la nữa, chúng ta có thể có con số 1.776.

Tôi nói, chúng ta sẽ tính toán chuyện đó. Tôi chưa bao giờ hỏi bất kỳ ai liệu chúng ta có đủ khả năng chi trả không. Chỉ thêm một đô la thôi.

Tôi nói 1.776 USD. Và tôi nói thế là tốt. Và tôi nói cho các bạn biết, lực lượng quân đội của chúng ta, đó là chuyện của bốn tháng trước, tôi chưa bao giờ thấy một người nào trong quân đội mà không cảm ơn tôi về điều đó.

Vì vậy chúng tôi vinh dự được làm điều đó. Họ xứng đáng với nó. Và chúng tôi gọi nó là “1776”. Thật tuyệt vời.

Và chúng tôi yêu quân đội của mình. Chúng tôi yêu lực lượng thực thi pháp luật của mình. Chúng tôi yêu những người lính cứu hỏa. Những người lính cứu hỏa không được nhắc đến đủ nhiều.

Chúng tôi yêu những người lính cứu hỏa.

Chúng ta cũng đang khôi phục an ninh và sự thống trị của Mỹ ở Tây Bán cầu, hành động để bảo vệ lợi ích quốc gia và bảo vệ đất nước khỏi bạo lực, ma túy, khủng bố và sự can thiệp của nước ngoài trong nhiều năm.

Những dải lãnh thổ rộng lớn trong khu vực của chúng ta, bao gồm cả những phần lớn của Mexico, thực sự là những phần rất lớn của Mexico, đã bị kiểm soát bởi các băng đảng ma túy giết người.

Đó là lý do tại sao tôi chỉ định các băng đảng này là các tổ chức khủng bố nước ngoài và tôi tuyên bố fentanyl bất hợp pháp là vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Và với chiến dịch quân sự mới của chúng ta, chúng ta đã ngăn chặn một lượng kỷ lục ma túy đổ vào đất nước mình và hầu như ngăn chặn hoàn toàn việc chúng vận chuyển qua đường thủy hoặc đường biển, các bạn có lẽ đã nhận thấy điều đó.

Chúng ta cũng đã gây thiệt hại rất nghiêm trọng cho ngành đánh cá của họ. Không ai muốn đi đánh cá nữa.

Chúng ta cũng đã hạ bệ một trong những tên trùm băng đảng đen tối nhất. Các bạn đã thấy điều đó hôm qua.

Vào tháng Giêng, vào tháng Giêng, các chiến binh Mỹ tinh nhuệ đã thực hiện một trong những kỳ tích phức tạp, ngoạn mục nhất về năng lực quân sự và sức mạnh trong lịch sử thế giới.

Chưa ai từng thấy thứ gì giống như vậy. Các nhà lãnh đạo nước ngoài, tôi sẽ không nói cho bạn biết là ai, đã gọi cho tôi và họ nói, rất ấn tượng, rất ấn tượng.

Họ không thể tin được, tất cả họ đều theo dõi, họ đã thấy những gì đã xảy ra.

Đây là một lực lượng chiến đấu khác hẳn với lực lượng chúng ta có nhiều năm trước khi chúng ta chiến đấu một cách mờ nhạt.

Các bạn biết đấy, đó là một lực lượng chiến đấu tuyệt vời. Tôi rất tự hào về nó. Hãy nhìn vào Lực lượng Không gian (Space Force).

Lực lượng Không gian là “đứa con” của tôi. Khi chúng ta làm điều đó, đứa con của tôi đang trở nên rất quan trọng.

Và Lực lượng Vũ trang Hoa Kỳ đã áp đảo mọi hệ thống phòng thủ và đánh bại hoàn toàn một kẻ thù — những chiến binh giỏi — để chấm dứt sự thống trị của tên độc tài ngoài vòng pháp luật Nicolas Maduro và đưa hắn ra đối mặt với công lý Mỹ.

Và đây tuyệt đối là một chiến thắng khổng lồ cho an ninh của Hoa Kỳ.

Một khởi đầu mới rực rỡ cho người dân Venezuela. Chúng tôi đang hợp tác chặt chẽ với tân tổng thống của Venezuela, Delcy Rodríguez, để giải phóng những lợi ích kinh tế phi thường cho cả hai quốc gia và mang lại hy vọng mới cho những người đã phải chịu đựng quá tồi tệ.

Họ thực sự đã phải chịu đựng.

Cùng chúng ta tối nay là Alejandro Gonzalez. Cô lớn lên trong một gia đình Venezuela gắn bó và đặc biệt thân thiết với người chú yêu quý của mình, Enrique.

Nhưng sau khi Enrique ra tranh cử và phản đối Maduro, ông đã bị lực lượng an ninh của Maduro bắt cóc và ném vào nhà tù thực sự khét tiếng của chế độ ở Caracas.

Alejandro sợ rằng cô sẽ không bao giờ được gặp lại chú mình nữa. Cô cũng sợ hãi cho chính mạng sống của mình.

Nhưng kể từ cuộc đột kích, chúng tôi đã làm việc với ban lãnh đạo mới, và họ đã ra lệnh đóng cửa nhà tù đê tiện đó và thả hàng trăm tù nhân chính trị, và sẽ còn nhiều người nữa.

Alejandro, tôi vui mừng thông báo với cô rằng không chỉ chú của cô đã được thả, mà ông ấy còn đang ở đây tối nay.

Chúng tôi đã đưa ông ấy đến đây để cùng cô ăn mừng sự tự do của mình trực tiếp. Enrique, mời ông xuống đây. Cảm ơn Enrique.

Chúc ông có khoảng thời gian vui vẻ. Rất vui được đón ông trở lại, Enrique.

Đã có nhiều anh hùng trong cuộc đột kích tháng Giêng đó để bắt giữ Maduro. Những anh hùng thực sự vĩ đại. Nó đã rất nguy hiểm.

Họ biết chúng ta đang đến. Họ đã chuẩn bị sẵn sàng. Nhưng chiến công của một chiến binh trong đêm đó sẽ sống mãi trong biên niên sử vĩnh cửu về lòng dũng cảm quân sự.

Giám sát viên trưởng cấp 5 Eric Slover đã lập kế hoạch cho nhiệm vụ và là người dẫn đầu chuyến bay trong buồng lái của chiếc trực thăng đầu tiên.

Một chiếc trực thăng Chinook lớn, đẹp và mạnh mẽ. Đó là một chiếc Chinook khổng lồ chở theo, như các bạn có thể tưởng tượng, nhiều, nhiều chiến binh Mỹ mang theo những tấm thẻ bài (dog tags) mà vợ anh, Amy, đã chúc phúc bằng nước thánh trước khi anh lên đường.

Cô ấy biết đó sẽ là một trận chiến cam go.

Eric đã điều khiển chiếc Chinook dưới sự bao phủ của màn đêm và hạ cánh nhanh chóng xuống pháo đài quân sự được bảo vệ nghiêm ngặt của Maduro.

Đây là một cơ sở quân sự lớn, được bảo vệ bởi hàng ngàn binh lính và canh gác bởi công nghệ quân sự của Nga và Trung Quốc.

Điều đó đã diễn ra như thế nào? Không tốt cho lắm.

Trong khi chuẩn bị hạ cánh, súng máy của kẻ thù đã bắn từ mọi góc độ.

Và Eric đã bị trúng đạn, rất nặng, ở chân và hông, viên đạn này nối tiếp viên đạn khác.

Anh đã chịu đựng bốn phát súng đau đớn, khiến chân anh vỡ thành nhiều mảnh.

Ấy vậy mà, mặc dù việc sử dụng đôi chân là cực kỳ quan trọng để điều khiển trực thăng thành công, Mike nói rằng điều duy nhất Eric nghĩ đến là lái chiếc trực thăng để đưa nhiều chỉ huy đến bắt giữ và giam giữ Maduro.

Và ngay cả khi máu đang chảy xối xả, chảy ngược xuống lối đi – trực thăng hạ cánh ở một góc dốc.

Những khẩu súng máy đứng ngay trước mặt anh. Chúng ở ngay trước mặt anh.

Hai tay súng máy đã thoát khỏi sự hủy diệt của các máy bay trước đó.

Eric đã điều khiển chiếc trực thăng của mình với tất cả những sinh mạng và linh hồn đó để đối mặt với kẻ thù, và để các xạ thủ của mình loại bỏ mối đe dọa, quay chiếc trực thăng lại để các xạ thủ có thể làm công việc của họ, cứu mạng những đồng đội chiến binh của anh khỏi những gì có thể là một vụ rơi máy bay thảm khốc sâu trong lãnh thổ kẻ thù.

Chỉ sau khi hạ cánh trực thăng an toàn với tất cả các chiến binh trên tàu tại đúng vị trí xác định, điều cực kỳ quan trọng đối với nhiệm vụ, điều đó có lẽ đã diễn ra.

Có lẽ nhiệm vụ đã bị hủy nếu điều đó không xảy ra. Eric nói với phi công phụ của mình, người cũng bị thương nhưng không nặng bằng, hãy tiếp quản.

“Tôi sắp ngất đi rồi.” Sự thành công của toàn bộ nhiệm vụ và tính mạng của các đồng đội chiến binh phụ thuộc vào khả năng chịu đựng nỗi đau xé ruột của Eric.

Thật khó tin những gì đã xảy ra với đôi chân của anh ấy. Những viên đạn và vẫn tiếp tục bay và hạ cánh.

Mọi người biết chuyện gì đang xảy ra. Mọi người ở phía sau trực thăng đều biết vì họ thấy máu chảy xuống lối đi.

Giám sát viên trưởng Slover hiện vẫn đang hồi phục sau những vết thương nghiêm trọng, nhưng tôi rất vui mừng nói rằng anh ấy có mặt ở đây tối nay cùng vợ mình, Amy.

Eric và Amy, mời vào đây. Chúng tôi có một sự bất ngờ, Eric và Amy.

Để ghi nhận những hành động của Eric vượt xa cả sự kêu gọi của nhiệm vụ, giờ đây tôi muốn mời Tướng Jonathan Braga trao tặng Giám sát viên trưởng Slover giải thưởng quân sự cao quý nhất của quốc gia chúng ta, Huân chương Danh dự của Quốc hội (Congressional Medal of Honor).

Vâng, cảm ơn rất nhiều, Eric và Amy. Thật tuyệt vời khi được làm quen với các bạn.

Tôi đã gặp họ và nhiều đồng đội chiến binh của họ tại Fort Bragg gần đây.

Các bạn chú ý cái tên Fort Bragg. Chúng ta đã lấy lại nó. Chúng ta đã mang nó trở lại.

Chúng ta đã thắng Thế chiến thứ nhất với nó, Thế chiến thứ hai với nó, và rồi họ quyết định đổi tên.

Nhưng chúng ta đã đổi nó lại. Mọi người cũng đều muốn đổi nó lại.

Và 10 đồng đội của Eric từ đêm chiến thắng khó tin đó cũng sẽ nhận được huy chương tại một buổi lễ riêng tư sẽ sớm được tổ chức tại Nhà Trắng.

Và đó sẽ là…

Cảm ơn Eric. Đó là một giải thưởng lớn. Tối nay chúng ta đã tôn vinh nhiều người Mỹ yêu nước thực sự phi thường.

Nhưng còn một huyền thoại sống cuối cùng cần tôn vinh trước khi chúng ta kết thúc.

Ông là một phi công Mỹ anh hùng khác, phi công lái máy bay chiến đấu của Hải quân Royce Williams đã phục vụ trong Thế chiến II, Triều Tiên, Việt Nam, thực hiện hơn 220 nhiệm vụ trên bầu trời Triều Tiên.

Vào năm 1952, Royce đã tham gia vào một trận không chiến để đời. Một trận không chiến huyền thoại.

Bay trong điều kiện bão tuyết, phi đội của ông đã bị phục kích bởi bảy máy bay chiến đấu của Liên Xô.

Đó là trận không chiến đầu tiên của ông trong cuộc chiến, và mặc dù bị áp đảo về số lượng và hỏa lực một cách khủng khiếp, Royce đã dẫn đầu việc hạ gục bốn máy bay phản lực của kẻ thù và gần như tiêu diệt những chiếc khác, đánh bại các đối thủ của mình trong khi chiếc máy bay của chính ông phải hứng chịu 263 viên đạn và ông bị thương nặng.

Câu chuyện của ông đã được giữ bí mật trong hơn 50 năm. Ông thậm chí không muốn kể cho vợ mình nghe, nhưng huyền thoại cứ lớn dần, lớn dần.

Nhưng tối nay, ở tuổi 100, vị đại tá Hải quân dũng cảm này cuối cùng cũng nhận được sự công nhận mà ông xứng đáng có được.

Ông đã là một huyền thoại từ lâu trước buổi tối hôm nay. Royce, vui lòng đứng dậy và tôi sẽ mời Đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ trao tặng Đại tá Royce Williams Huân chương Danh dự của Quốc hội.

Cảm ơn Eric. Tôi đã luôn muốn có Huân chương Danh dự của Quốc hội, nhưng tôi được thông báo rằng tôi không được phép tự trao nó cho mình, và tôi cũng chẳng biết tại sao mình lại nhận nó.

Nhưng nếu họ từng mở rộng đạo luật đó, một ngày nào đó tôi sẽ đứng đó cùng với các bạn.

Nhưng các bạn biết đấy, đó là vinh dự cao quý nhất của chúng ta, Huân chương Danh dự của Quốc hội. Và đó là một điều lớn lao.

Và thật vinh dự khi được ở trong cùng một khán phòng với các bạn. Cảm ơn cả hai rất nhiều. Cảm ơn.

Cảm ơn các bạn. Hai trăm năm mươi năm là một thời gian dài trong đời sống của một quốc gia.

Nhưng theo một nghĩa khác, đó thực sự chỉ là một khoảnh khắc trong đôi mắt của lịch sử.

Hai trong số những quý ông chúng ta đã gặp trên khán đài tối nay đã hít thở hơi thở đầu tiên cách đây một thế kỷ.

Một trăm năm trước đó nữa, vào ngày 4 tháng 7 năm 1826, tác giả của bản Tuyên ngôn Độc lập, Thomas Jefferson lỗi lạc, đã trút hơi thở cuối cùng.

Chỉ một quãng đời dài của con người đã tách biệt những người khổng lồ đã tuyên bố và giành độc lập cho chúng ta khỏi những anh hùng đang đứng giữa chúng ta tối nay.

Mọi thứ quốc gia chúng ta đã làm, mọi thứ chúng ta đã đạt được, đều là công trình của một vài cuộc đời vĩ đại đó.

Trong những chương ngắn ngủi đó, người Mỹ đã xây dựng quốc gia này từ 13 thuộc địa khiêm tốn thành đỉnh cao của nền văn minh nhân loại và tự do của con người.

Quốc gia mạnh nhất, giàu có nhất, hùng mạnh nhất, thành công nhất trong toàn bộ lịch sử.

Người Mỹ đã dấn thân ra khắp lục địa rộng lớn và nguy hiểm. Chúng ta đã mở những lối đi qua một vùng hoang dã khắc nghiệt, định cư ở một biên giới vô biên, và thuần hóa vùng miền Tây hoang dã đẹp đẽ nhưng cũng rất, rất nguy hiểm.

Từ những đầm lầy trống rỗng và những đồng bằng rộng mở, chúng ta đã dựng lên những thành phố vĩ đại nhất thế giới.

Cùng nhau chúng ta đã làm chủ những ngành công nghiệp hùng mạnh nhất thế giới, đập tan những chế độ độc tài quái dị của lịch sử.

Và chúng ta đã giải phóng hàng triệu người khỏi xiềng xích của chủ nghĩa phát xít, chủ nghĩa cộng sản, sự áp bức và khủng bố.

Người Mỹ đã nâng nhân loại lên bầu trời trên đôi cánh bằng nhôm và thép.

Và rồi chúng ta đã phóng loài người vào các vì sao trên những quả tên lửa được cung cấp năng lượng bởi ý chí thuần túy của Mỹ và niềm tự hào không lay chuyển của Mỹ.

Chúng ta đã kết nối toàn cầu bằng sự khéo léo của mình. Chúng ta đã làm say đắm hành tinh bằng văn hóa Mỹ và giờ đây chúng ta đang tiên phong trong những đột phá vĩ đại tiếp theo của Mỹ sẽ thay đổi toàn thế giới.

Tất cả những điều này, và còn nhiều hơn thế nữa, là di sản trường tồn, vinh quang vô song của những người yêu nước làm việc chăm chỉ, những người đã xây dựng và bảo vệ đất nước này, và những người vẫn đang gánh vác hy vọng và tự do của toàn nhân loại trên lưng mình.

Trong nhiều năm, họ đã bị lãng quên, bị phản bội và bị gạt sang một bên. Nhưng sự phản bội lớn đó đã kết thúc, và họ sẽ không bao giờ bị lãng quên lần nữa.

Bởi vì khi thế giới cần lòng dũng cảm, sự táo bạo, tầm nhìn và cảm hứng, thế giới vẫn đang hướng về nước Mỹ.

Và khi Chúa cần một quốc gia để thực hiện những phép màu của Ngài, Ngài biết chính xác phải nhờ cậy ai.

Không có thử thách nào mà người Mỹ không thể vượt qua, không có biên giới nào quá bao la để chúng ta không thể chinh phục, không có giấc mơ nào quá táo bạo để chúng ta không thể theo đuổi, không có chân trời nào quá xa xôi để chúng ta không thể xác lập quyền sở hữu.

Vì định mệnh của chúng ta được viết bởi bàn tay của Thiên mệnh. Và 250 năm đầu tiên này mới chỉ là sự khởi đầu.

Từ những thị trấn biên giới gồ ghề của Texas đến những ngôi làng trung tâm của Michigan, từ những bờ biển ngập nắng của Florida đến những ngọn đồi bất tận của Dakotas, và từ những con phố lịch sử của Philadelphia đến ngay tại đây, thủ đô của quốc gia chúng ta, Washington, D.C., thời hoàng kim của nước Mỹ đang ở trước mắt chúng ta.

Cuộc cách mạng bắt đầu từ năm 1776 vẫn chưa kết thúc. Nó vẫn tiếp tục bởi vì ngọn lửa tự do và độc lập vẫn rực cháy trong trái tim của mỗi người Mỹ yêu nước, và tương lai của chúng ta sẽ lớn hơn, tốt hơn, sáng sủa hơn, táo bạo hơn và huy hoàng hơn bao giờ hết.

Cảm ơn các bạn. Chúa phù hộ các bạn và Chúa phù hộ nước Mỹ.

Bản tóm tắt nội dung chính của phán quyết từ Tòa án Tối cao Hoa Kỳ trong vụ kiện Learning Resources, Inc (số hồ sơ 24-1287), được quyết định vào ngày 20 tháng 2 năm 2026:

1. Vấn đề pháp lý chính

Tòa án xem xét liệu Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) năm 1977 có cho phép Tổng thống đơn phương áp đặt thuế quan (tariffs) đối với hàng hóa nhập khẩu hay không. Vụ kiện phát sinh sau khi Tổng thống Trump sử dụng IEEPA để áp thuế lên hàng hóa từ Canada, Mexico và Trung Quốc nhằm giải quyết vấn đề buôn lậu ma túy và thâm hụt thương mại.

2. Phán quyết của Tòa án

Tòa án phán quyết rằng IEEPA không ủy quyền cho Tổng thống áp đặt thuế quan đối ứng. Kết quả là các phán quyết của tòa cấp dưới ngăn chặn việc áp thuế đã được giữ nguyên.

3. Các lý do chính của phán quyết

Thẩm quyền của Quốc hội: Theo Hiến pháp Hoa Kỳ (Điều I, Mục 8), quyền áp đặt các loại thuế và thuế quan thuộc về Quốc hội, không phải Tổng thống. Tổng thống không có quyền hạn mặc nhiên trong việc áp thuế trong thời bình.

Học thuyết “Các câu hỏi lớn” (Major Questions Doctrine): Tòa án lập luận rằng việc áp thuế có tác động kinh tế và chính trị cực kỳ lớn (ước tính hàng nghìn tỷ đô la), do đó yêu cầu phải có “sự ủy quyền rõ ràng từ Quốc hội”. Cụm từ “điều tiết nhập khẩu” (regulate importation) trong IEEPA là quá chung chung và không thể coi là sự ủy quyền rõ ràng để thực hiện quyền đánh thuế của Quốc hội.

Thiếu tiền lệ lịch sử: Trong gần 50 năm tồn tại của IEEPA, chưa có Tổng thống nào trước đây sử dụng đạo luật này để áp đặt thuế quan.

Cấu trúc văn bản: Các đạo luật khác trao quyền áp thuế đều sử dụng những từ ngữ cụ thể như “thuế” (duty) và có các giới hạn nghiêm ngặt, trong khi IEEPA thiếu những chi tiết này.

4. Ý kiến của các Thẩm phán

Ý kiến đa số (Chánh án Roberts viết): Khẳng định IEEPA không trao quyền áp thuế và nhấn mạnh sự phân chia quyền lực. Các thẩm phán Gorsuch và Barrett có ý kiến đồng thuận riêng về cách áp dụng học thuyết “các câu hỏi lớn”.

Ý kiến đồng thuận một phần (Thẩm phán Kagan, Sotomayor, Jackson): Đồng ý với kết quả nhưng cho rằng chỉ cần giải thích văn bản luật thông thường là đủ, không nhất thiết phải viện dẫn học thuyết “các câu hỏi lớn” phức tạp.

Ý kiến phản đối (Thẩm phán Kavanaugh, Thomas, Alito): Cho rằng cụm từ “điều tiết nhập khẩu” về mặt lịch sử đã bao gồm cả quyền áp thuế và Tổng thống nên có sự linh hoạt trong các tình trạng khẩn cấp quốc gia.

5. Hệ quả

Phán quyết này có nghĩa là các lệnh áp thuế dựa trên IEEPA của Tổng thống là không hợp lệ, và chính phủ có thể phải hoàn trả hàng tỷ đô la thuế đã thu từ các nhà nhập khẩu.

Toàn văn phán quyết của Tòa án tối cao xem tại đây.

Dưới đây là bản dịch các ý chính – không phải toàn văn – bài phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump tại cuộc họp Hội đồng Hòa bình, ngày 19/2, tại Washington, D.C.

Bản ghi đầy đủ xem tại đây.
———–
[ Tổng thống Mỹ Donald Trump ]: Đây là một ngày trọng đại và có rất nhiều người đang theo dõi, đặc biệt là các nhà lãnh đạo từ các quốc gia khác, vì như các bạn đã biết, chúng ta có một nhóm đông đảo các nhà lãnh đạo ở đây. Những vị không thể có mặt trực tiếp thì đang theo dõi qua Zoom. Tôi hy vọng họ sẽ thích buổi lễ này.

Và các bạn báo chí, chúng tôi đánh giá rất cao sự tôn trọng của các bạn đối với những gì chúng tôi đang làm. Những gì chúng tôi làm rất đơn giản: đó là hòa bình. Tổ chức này được gọi là Hội đồng Hòa bình. Hòa bình là một từ dễ nói nhưng rất khó để thực hiện – nhưng chúng ta sẽ thực hiện được nó.

Chúng tôi đã làm rất tốt và một số nhà lãnh đạo ở đây đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong năm đầu tiên này. Chúng ta đã có một năm đầu tiên có lẽ là chưa từng có trong lịch sử đất nước vì chúng ta đã giải quyết được 8 cuộc chiến và tôi nghĩ cuộc thứ 9 sắp tới. Cuộc chiến này hóa ra khó khăn hơn. Tôi từng nghĩ nó sẽ dễ nhất, nhưng với chiến tranh, bạn chẳng bao giờ biết cái nào dễ và cái nào không.

Nhưng chúng ta đã có một mối quan hệ tuyệt vời, tôi đã trở thành bạn với rất nhiều người ở đây và tôi cảm ơn các bạn đã hiện diện. Đây là những con người tuyệt vời, những nhà lãnh đạo xuất chúng. Chúng ta đã tái thiết đất nước trong nhiệm kỳ đầu tiên và giờ Hoa Kỳ đang ở một vị trí chưa từng thấy trước đây.

Chỉ số Dow Jones đã vượt mốc 50.000 điểm. Người ta từng nói phải mất 4 năm mới làm được, nhưng chúng ta đã làm được trong năm đầu tiên. Chỉ số S&P cũng vượt mốc 7.000 điểm. Những “thiên tài” phố Wall từng nói việc đạt đến con số 40.000 hay 45.000 đã là thành tựu kinh ngạc rồi. Nhưng chúng ta đã làm được tất cả chỉ trong một năm.

Hội đồng Hòa bình là một trong những việc quan trọng và có tầm ảnh hưởng nhất mà tôi từng tham gia. Chúng tôi đã làm việc cùng nhau để chấm dứt những cuộc chiến kéo dài 32, 34 hay thậm chí 37 năm. Đó là một khoảng thời gian dài, nhưng chúng tôi đã kết thúc chúng chỉ trong khoảng hai ngày mỗi cuộc.

Vấn đề Gaza rất phức tạp, nhưng thật kinh ngạc. Tôi muốn cảm ơn Steve và Jared vì công việc tuyệt vời của họ. Marco, JD và tất cả mọi người đang làm việc như một đội ngũ xuất sắc nhất từng được tập hợp, và kết quả đã chứng minh điều đó.

Hôm nay là một vinh dự lớn khi được chào đón tất cả các bạn đến Viện Hòa bình Hoa Kỳ cho cuộc họp đầu tiên của Hội đồng Hòa bình. Đây là hội đồng quyền lực và uy tín nhất từ trước đến nay vì hội tụ những nhà lãnh đạo vĩ đại nhất thế giới. Hầu hết mọi người đã chấp nhận tham gia, những người chưa tham gia thì rồi cũng sẽ tham gia thôi.

Chúng ta có hầu như tất cả những người đứng đầu các quốc gia khác ở đây, ngoại trừ Gianni — nhưng ông ấy là người đứng đầu thế giới bóng đá. Nhân tiện, Gianni, kỳ World Cup của ông đã lập mọi kỷ lục về vé trong lịch sử bóng đá. Chúc mừng ông.

Tôi muốn cảm ơn các nhà lãnh đạo đã đi một quãng đường xa để đến đây. Tòa nhà này được xây dựng cho hòa bình, và Marco đã đặt tên nó theo tên tôi. Tôi thề là tôi không liên quan gì đến việc đó, tôi không hề biết trước. Tôi tưởng họ định tặng tôi nhiều tiền hay gì đó cơ. Nhưng khi bước ra khỏi chiếc xe “The Beast”, tôi nhìn lên và thấy tên Donald J. Trump trên tòa nhà. Dù tôi nói mình không biết gì nhưng không ai tin, nhưng không sao, tôi rất trân trọng điều đó. Điều đó khiến tôi phải làm việc chăm chỉ hơn nữa.

Hội đồng Hòa bình bao gồm những nhà lãnh đạo cực kỳ được kính trọng, chủ yếu là từ các nước Trung Đông và khắp nơi trên thế giới. Họ đã rất hào phóng đóng góp tiền bạc, và Hoa Kỳ cũng vậy, vì không có gì quan trọng hơn hòa bình. Hòa bình thực chất rẻ hơn chiến tranh rất nhiều; chiến tranh tốn kém gấp 100 lần so với việc tạo ra hòa bình.

Chúng tôi đã giải quyết xong cuộc xung đột kéo dài 30 năm. Hai nhà lãnh đạo đã chiến đấu với nhau hàng chục năm đã đến văn phòng của tôi. Lúc đầu họ ngồi cách xa nhau và cảm thấy rất khó chịu vì họ đã giết hại lẫn nhau suốt 32 năm. Nhưng chỉ sau một giờ, họ đã ngồi cạnh nhau, đạt được thỏa thuận, ôm nhau và ký kết hòa bình. Thật là một điều tuyệt vời để chứng kiến.

Hôm nay chúng ta có sự hiện diện của Thủ tướng Rama (Albania), Tổng thống Milei (Argentina). Tôi đã ủng hộ Milei và ông ấy đã thắng cử vang dội. Tôi cũng ủng hộ Thủ tướng Nhật Bản và bà ấy đã thắng với số phiếu lớn nhất trong lịch sử Nhật Bản. Có vẻ việc tôi ủng hộ các nhà lãnh đạo nước ngoài cũng đang có hiệu quả rất tốt.

Ngoài ra còn có Thủ tướng Pashinyan (Armenia), Tổng thống Aliyev (Azerbaijan), Quốc vương Bahrain, Thủ tướng Hun Manet (Campuchia), Thủ tướng Madbouly (Ai Cập), Thủ tướng Viktor Orban (Hungary) — người mà tôi hoàn toàn ủng hộ cho cuộc bầu cử sắp tới. Orban đã làm một công việc phi thường về nhập cư.

Còn có Tổng thống Prabowo của Indonesia — một người đàn ông to lớn và mạnh mẽ từ một đất nước 240 triệu dân. Tổng thống Tokayev (Kazakhstan), Tổng thống Osmani (Kosovo), Thủ tướng Sharif (Pakistan). Thủ tướng Sharif nói rằng tôi đã cứu sống 25 triệu người khi ngăn chặn cuộc chiến giữa Pakistan và Ấn Độ. Khi đó máy bay đang bị bắn hạ, chiến tranh đang bùng nổ. Tôi đã gọi điện cho cả hai phía và nói rằng nếu họ không dừng lại, tôi sẽ không thực hiện các thỏa thuận thương mại và sẽ áp thuế 200%. Khi liên quan đến tiền bạc, họ đã dịu giọng ngay lập tức và chúng tôi đã giải quyết xong trong 2-3 ngày.

Chúng ta cũng có sự hiện diện của Tổng thống Pena (Paraguay), Thủ tướng Al-Thani (Qatar), Thủ tướng Don (Romania), Tổng thống Mirziyoyev (Uzbekistan). Và xin giới thiệu Tổng Bí thư Tô Lâm của Việt Nam. Việt Nam là một đất nước và là một lực lượng thực sự phi thường. Thật vinh dự cho chúng tôi khi có sự hiện diện của ngài — một vinh dự thực sự lớn lao. Tôi dành rất nhiều sự tôn trọng, một sự tôn trọng sâu sắc cho đất nước của ngài.

Tôi cũng muốn gửi lời cảm ơn đến Phó Tổng thống JD Vance. Anh ấy là một tài năng xuất chúng, tốt nghiệp Yale và là một người bạn tuyệt vời. Ngoài ra còn có Ngoại trưởng Marco Rubio — người làm việc với “đôi bàn tay nhung” nhưng kết quả cực kỳ sắc bén. Và Đặc phái viên Hòa bình Steve Witkoff. Steve là một nhà đàm phán tuyệt vời, cả Ukraine, Nga và châu Âu đều yêu quý ông ấy. Ông ấy đã có cuộc gặp kéo dài 4 tiếng với Tổng thống Putin, đó là một tài năng thực sự.

Tôi sẽ đi Trung Quốc vào tháng Tư tới. Chủ tịch Tập Cận Bình đã đối xử với tôi rất tốt trong lần trước. Chúng tôi cũng đưa Jared Kushner trở lại làm đặc phái viên hòa bình, người đã tạo nên Hiệp định Abraham. Họ đang làm việc về vấn đề Iran. Iran không được phép có vũ khí hạt nhân, đó là điều kiện tiên quyết cho hòa bình Trung Đông.

Về Gaza, cuộc chiến đã kết thúc. Hamas đã hứa sẽ giao nộp vũ khí. Tất cả con tin, cả người sống và người đã khuất, đã được đưa về nhà. Chúng tôi đã làm việc cật lực để đưa 28 con tin cuối cùng về với gia đình. Đây là một thành tựu to lớn.

Hôm nay, tôi vui mừng thông báo rằng nhiều quốc gia như Kazakhstan, Azerbaijan, UAE, Morocco, Bahrain, Qatar, Saudi Arabia, Uzbekistan và Kuwait đã đóng góp hơn 7 tỷ USD cho gói cứu trợ Gaza. Và Hoa Kỳ sẽ đóng góp 10 tỷ USD cho Hội đồng Hòa bình. Con số này rất nhỏ so với chi phí của chiến tranh.
Na Uy đã đồng ý tổ chức một sự kiện cho Hội đồng Hòa bình. Tôi từng tưởng họ định trao giải Nobel cho tôi cơ, nhưng tôi không quan tâm đến giải thưởng, tôi chỉ quan tâm đến việc cứu người. FIFA cũng sẽ giúp huy động 75 triệu USD cho các dự án bóng đá tại Gaza.

Nhiều quốc gia như Indonesia, Morocco, Albania, Kosovo, Kazakhstan đã cam kết gửi quân đội và cảnh sát để ổn định Gaza. Ai Cập và Jordan cũng đang hỗ trợ huấn luyện lực lượng cảnh sát Palestine đáng tin cậy.

Chúng ta đang xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn bắt đầu từ chính căn phòng này. Chúng ta sẽ chữa lành những vết thương cổ xưa để hành tinh này trở nên an toàn và hòa bình hơn. Chúng ta cũng sẽ làm việc chặt chẽ để củng cố Liên Hợp Quốc, giúp họ phát huy hết tiềm năng của mình.

Cảm ơn tất cả các bạn. Các bạn là những nhà lãnh đạo mạnh mẽ và là bạn của tôi. Bây giờ, tôi xin mời JD Vance lên có vài lời phát biểu.
———————
[ Phó tổng thống Mỹ JD Vance ]: Vâng, cảm ơn ngài Tổng thống vì sự lãnh đạo và những lời tốt đẹp dành cho tôi. Những gì Hội đồng Hòa bình thể hiện là sự công nhận rằng nếu có một Tổng thống và một đội ngũ tận tâm với ngoại giao, nó thực sự có thể thành công.
Khi thảm kịch ngày 7/10 xảy ra tại Israel, tôi đã tự hỏi làm sao có thể đưa con tin về và mang lại tương lai cho Gaza. Câu trả lời là chúng ta cần một Tổng thống cam kết nỗ lực hết mình. Hội đồng Hòa bình là để làm cho nền hòa bình đó trở nên bền vững.
Điều này không chỉ cứu người mà còn mang lại sự thịnh vượng cho người dân Mỹ. Các quốc gia ở đây đại diện cho hàng nghìn tỷ USD đầu tư và hàng triệu việc làm cho người Mỹ. Cảm ơn ngài Tổng thống.
—————–
[ Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ]: Chúng ta ở đây hôm nay vì Tổng thống Trump có khả năng và sự sẵn lòng sử dụng quyền lực của mình để suy nghĩ khác biệt (think outside the box). Cuộc khủng hoảng Gaza là một tình huống mà các tổ chức quốc tế hiện tại không thể giải quyết được.
Chúng tôi đã nhận được sự chấp thuận của Liên Hợp Quốc để thành lập nhóm này. Không có “kế hoạch B” cho Gaza, vì kế hoạch B chính là quay lại chiến tranh. Kế hoạch duy nhất là tái thiết Gaza theo hướng hòa bình bền vững. Cảm ơn ngài Tổng thống vì tầm nhìn và lòng can đảm.
——————
[ Tổng thống Donald Trump ]: Đây có lẽ là một trong những ngày quan trọng nhất trong sự nghiệp của chúng ta. Chúng ta sẽ làm cho Gaza thành công và an toàn. Sau đó, chúng ta sẽ áp dụng mô hình này cho các điểm nóng khác trên thế giới.

Hội đồng Hòa bình sẽ dẫn dắt con đường tại Gaza, biến nơi đây thành một ví dụ về sự thành công và đoàn kết. Cảm ơn các bạn báo chí đã rất tôn trọng. Cảm ơn sự tham gia của tất cả mọi người.

• Ông Carney nhấn mạnh sự kết thúc của trật tự quốc tế dựa trên luật lệ và phác thảo cách Canada thích ứng bằng cách xây dựng quyền tự chủ chiến lược trong khi vẫn duy trì các giá trị như nhân quyền và chủ quyền.

• Thủ tướng Canada kêu gọi các cường quốc tầm trung, như nước ông, hợp tác cùng nhau để chống lại sự trỗi dậy của sức mạnh cứng và sự cạnh tranh giữa các cường quốc, nhằm xây dựng một thế giới hợp tác và kiên cường hơn.

———————————-

Xin cảm ơn rất nhiều, Larry. Tôi sẽ bắt đầu bằng tiếng Pháp, sau đó sẽ quay lại nói tiếng Anh.

[Phần sau đây được dịch từ tiếng Pháp]

Cảm ơn Larry. Được có mặt cùng quý vị tối nay vừa là một niềm vinh dự, vừa là một trách nhiệm, trong thời khắc mang tính bước ngoặt mà Canada và cả thế giới đang trải qua.

Hôm nay, tôi muốn nói về một sự đứt gãy của trật tự thế giới, về sự kết thúc của một hư cấu dễ chịu và sự khởi đầu của một thực tế khắc nghiệt – nơi địa chính trị, nơi quyền lực của các cường quốc lớn không còn bị ràng buộc bởi giới hạn hay khuôn khổ nào.

Tuy nhiên, tôi cũng muốn nhấn mạnh rằng các quốc gia khác, đặc biệt là các cường quốc tầm trung như Canada, không hề bất lực. Họ có năng lực xây dựng một trật tự mới, bao hàm những giá trị của chúng ta như tôn trọng nhân quyền, phát triển bền vững, tinh thần đoàn kết, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia.

Sức mạnh của những kẻ ít quyền lực bắt đầu từ sự trung thực.

[Ông Carney chuyển sang nói tiếng Anh]

Dường như mỗi ngày trôi qua, chúng ta lại được nhắc nhở rằng mình đang sống trong một kỷ nguyên cạnh tranh giữa các cường quốc; rằng trật tự quốc tế dựa trên luật lệ đang phai nhạt; rằng kẻ mạnh có thể làm những gì họ muốn, còn kẻ yếu thì buộc phải chịu đựng những gì họ phải chịu.

Câu châm ngôn của Thucydides này được trình bày như một điều không thể tránh khỏi, như logic tự nhiên của quan hệ quốc tế đang quay trở lại.

Và trước logic đó, có một xu hướng rất mạnh là các quốc gia chọn cách thuận theo để tồn tại: nhượng bộ, tránh rắc rối, hy vọng rằng sự tuân thủ sẽ mua được an toàn.

Nhưng điều đó sẽ không hiệu quả.

Vậy lựa chọn của chúng ta là gì?

Năm 1978, nhà bất đồng chính kiến Tiệp Khắc Václav Havel – sau này là Tổng thống – đã viết một bài luận có tên Sức mạnh của những kẻ không quyền lực. Trong đó, ông đặt ra một câu hỏi đơn giản: hệ thống cộng sản đã tự duy trì bằng cách nào?

Và câu trả lời của ông bắt đầu từ một người bán rau.

Mỗi buổi sáng, người chủ cửa hàng này đặt một tấm biển trong cửa sổ: “Công nhân toàn thế giới, đoàn kết lại”. Ông ta không tin vào điều đó, không ai tin cả, nhưng vẫn treo tấm biển để tránh rắc rối, để thể hiện sự tuân thủ, để yên thân. Và bởi vì mọi cửa hàng trên mọi con phố đều làm như vậy, hệ thống ấy tiếp tục tồn tại – không chỉ bằng bạo lực, mà còn bằng sự tham gia của những con người bình thường vào các nghi thức mà họ thừa biết là giả dối.

Havel gọi điều này là “sống trong dối trá”.

Sức mạnh của hệ thống không đến từ chân lý của nó, mà từ sự sẵn sàng của mọi người trong việc hành xử như thể nó là sự thật. Và sự mong manh của hệ thống cũng xuất phát từ chính điều đó. Khi chỉ cần một người ngừng diễn vai – khi người bán rau gỡ tấm biển xuống – thì ảo tưởng bắt đầu rạn nứt. Thưa các bạn, đã đến lúc các doanh nghiệp và các quốc gia cần gỡ những tấm biển đó xuống.

Trong nhiều thập kỷ, những quốc gia như Canada đã thịnh vượng trong cái gọi là trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. Chúng tôi tham gia các thể chế của nó, ca ngợi các nguyên tắc của nó, hưởng lợi từ tính ổn định và dự đoán được của nó. Và nhờ vậy, chúng tôi có thể theo đuổi một chính sách đối ngoại dựa trên giá trị dưới sự bảo trợ của trật tự ấy.

Chúng tôi hiểu rằng câu chuyện về trật tự quốc tế dựa trên luật lệ chỉ đúng một phần: rằng kẻ mạnh sẽ tự miễn trừ cho mình khi thấy thuận tiện; rằng các quy tắc thương mại được thực thi một cách bất cân xứng; và rằng luật pháp quốc tế được áp dụng với mức độ nghiêm khắc khác nhau, tùy thuộc vào việc ai là bị cáo, ai là nạn nhân.

Sự hư cấu này tỏ ra hữu ích, và đặc biệt là vai trò bá quyền của Hoa Kỳ đã giúp cung cấp các hàng hóa công toàn cầu: các tuyến hàng hải mở, một hệ thống tài chính ổn định, an ninh tập thể và các khuôn khổ giải quyết tranh chấp.

Vì vậy, chúng tôi đã treo tấm biển trong cửa sổ. Chúng tôi tham gia các nghi thức ấy và phần lớn tránh việc chỉ ra khoảng cách giữa lời nói và thực tế.

Nhưng thỏa thuận này không còn hiệu quả nữa. Tôi xin nói thẳng: chúng ta đang ở giữa một sự đứt gãy, chứ không phải một giai đoạn chuyển tiếp.

Trong hai thập kỷ qua, hàng loạt cuộc khủng hoảng về tài chính, y tế, năng lượng và địa chính trị đã phơi bày những rủi ro của toàn cầu hóa cực độ. Nhưng gần đây hơn, các cường quốc lớn đã bắt đầu sử dụng sự hội nhập kinh tế như vũ khí: dùng thuế quan làm đòn bẩy, dùng hạ tầng tài chính làm công cụ cưỡng ép, và khai thác các chuỗi cung ứng như những điểm yếu.

Không thể tiếp tục “sống trong dối trá” về lợi ích chung của hội nhập khi chính sự hội nhập đó trở thành nguồn gốc của sự lệ thuộc.

Các thể chế đa phương mà các cường quốc tầm trung từng dựa vào – WTO, Liên Hợp Quốc, COP – toàn bộ kiến trúc giải quyết vấn đề tập thể đang bị đe dọa. Và hệ quả là nhiều quốc gia đang đi đến cùng một kết luận: họ phải phát triển mức độ tự chủ chiến lược cao hơn, trong năng lượng, lương thực, khoáng sản chiến lược, tài chính và chuỗi cung ứng.

Xung lực này là điều dễ hiểu. Một quốc gia không thể tự nuôi sống mình, không thể tự cung cấp năng lượng hay tự vệ, thì có rất ít lựa chọn. Khi các quy tắc không còn bảo vệ bạn, bạn buộc phải tự bảo vệ mình.

Nhưng chúng ta cần nhìn rõ con đường mà điều này dẫn tới.

Một thế giới của những pháo đài sẽ nghèo hơn, mong manh hơn và kém bền vững hơn. Và còn một sự thật khác: nếu các cường quốc từ bỏ ngay cả vẻ ngoài của luật lệ và giá trị để theo đuổi quyền lực và lợi ích một cách không giới hạn, thì những lợi ích từ chủ nghĩa giao dịch cũng sẽ ngày càng khó duy trì.

Các bá quyền không thể liên tục “kiếm tiền” từ các mối quan hệ của mình.

Các đồng minh sẽ đa dạng hóa để phòng ngừa bất trắc.

Họ sẽ mua bảo hiểm, mở rộng các lựa chọn để tái thiết chủ quyền – một thứ chủ quyền từng được đặt nền tảng trên luật lệ, nhưng ngày càng được neo vào khả năng chống chịu trước sức ép.

Những người trong căn phòng này đều biết đây là quản trị rủi ro kinh điển. Quản trị rủi ro có cái giá của nó, nhưng chi phí của tự chủ chiến lược, của chủ quyền, cũng có thể được chia sẻ.

Đầu tư tập thể vào khả năng chống chịu rẻ hơn nhiều so với việc mỗi quốc gia tự xây pháo đài cho mình. Các tiêu chuẩn chung giúp giảm phân mảnh. Các bổ trợ lẫn nhau tạo ra lợi ích cùng thắng. Và câu hỏi đối với các cường quốc tầm trung như Canada không phải là có thích ứng với thực tế mới hay không – chúng ta buộc phải làm vậy. Câu hỏi là: chúng ta sẽ thích ứng bằng cách chỉ xây những bức tường cao hơn, hay chúng ta có thể làm điều gì đó tham vọng hơn?

Canada là một trong những quốc gia đầu tiên nghe thấy hồi chuông cảnh tỉnh, điều đã dẫn chúng tôi đến một sự thay đổi căn bản trong tư thế chiến lược.

Người dân Canada hiểu rằng những giả định cũ, thoải mái – rằng vị trí địa lý và tư cách thành viên liên minh tự động mang lại thịnh vượng và an ninh – không còn đúng nữa. Cách tiếp cận mới của chúng tôi dựa trên khái niệm mà Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb gọi là “chủ nghĩa hiện thực dựa trên giá trị”.

Nói cách khác, chúng tôi đặt mục tiêu vừa có nguyên tắc, vừa thực dụng: có nguyên tắc trong cam kết với các giá trị nền tảng – chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, cấm sử dụng vũ lực trừ khi phù hợp với Hiến chương Liên Hợp Quốc, và tôn trọng nhân quyền – đồng thời thực dụng khi thừa nhận rằng tiến bộ thường mang tính tiệm tiến, rằng lợi ích có thể khác biệt, và rằng không phải đối tác nào cũng chia sẻ đầy đủ các giá trị của chúng tôi.

Vì vậy, chúng tôi tham gia với thế giới một cách rộng rãi, có chiến lược và với đôi mắt mở. Chúng tôi chủ động đối diện với thế giới như nó đang là, chứ không chờ đợi một thế giới mà chúng tôi mong ước.

Chúng tôi điều chỉnh các mối quan hệ để độ sâu của chúng phản ánh các giá trị của mình, đồng thời ưu tiên sự can dự rộng khắp nhằm tối đa hóa ảnh hưởng, trong bối cảnh thế giới đầy biến động hiện nay, với những rủi ro và những hệ quả to lớn cho tương lai.

Và chúng tôi không còn chỉ dựa vào sức mạnh của các giá trị, mà còn vào giá trị của sức mạnh.

Chúng tôi đang xây dựng sức mạnh đó ngay trong nước.

Kể từ khi chính phủ của tôi nhậm chức, chúng tôi đã cắt giảm thuế thu nhập, thuế lãi vốn và thuế đầu tư doanh nghiệp. Chúng tôi đã xóa bỏ toàn bộ rào cản liên bang đối với thương mại liên tỉnh. Chúng tôi đang đẩy nhanh các khoản đầu tư trị giá một nghìn tỷ đô la vào năng lượng, trí tuệ nhân tạo, khoáng sản chiến lược, các hành lang thương mại mới và nhiều lĩnh vực khác. Chúng tôi sẽ tăng gấp đôi chi tiêu quốc phòng vào cuối thập kỷ này, theo những cách giúp xây dựng năng lực công nghiệp trong nước.

Đồng thời, chúng tôi nhanh chóng đa dạng hóa quan hệ đối ngoại. Chúng tôi đã đạt được một quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Liên minh châu Âu, bao gồm việc tham gia SAFE – cơ chế mua sắm quốc phòng của châu Âu. Trong sáu tháng, chúng tôi đã ký 12 thỏa thuận thương mại và an ninh khác trên bốn châu lục. Trong những ngày vừa qua, chúng tôi đã hoàn tất các quan hệ đối tác chiến lược mới với Trung Quốc và Qatar. Chúng tôi đang đàm phán các hiệp định thương mại tự do với Ấn Độ, ASEAN, Thái Lan, Philippines và Mercosur.

Chúng tôi cũng đang làm một điều khác. Để giúp giải quyết các vấn đề toàn cầu, chúng tôi theo đuổi cách tiếp cận “hình học biến thiên” – nói cách khác, là các liên minh khác nhau cho các vấn đề khác nhau, dựa trên các giá trị và lợi ích chung. Vì vậy, về Ukraine, chúng tôi là thành viên nòng cốt của Liên minh Thiện chí và là một trong những quốc gia đóng góp quốc phòng và an ninh bình quân đầu người lớn nhất.

Về chủ quyền Bắc Cực, chúng tôi sát cánh vững chắc với Greenland và Đan Mạch, và hoàn toàn ủng hộ quyền độc nhất của họ trong việc quyết định tương lai của Greenland.

Cam kết của chúng tôi đối với Điều 5 của NATO là không lay chuyển. Vì vậy, chúng tôi đang làm việc với các đồng minh NATO, bao gồm nhóm Bắc Âu – Baltic, để củng cố sườn phía bắc và phía tây của liên minh, trong đó có các khoản đầu tư chưa từng có của Canada vào radar vượt đường chân trời, tàu ngầm, máy bay và sự hiện diện thực địa – trên mặt đất và trên băng.

Canada kiên quyết phản đối việc áp thuế liên quan đến Greenland và kêu gọi các cuộc đối thoại tập trung để đạt được các mục tiêu chung về an ninh và thịnh vượng ở Bắc Cực.

Về thương mại đa phương linh hoạt, chúng tôi đang dẫn dắt nỗ lực xây dựng cầu nối giữa Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương và Liên minh châu Âu, qua đó tạo ra một khối thương mại mới với 1,5 tỷ dân. Về khoáng sản chiến lược, chúng tôi đang hình thành các “câu lạc bộ người mua” đặt nền tảng trong G7, nhằm giúp thế giới đa dạng hóa nguồn cung. Và về trí tuệ nhân tạo, chúng tôi hợp tác với các nền dân chủ cùng chí hướng để bảo đảm rằng cuối cùng chúng ta sẽ không bị buộc phải lựa chọn giữa các bá quyền và các tập đoàn công nghệ siêu quy mô.

Đây không phải là chủ nghĩa đa phương ngây thơ, cũng không phải là sự phụ thuộc vào các thể chế cũ. Đây là việc xây dựng những liên minh thực sự hiệu quả – theo từng vấn đề, với những đối tác có đủ điểm chung để cùng hành động.

Trong một số trường hợp, đó sẽ là phần lớn các quốc gia trên thế giới.

Điều này đang tạo ra một mạng lưới dày đặc các kết nối về thương mại, đầu tư và văn hóa – những thứ mà chúng ta có thể dựa vào để đối mặt với các thách thức và cơ hội trong tương lai.

Tôi cho rằng các cường quốc tầm trung buộc phải hành động cùng nhau, bởi vì nếu chúng ta không có mặt trên bàn đàm phán, thì chúng ta sẽ nằm trên thực đơn.

Tuy nhiên, tôi cũng muốn nói rằng các cường quốc lớn, ít nhất là hiện tại, có thể đủ khả năng hành động đơn độc. Họ có quy mô thị trường, năng lực quân sự và đòn bẩy để áp đặt điều kiện. Các cường quốc tầm trung thì không.

Khi chúng ta chỉ đàm phán song phương với một bá quyền, chúng ta đàm phán từ thế yếu. Chúng ta chấp nhận những gì được đưa ra. Chúng ta cạnh tranh với nhau để trở thành bên nhượng bộ nhiều nhất.

Đó không phải là chủ quyền. Đó là màn trình diễn của chủ quyền trong khi chấp nhận sự lệ thuộc. Trong một thế giới cạnh tranh giữa các cường quốc, các quốc gia ở giữa có một lựa chọn: cạnh tranh lẫn nhau để giành ân huệ, hoặc liên kết lại để tạo ra một con đường thứ ba có sức ảnh hưởng.

Chúng ta không nên để sự trỗi dậy của sức mạnh cứng làm lu mờ thực tế rằng sức mạnh của tính chính danh, của sự liêm chính và của luật lệ vẫn sẽ rất lớn – nếu chúng ta lựa chọn cùng nhau sử dụng nó. Và điều đó đưa tôi trở lại với Havel.

“Sống trong sự thật” có ý nghĩa gì đối với các cường quốc tầm trung?

Trước hết, đó là việc gọi đúng tên thực tại. Ngừng viện dẫn trật tự quốc tế dựa trên luật lệ như thể nó vẫn vận hành đúng như quảng cáo. Hãy gọi đúng bản chất của nó: một hệ thống cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các cường quốc, nơi những kẻ mạnh nhất theo đuổi lợi ích của mình và sử dụng hội nhập kinh tế như công cụ cưỡng ép.

Điều đó có nghĩa là hành động nhất quán, áp dụng cùng một tiêu chuẩn cho đồng minh lẫn đối thủ. Khi các cường quốc tầm trung chỉ trích sự đe dọa kinh tế từ một phía nhưng lại im lặng trước sự đe dọa từ phía khác, thì chúng ta vẫn đang treo tấm biển trong cửa sổ.

Nó có nghĩa là xây dựng những gì chúng ta tuyên bố tin tưởng, thay vì chờ đợi trật tự cũ được khôi phục. Là tạo ra các thể chế và thỏa thuận vận hành đúng như những gì chúng mô tả. Và là giảm bớt những đòn bẩy cho phép sự cưỡng ép tồn tại – tức là xây dựng một nền kinh tế trong nước vững mạnh. Đây phải là ưu tiên tức thời của mọi chính phủ.

Và đa dạng hóa quốc tế không chỉ là sự thận trọng về kinh tế, mà còn là nền tảng vật chất cho một chính sách đối ngoại trung thực, bởi các quốc gia chỉ có thể giữ lập trường nguyên tắc khi họ giảm được mức độ dễ bị trả đũa.

Vậy còn Canada. Canada có những thứ mà thế giới cần. Chúng tôi là một siêu cường năng lượng. Chúng tôi sở hữu trữ lượng khoáng sản chiến lược khổng lồ. Chúng tôi có dân số được giáo dục tốt nhất thế giới. Các quỹ hưu trí của chúng tôi thuộc hàng lớn nhất và tinh vi nhất toàn cầu. Nói cách khác, chúng tôi có vốn, có nhân tài… và chúng tôi cũng có một chính phủ với năng lực tài khóa rất lớn để hành động quyết đoán. Và chúng tôi có những giá trị mà nhiều quốc gia khác khao khát.

Canada là một xã hội đa nguyên vận hành hiệu quả. Không gian công cộng của chúng tôi ồn ào, đa dạng và tự do. Người dân Canada vẫn cam kết với phát triển bền vững. Chúng tôi là một đối tác ổn định và đáng tin cậy trong một thế giới đầy bất ổn – một đối tác xây dựng và trân trọng các mối quan hệ dài hạn.

Và chúng tôi còn có một điều nữa: sự nhận thức rõ ràng về những gì đang diễn ra và quyết tâm hành động tương ứng. Chúng tôi hiểu rằng sự đứt gãy này đòi hỏi nhiều hơn là thích ứng. Nó đòi hỏi sự trung thực về thế giới như nó đang là.

Chúng tôi đang gỡ tấm biển khỏi cửa sổ. Chúng tôi biết trật tự cũ sẽ không quay trở lại. Chúng tôi không nên than tiếc nó. Hoài niệm không phải là một chiến lược. Nhưng chúng tôi tin rằng từ những vết nứt đó, chúng ta có thể xây dựng một điều gì đó lớn hơn, tốt hơn, mạnh mẽ hơn và công bằng hơn. Đây là nhiệm vụ của các cường quốc tầm trung – những quốc gia có nhiều thứ để mất nhất trong một thế giới của những pháo đài, và cũng có nhiều thứ để đạt được nhất từ sự hợp tác chân thành.

Những kẻ mạnh có sức mạnh của họ.

Nhưng chúng ta cũng có thứ của mình – khả năng ngừng giả vờ, gọi đúng thực tại, xây dựng sức mạnh trong nước và hành động cùng nhau.

Đó là con đường của Canada. Chúng tôi lựa chọn nó một cách công khai và tự tin, và đó là con đường rộng mở cho bất kỳ quốc gia nào sẵn sàng đồng hành cùng chúng tôi. Xin cảm ơn rất nhiều.

Theo thông báo của Nhà trắng: Hội đồng Hòa bình sẽ đóng vai trò thiết yếu trong việc thực hiện toàn bộ 20 điểm trong kế hoạch của Tổng thống Trump. Hội đồng này sẽ cung cấp sự giám sát chiến lược, huy động các nguồn lực quốc tế và đảm bảo tính minh bạch, trách nhiệm giải trình khi Gaza chuyển mình từ xung đột sang hòa bình và phát triển.

Được ông Trump đề xuất vào tháng 9 năm ngoái, kế hoạch hòa bình gồm 3 giai đoạn và 20 điểm tập trung vào việc phi quân sự hóa, thiết lập bộ máy quản trị chuyên môn và tái thiết Dải Gaza. Kế hoạch cũng quy định rõ rằng Hội đồng Hòa bình sẽ do chính ông Trump làm Chủ tịch.

Ngoài Hội đồng Hòa bình, Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza (NCAG) cũng đã được thành lập. Ủy ban NCAG được dẫn dắt bởi Tiến sĩ Ali Sha’ath – một chuyên gia nhiều kinh nghiệm trong bộ máy hành chính và phát triển hạ tầng của Palestine, có trách nhiệm giám sát việc khôi phục các dịch vụ công cốt lõi, tái thiết các thể chế dân sự và ổn định đời sống hàng ngày tại Gaza, đồng thời đặt nền móng cho một cơ chế quản trị tự chủ và lâu dài.

Có thể hiểu Hội đồng Hòa bình là cơ quan giám sát chiến lược, đóng vai trò như “Hội đồng quản trị” cấp cao, giám sát toàn bộ kế hoạch, huy động nguồn lực từ quốc tế cho công cuộc tái thiết Gaza; còn Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza là cơ quan thực thi tại địa phương, trực tiếp quản lý các công việc hàng ngày tại Gaza (điện, nước, y tế, giáo dục, tái thiết cơ sở hạ tầng).

Lực lượng Ổn định Quốc tế (ISF) do Thiếu tướng Jasper Jeffers – một tướng lĩnh cao cấp của Lục quân Hoa Kỳ, làm Tư lệnh sẽ đảm nhiệm việc thiết lập an ninh và gìn giữ hòa bình, hỗ trợ quá trình phi quân sự hóa toàn diện và đảm bảo việc phân phối an toàn các nguồn viện trợ nhân đạo.

Để hiện thực hóa tầm nhìn của Hội đồng Hòa bình, một Ban Điều hành sáng lập đã được thành lập, với các thành viên được bổ nhiệm bao gồm:

* Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio

* Steve Witkoff – Đặc phái viên của Mỹ về Trung Đông

* Jared Kushner – con rể Tổng thống Trump, người được xem là “kiến trúc sư” chủ chốt đứng sau các chiến lược ngoại giao của Tổng thống tại Trung Đông.

* Tony Blair – Cựu Thủ tướng Anh

* Marc Rowan – tỷ phú ngành tài chính

* Ajay Banga – Chủ tịch Ngân hàng Thế giới

* Robert Gabriel – Phó Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ

Nhà Trắng cho hay, mỗi thành viên trong Ban Điều hành sẽ phụ trách một lĩnh vực cụ thể mang tính sống còn đối với sự ổn định và thành công lâu dài của Gaza, bao gồm (nhưng không giới hạn ở): xây dựng năng lực quản trị, quan hệ khu vực, tái thiết, thu hút đầu tư, tài trợ quy mô lớn và huy động vốn.

Để hỗ trợ mô hình vận hành này, Tổng thống Trump đã bổ nhiệm Aryeh Lightstone (người được cho là đã góp phần quan trọng hình thành Hiệp ước Abraham về bình thường hóa quan hệ Israel – Ả Rập) và Josh Gruenbaum (phụ tá thân cận của Jared Kushner) làm cố vấn cấp cao cho Hội đồng Hòa bình. Họ có nhiệm vụ dẫn dắt các hoạt động vận hành hàng ngày, đồng thời thực thi các mệnh lệnh và ưu tiên ngoại giao của Hội đồng.

Nickolay Mladenov (một nhà ngoại giao kỳ cựu, từng là Điều phối viên Đặc biệt của LHQ về Tiến trình Hòa bình Trung Đông) với tư cách thành viên của Ban Điều hành, sẽ giữ chức Đại diện Cấp cao về Gaza. Ông sẽ là cầu nối trực tiếp tại khu vực giữa Hội đồng Hòa bình và Ủy ban NCAG. Ông sẽ hỗ trợ Hội đồng trong việc giám sát mọi khía cạnh về quản trị, tái thiết và phát triển của Gaza, đồng thời đảm bảo sự phối hợp nhịp nhàng giữa hai trụ cột dân sự và an ninh.

Như vậy các cơ quan và nhân sự bao gồm:

* Hội đồng Hòa bình

* Ban Điều hành

* Đại diện Cấp cao về Gaza

* Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza

* Lực lượng Ổn định Quốc tế

Thông tin về việc Việt Nam nhận lời mời tham gia Hội đồng Hòa bình Dải Gaza xem tại đây.

Võ Văn Thành

Tổng thống Mỹ Donald J. Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp vào thứ Sáu, ngày 5/9, thay đổi tên gọi của Bộ Quốc phòng thành "Bộ Chiến tranh" như một tiêu đề phụ.

Theo sắc lệnh này — là sắc lệnh hành pháp thứ 200 mà ông Trump ký kể từ khi nhậm chức — Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cùng các quan chức cấp dưới được phép sử dụng các tiêu đề phụ như "Bộ Chiến tranh", "Bộ trưởng Chiến tranh" và "Thứ trưởng Bộ Chiến tranh" trong giao tiếp công khai, thư từ chính thức, nghi lễ và các tài liệu không thuộc quy định pháp luật trong nội bộ nhánh hành pháp.

Sắc lệnh cũng chỉ đạo tất cả các cơ quan, bộ ngành trực thuộc hành pháp “nhận diện và linh hoạt sử dụng các tiêu đề phụ này trong giao tiếp nội bộ và đối ngoại,” đồng thời yêu cầu Bộ trưởng Hegseth đề xuất các biện pháp — bao gồm cả hành động về mặt hành pháp và lập pháp — để tiến tới đổi tên Bộ này một cách chính thức, lâu dài (nghĩa là trình Quốc hội thông qua để sử dụng chính thức tên gọi “Bộ Chiến tranh”).

Theo thông cáo của Nhà Trắng: “Tên gọi ‘Bộ Chiến tranh’ truyền tải thông điệp mạnh mẽ hơn về sự sẵn sàng và quyết đoán, trái ngược với ‘Bộ Quốc phòng’ vốn chỉ nhấn mạnh năng lực phòng thủ.”

“Việc khôi phục tên gọi ‘Bộ Chiến tranh’ sẽ giúp định hướng rõ ràng hơn cho bộ này vào các lợi ích quốc gia, đồng thời gửi tín hiệu tới các đối thủ về ý chí sẵn sàng chiến đấu để bảo vệ lợi ích của nước Mỹ,” thông cáo nêu.

Trước khi ký sắc lệnh, Trump phát biểu: “Chúng tôi đã suy nghĩ rất kỹ về điều này; chúng tôi đã bàn luận suốt nhiều tháng.”

Lịch sử

George Washington đã thành lập Bộ Chiến tranh vào tháng 8 năm 1789, chỉ vài tháng sau khi Hiến pháp được phê chuẩn và ông trở thành tổng thống đầu tiên của nước Mỹ. Bộ này thay thế Hội đồng Chiến tranh và Quân nhu đã tồn tại từ năm 1776 trong thời kỳ Chiến tranh giành Độc lập ở Mỹ, chịu trách nhiệm giám sát các lực lượng quân sự của quốc gia non trẻ.

Bộ Chiến tranh quản lý cả Lục quân và Hải quân cho tới năm 1798, khi Bộ Hải quân được thành lập riêng.

Bộ trưởng Chiến tranh đầu tiên – một vị trí dân sự – là Đại tướng đã về hưu Henry Knox, được Tổng thống George Washington bổ nhiệm. Henry Knox từng làm chỉ huy trong thời Cách mạng Mỹ. Ngày nay pháo đài Fort Knox tại Kentucky được đặt tên theo ông này.

Ngày 8/11/1800, tòa nhà Bộ Chiến tranh tại Washington bị cháy và toàn bộ hồ sơ của bộ bị thiêu rụi. Trong thời kỳ Nội chiến Mỹ, bộ này chịu trách nhiệm tuyển dụng, huấn luyện, cung ứng, chăm sóc y tế, vận chuyển và trả lương cho hai triệu binh sĩ.

Tên gọi "Bộ Chiến tranh" được giữ suốt hơn 150 năm, trong thời gian đó nước Mỹ đã tham gia nhiều cuộc chiến với Anh, Tây Ban Nha, Mexico, Philippines; tiến hành Nội chiến và các cuộc chiến với người Mỹ bản địa. Mỹ tham gia Thế chiến I năm 1917 và sau vụ tấn công Trân Châu Cảng năm 1941, đã gia nhập phe Đồng minh trong Thế chiến II. Khi ông Trump đề xuất đổi lại tên của Bộ vào tháng 8/2025, ông nhấn mạnh rằng tên gọi cũ là lời nhắc về những chiến thắng lớn của nước Mỹ, đặc biệt là trong hai cuộc Thế chiến.

Vào năm 1947, Bộ Chiến tranh hợp nhất với Bộ Hải quân và Bộ Không quân mới thành lập để trở thành “Thiết chế Quân sự Quốc gia” (National Military Establishment) theo Đạo luật An ninh Quốc gia của Mỹ. Thiết chế này do một bộ trưởng dân sự đứng đầu, kiểm soát Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân. Đây là thời điểm nước Mỹ là cường quốc duy nhất sở hữu vũ khí hạt nhân và Chiến tranh Lạnh mới bắt đầu.

Hai năm sau, tức là vào năm 1949, Quốc hội Mỹ sửa đổi Đạo luật An ninh Quốc gia và đổi tên Thiết chế Quân sự Quốc gia thành Bộ Quốc phòng.

Những bộ trưởng nổi tiếng của Bộ Chiến tranh gồm có: James Monroe (sau này là Tổng thống), John Calhoun (Phó tổng thống), Jefferson Davis (Tổng thống Liên minh miền Nam), Ulysses S. Grant (Tổng thống và Thống soái quân đội), Robert Todd Lincoln (con trai Tổng thống Lincoln) và William Howard Taft (Tổng thống và sau đó là Chánh án Tòa án Tối cao Hoa Kỳ).

Tổ chức

Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ hiện là Pete Hegseth. Ông tuyên thệ nhậm chức vào ngày 25 tháng 1 năm 2025 với tư cách là Bộ trưởng Quốc phòng thứ 29, trước khi tên gọi của bộ được đổi vào ngày 5 tháng 9 năm 2025. Tốt nghiệp Đại học Princeton năm 2003, Hegseth được bổ nhiệm là sĩ quan bộ binh trong lực lượng Vệ binh Quốc gia Lục quân Hoa Kỳ. Trong thời gian phục vụ, ông đã tham gia nhiều đợt triển khai thực tế, bao gồm các chiến dịch tại Vịnh Guantanamo, Iraq và Afghanistan.

Thứ trưởng Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ hiện là Steve Feinberg. Ông tuyên thệ nhậm chức vào ngày 17 tháng 3 năm 2025 với tư cách là Thứ trưởng Bộ Quốc phòng thứ 36, trước khi tên của bộ được đổi vào ngày 5 tháng 9 năm 2025. Feinberg tốt nghiệp Đại học Princeton và là một lãnh đạo doanh nghiệp dày dạn kinh nghiệm, đã phát triển Cerberus Capital thành một tập đoàn đầu tư toàn cầu với khoảng 70 tỷ USD tài sản.

Tướng Không quân Dan Caine trở thành Chủ tịch thứ 22 của Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân vào ngày 11 tháng 4 năm 2025. Trước đó, ông là Phó Giám đốc phụ trách các vấn đề quân sự tại Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA). Ông đã phục vụ trong nhiều nhiệm vụ tác chiến, tham mưu và phối hợp, chủ yếu là phi công chiến đấu F-16, sĩ quan vũ khí, thành viên ban tham mưu Nhà Trắng và sĩ quan tác chiến đặc biệt. Caine được phong hàm sĩ quan vào năm 1990 thông qua chương trình ROTC tại Học viện Quân sự Virginia, và ông có bằng thạc sĩ về chiến tranh không quân của Đại học Quân sự Hoa Kỳ.

Đô đốc Hải quân Christopher W. Grady đã tuyên thệ nhậm chức Phó Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân thứ 12 vào ngày 20 tháng 12 năm 2021. Trước đó, ông từng là Tư lệnh Bộ Tư lệnh Hạm đội Hoa Kỳ/Bộ Tư lệnh Phương Bắc của Lực lượng Hải quân Hoa Kỳ. Sinh ra tại Newport, Rhode Island, Grady tốt nghiệp Đại học Notre Dame và được phong hàm Thiếu úy thông qua chương trình Huấn luyện Sĩ quan Dự bị Hải quân. Ông là một sinh viên xuất sắc tốt nghiệp Đại học Georgetown, nơi ông lấy bằng Thạc sĩ Nghiên cứu An ninh Quốc gia, và Học viện Chiến tranh Quốc gia, nơi ông lấy bằng Thạc sĩ An ninh Quốc gia.

Bộ Chiến tranh Mỹ hiện gồm sáu lực lượng vũ trang:

1) Lục quân;

2) Thủy quân lục chiến;

3) Hải quân;

4) Không quân;

5) Lực lượng Không gian và Tuần duyên.

6) Lục quân Vệ binh Quốc gia và Không quân Vệ binh Quốc gia là các lực lượng dự bị của quân chủng tương ứng, và hoạt động một phần dưới quyền quản lý của các bang.

Bộ Chiến tranh Mỹ có 11 Bộ Tư lệnh tác chiến; mỗi bộ chịu trách nhiệm theo khu vực địa lý hoặc theo chức năng cụ thể, đảm nhiệm việc chỉ huy và kiểm soát các lực lượng quân sự trong thời bình cũng như thời chiến.

1) Bộ Tư lệnh châu Phi (Africa Command) của Hoa Kỳ, cùng với các đối tác, chống lại các mối đe dọa xuyên quốc gia và các tác nhân xấu, tăng cường lực lượng an ninh và ứng phó với các cuộc khủng hoảng nhằm thúc đẩy lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ và thúc đẩy an ninh, ổn định và thịnh vượng trong khu vực.

2) Bộ Tư lệnh Trung tâm (Central Command) chỉ huy và thúc đẩy các hoạt động quân sự cùng với các đồng minh và đối tác nhằm tăng cường an ninh và ổn định khu vực, qua đó hỗ trợ các lợi ích lâu dài của Hoa Kỳ. Đúng như tên gọi, USCENTCOM bao phủ khu vực "trung tâm" của địa cầu, nằm giữa Bộ Tư lệnh Châu Âu, Châu Phi và Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

3) Bộ Tư lệnh Không gian mạng (Cyber Command) có ba lĩnh vực trọng tâm chính: bảo vệ Mạng lưới Thông tin Bộ Quốc phòng (DoDIN); hỗ trợ các tư lệnh tác chiến trong việc thực thi nhiệm vụ của họ trên toàn thế giới; và tăng cường khả năng của quốc gia trong việc chịu đựng cũng như ứng phó với các cuộc tấn công mạng.

4) Bộ Tư lệnh châu Âu (European Command) có trách nhiệm chính là chỉ huy và kiểm soát các lực lượng quân sự Hoa Kỳ ở châu Âu để bảo vệ Hoa Kỳ, các đồng minh và đối tác NATO thông qua các hoạt động răn đe, gìn giữ hòa bình và quân sự.

5) Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (Indo-Pacific Command) chịu trách nhiệm về an ninh và phòng thủ khu vực theo như tên gọi, bao gồm việc bảo vệ lãnh thổ Hoa Kỳ, công dân và các lợi ích.

6) Bộ Tư lệnh phương Bắc (Northern Command) lập kế hoạch, tổ chức và thực hiện các nhiệm vụ phòng thủ nội địa và hỗ trợ dân sự. Tư lệnh USNORTHCOM cũng chỉ huy Bộ tư lệnh phòng thủ hàng không vũ trụ Bắc Mỹ (NORAD), một bộ tư lệnh liên quốc gia chịu trách nhiệm kiểm soát, cảnh báo hàng không vũ trụ, và cảnh báo hàng hải cho Canada, Alaska cũng như lục địa Hoa Kỳ.

7) Bộ Tư lệnh phương Nam (Southern Command) phối hợp với đồng minh và đối tác tại Trung và Nam Mỹ để tăng cường hòa bình, thúc đẩy nhân quyền, ngăn chặn các hành vi phạm pháp và tổ chức diễn tập quân sự đa quốc gia.

8) Bộ Tư lệnh Không gian (Space Command) tiến hành các hoạt động trong, từ và hướng đến không gian để ngăn ngừa xung đột, nếu cần thiết đánh bại sự hiếu chiến, cung cấp sức mạnh chiến đấu không gian cho lực lượng liên quân và bảo vệ các lợi ích quan trọng của Mỹ cùng đồng minh.

9) Bộ Tư lệnh Các lực lượng Đặc nhiệm (Special Operations Command) giám sát các bộ phận đặc nhiệm của các lực lượng vũ trang.

10) Bộ Tư lệnh Chiến lược (Strategic Command) hoạt động trên phạm vi toàn cầu để ngăn chặn và phát hiện các cuộc tấn công chiến lược nhằm vào Hoa Kỳ.

11) Bộ Tư lệnh Vận tải (U.S. Transportation Command) cung cấp năng lực vận tải cho quân đội.

· Ngân sách quốc phòng (năm 2025): 841,4 tỷ đô la Mỹ

· Số lượng quân nhân và nhân viên dân sự: 3,4 triệu người

· Số địa điểm đặt trụ sở, căn cứ: 4.800 địa điểm trên hơn 160 quốc gia

Subscribe now

Dõi theo các động thái và phản ứng của Mỹ và Trung Quốc về thuế quan mấy ngày qua, một lần nữa có thể thấy sự khác biệt về chính trị và văn hóa giữa hai nước.

Ở Mỹ, người đứng đầu chính quyền lên mạng xã hội đưa vài dòng ngắn gọn là thành công bố chính sách, các bên (bao gồm bộ ngành của Mỹ) theo đó mà làm. Tất nhiên là sau đó các trang web chính thức và quan chức sẽ công bố cụ thể hơn, nhưng về cơ bản mức thuế và ngày giờ được nêu trong mấy dòng ngắn gọn đó rồi.

Diễn biến tiếp theo như thế nào cũng sẽ được thông báo trên mxh, nhiều khi trong các post có cả “cảm xúc” chứ không chỉ thông tin đơn thuần.

Còn Trung Quốc thì phản ứng có lớp có lang, bắt đầu từ cấp Người phát ngôn của Đại sứ quán, rồi đến Bộ Thương mại, sau đó là Người phát ngôn Bộ Ngoại giao. Khi lên cao trào thì công bố sách trắng (tài liệu tổng quan và chính thức về quan hệ kinh tế và thương mại Trung – Mỹ). Các thông tin chính thức về thuế quan do Bộ Thương mại công bố. Lãnh đạo cấp cao chưa lên tiếng trực tiếp.

Mỗi nước có đặc thù nên cách hành xử khác nhau là tất nhiên, không phải để so sánh mà chỉ đơn giản là để thấy sự khác nhau trong cách tiếp cận, phản ánh tính đa dạng của thế giới.

Mấy ngày qua báo chí và mxh tràn ngập thông tin, chủ yếu từ phía Mỹ do Mỹ là bên chủ động. Do vậy, cũng nên tham khảo thêm góc nhìn từ phía Trung Quốc – bên quan trọng của câu chuyện thuế quan lần này.

Tiếp cận thông tin – một cách khách quan, không thiên kiến – từ các bên sẽ giúp góc nhìn mở rộng hơn, có thể hữu ích trong nhận định bối cảnh và diễn biến.

Toàn văn Sách Trắng của Trung Quốc bản tiếng Anh (nguồn từ Nhân dân Nhật báo) tôi để ở đây (Link)

———————

Trung Quốc công bố sách trắng về quan hệ kinh tế và thương mại Trung – Mỹ

BẮC KINH, ngày 9 tháng 4 (Tân Hoa Xã) — Văn phòng Thông tin Quốc vụ viện Trung Quốc vào thứ Tư đã công bố một sách trắng có tiêu đề “Lập trường của Trung Quốc về một số vấn đề liên quan đến quan hệ kinh tế và thương mại Trung – Mỹ.”

Chính phủ Trung Quốc đã ban hành tài liệu này nhằm làm rõ các sự thật về quan hệ kinh tế và thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ, đồng thời trình bày quan điểm của phía Trung Quốc về các vấn đề liên quan, theo nội dung sách trắng.

Sách trắng được công bố trong bối cảnh chủ nghĩa đơn phương và bảo hộ ngày càng gia tăng tại Hoa Kỳ đã cản trở nghiêm trọng đến hợp tác kinh tế và thương mại bình thường giữa hai nước.

Kể từ khi bắt đầu các căng thẳng thương mại vào năm 2018, phía Mỹ đã áp đặt thuế quan lên hàng hóa xuất khẩu của Trung Quốc trị giá hơn 500 tỷ đô la Mỹ và liên tục thực hiện các chính sách nhằm kiềm chế và đàn áp Trung Quốc. Gần đây, Hoa Kỳ đã áp thêm các mức thuế toàn diện đối với sản phẩm Trung Quốc, bao gồm thuế liên quan đến vấn đề fentanyl như lý do được đưa ra, “thuế đối ứng,” và mức thuế bổ sung 50% trên các thuế hiện có.

Những biện pháp này – thể hiện bản chất cô lập và cưỡng chế trong cách hành xử của Mỹ – đi ngược lại các nguyên tắc của nền kinh tế thị trường và chủ nghĩa đa phương, đồng thời sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với quan hệ kinh tế và thương mại Trung – Mỹ, sách trắng nhấn mạnh.

Đáp lại các động thái của Mỹ, Trung Quốc đã thực hiện các biện pháp đối phó mạnh mẽ để bảo vệ lợi ích quốc gia của mình, đồng thời kiên định giải quyết tranh chấp thông qua đối thoại và tham vấn, với nhiều vòng tham vấn cùng phía Mỹ nhằm ổn định quan hệ kinh tế và thương mại song phương, theo tài liệu này.

HAI BÊN CÙNG THẮNG

Quan hệ kinh tế và thương mại Trung – Mỹ mang tính chất đôi bên cùng có lợi và cùng thắng, hợp tác mang lại lợi ích cho cả hai bên trong khi đối đầu gây tổn hại cho cả hai, sách trắng nhấn mạnh.

Việc duy trì sự phát triển ổn định của quan hệ kinh tế và thương mại Trung – Mỹ là lợi ích cơ bản của cả hai quốc gia và người dân hai nước, đồng thời cũng góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế toàn cầu, tài liệu cho biết.

Trung Quốc không bao giờ cố ý theo đuổi thặng dư thương mại, và cán cân thương mại hàng hóa giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ vừa là kết quả tất yếu của các vấn đề cấu trúc trong nền kinh tế Mỹ, vừa là hệ quả của lợi thế so sánh và sự phân công lao động quốc tế giữa hai nước, theo sách trắng.

Sách trắng ghi nhận rằng thương mại dịch vụ giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ đã duy trì tốc độ tăng trưởng nhanh, trong khi hai nước là đối tác đầu tư hai chiều quan trọng.

Là hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, sự hợp tác kinh tế và thương mại giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ đã mang lại lợi ích đáng kể cho cả hai bên, với các doanh nghiệp và người tiêu dùng ở cả hai nước nhận được những lợi ích thiết thực thông qua thương mại và đầu tư song phương, theo sách trắng.

THIỆT HẠI CHO TẤT CẢ

Các “thuế đối ứng” do Hoa Kỳ áp đặt sẽ gây thiệt hại cho chính lợi ích của nước này cũng như các bên khác, sách trắng cho biết.

Việc áp đặt “thuế đối ứng” là hành vi vi phạm nghiêm trọng các quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), gây tổn hại đến hệ thống thương mại đa phương và xâm phạm quyền lợi hợp pháp của các bên bị ảnh hưởng, tài liệu nhấn mạnh.

Chính phủ Mỹ đã dựng lên các rào cản thương mại cao dưới danh nghĩa các mục tiêu như “bảo vệ công nghiệp” và “an ninh quốc gia”. Động thái này không những không giúp giải quyết các vấn đề kinh tế trong nước, mà cuối cùng sẽ phản tác dụng và khiến Hoa Kỳ trở thành nạn nhân của chính những hành động sai lầm của mình, sách trắng nhận định.

Các mức thuế này sẽ làm gia tăng áp lực lạm phát tại Hoa Kỳ, làm suy yếu nền tảng công nghiệp, gia tăng sự hoảng loạn trên thị trường tài chính và làm tăng nguy cơ suy thoái kinh tế của Mỹ, theo sách trắng.

“Lịch sử đã nhiều lần dạy chúng ta bài học rằng chủ nghĩa bảo hộ thương mại không giúp củng cố nền kinh tế trong nước của một quốc gia,” sách trắng viết.

“Thay vào đó, nó sẽ gây thiệt hại nghiêm trọng cho thương mại và đầu tư toàn cầu, có thể kích hoạt một cuộc khủng hoảng kinh tế và tài chính toàn cầu, với những hậu quả không thể tránh khỏi cho chính mình và những người khác,” tài liệu bổ sung.

ĐỐI THOẠI VÀ THAM VẤN

Là hai quốc gia lớn ở các giai đoạn phát triển khác nhau với những hệ thống kinh tế riêng biệt, việc Trung Quốc và Hoa Kỳ có những khác biệt và mâu thuẫn trong hợp tác kinh tế và thương mại là điều tự nhiên. Điều quan trọng là phải tôn trọng lợi ích cốt lõi và mối quan ngại lớn của nhau, đồng thời tìm ra các giải pháp phù hợp để giải quyết vấn đề thông qua đối thoại và tham vấn, theo sách trắng.

Trung Quốc và Hoa Kỳ có thể giải quyết những khác biệt trong lĩnh vực kinh tế và thương mại thông qua đối thoại bình đẳng và hợp tác đôi bên cùng có lợi, tài liệu cho biết.

Đối thoại bình đẳng nên là cách tiếp cận cơ bản trong việc xử lý các vấn đề giữa các quốc gia lớn, và hợp tác đôi bên cùng có lợi có thể giúp Trung Quốc và Hoa Kỳ đạt được các mục tiêu phát triển của mỗi bên, sách trắng nhấn mạnh.

Thế giới kỳ vọng sự hợp tác giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ sẽ tạo ra nhiều cơ hội phát triển hơn, sách trắng ghi nhận.

——————————-

Thưa Ngài Chủ tịch,

Chúng ta đã biết từ lâu rằng thế giới đang trong giai đoạn biến động. Những dấu mốc quen thuộc đang dần phai nhạt. Nhưng hình dáng của một hệ thống toàn cầu mới vẫn chưa định hình rõ ràng.

Vì vậy, chúng ta đang ở trong một giai đoạn chuyển giao – đầy bất định, không ổn định và ngày càng trở nên bất an.

Thông báo gần đây về các mức thuế “Ngày Giải phóng” của Hoa Kỳ đã khẳng định thực tế khắc nghiệt này: kỷ nguyên của toàn cầu hóa dựa trên luật lệ và thương mại tự do đã kết thúc.

Đây là một bước ngoặt sâu sắc. Chúng ta đang bước vào một giai đoạn mới trong các vấn đề toàn cầu – một giai đoạn mang tính tùy tiện hơn, bảo hộ hơn và nguy hiểm hơn.

Trong gần 80 năm kể từ khi Thế chiến thứ hai kết thúc, Hoa Kỳ đã là chỗ dựa cho các nền kinh tế thị trường tự do trên thế giới. Nước này đã thúc đẩy thương mại tự do và thị trường mở, đồng thời dẫn dắt các nỗ lực xây dựng một hệ thống thương mại đa phương.

Hệ thống WTO đã mở ra hàng thập kỷ tăng trưởng và ổn định toàn cầu. Nó cho phép thương mại phát triển mạnh mẽ và đưa hàng triệu người thoát khỏi đói nghèo. Điều này mang lại lợi ích cho thế giới – và góp phần vào sức mạnh kinh tế của chính nước Mỹ.

Và xét một cách khách quan, Mỹ vẫn duy trì được vị thế kinh tế vượt trội chưa từng có. Thực tế, Mỹ đã phục hồi nhanh hơn các nền kinh tế tiên tiến khác sau đại dịch Covid; nước này đã vượt xa tất cả các đối thủ lớn trong thế giới công nghiệp phát triển.

Nhưng không phải tất cả người Mỹ đều cảm nhận được điều này về nền kinh tế của họ. Có những thị trấn bị bỏ hoang ở khu vực từng là vành đai công nghiệp phồn thịnh của Mỹ. Có những công nhân mất việc làm, thu nhập đình trệ. Họ tin rằng nền kinh tế Mỹ về cơ bản đã suy yếu.

Sự bất mãn đã bắt đầu lộ rõ từ những năm 1990, khi những người biểu tình làm gián đoạn cuộc họp của WTO tại Seattle.

Nỗi thất vọng càng sâu sắc hơn sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, và gần đây hơn, sau đại dịch Covid.

Nói rõ hơn: hệ thống kinh tế toàn cầu đang cần được cải cách.

Singapore và nhiều quốc gia khác đã kêu gọi thay đổi.

Chúng tôi cũng đã hợp tác với các quốc gia và đối tác có cùng chí hướng tại WTO để cải cách các quy trình của tổ chức này.

Một mối quan ngại lớn ở Mỹ là Trung Quốc – cảm giác rằng Mỹ đã nhượng bộ quá nhiều khi cho phép Trung Quốc gia nhập WTO; và rằng Trung Quốc cạnh tranh không công bằng, chẳng hạn như trợ cấp mạnh tay cho các công ty của mình, dựng lên các rào cản phi thuế quan, và hạn chế tiếp cận thị trường đối với các công ty Mỹ.

Những mối quan ngại này cần được giải quyết trong khuôn khổ của WTO.

Cụ thể, các thỏa thuận thương mại và nhượng bộ được thực hiện trong quá khứ khi Trung Quốc chỉ chiếm 5% nền kinh tế thế giới cần được cập nhật khi hiện nay Trung Quốc chiếm tới 15% GDP toàn cầu.

Và nếu có bất đồng, chúng nên được giải quyết thông qua hệ thống giải quyết tranh chấp của WTO, vốn đang bị tê liệt và cần khẩn cấp được khôi phục cũng như cải cách.

Nhưng những gì Mỹ đang làm hiện nay không phải là cải cách. Đó là việc từ chối chính hệ thống mà họ đã tạo ra.

Mỹ đã áp dụng mức thuế chung 10% đối với hàng nhập khẩu từ hầu hết các quốc gia. Trên hết, họ còn áp thêm mức thuế cao hơn – lên tới 50% – đối với một số quốc gia, đặc biệt là những nước có thặng dư thương mại với Mỹ.

Theo chính quyền Mỹ, các mức thuế rộng khắp này là cần thiết để sửa chữa mất cân bằng thương mại của nước này. Nhưng việc có thâm hụt thương mại không phải là điều gì sai trái về bản chất. Nó chỉ đơn giản có nghĩa là người tiêu dùng Mỹ đang mua nhiều hàng hóa từ thế giới hơn là thế giới mua từ Mỹ.

Hơn nữa, Mỹ chỉ tập trung nhắm vào thương mại hàng hóa. Điều đó chỉ cho thấy một phần của bức tranh toàn cảnh. Thực tế, Mỹ có thặng dư với nhiều đối tác thương mại trong lĩnh vực dịch vụ – xuất khẩu dịch vụ phần mềm, giáo dục, giải trí, tài chính và kinh doanh. Nhưng sự thật này đã hoàn toàn bị bỏ qua.

Trong trường hợp của Singapore, chúng tôi có hiệp định thương mại tự do (FTA) với Mỹ. Chúng tôi áp mức thuế 0% đối với hàng nhập khẩu từ Mỹ, và thực tế chúng tôi có thâm hụt thương mại với Mỹ – nghĩa là chúng tôi mua nhiều từ họ hơn họ mua từ chúng tôi.

Nếu các mức thuế này thực sự mang tính tương hỗ, và nếu chúng chỉ nhằm vào những quốc gia có thặng dư thương mại, thì mức thuế áp lên Singapore đáng ra phải là 0%.

Nhưng chúng tôi vẫn phải chịu mức thuế 10%. Chúng tôi rất thất vọng với động thái của Mỹ, đặc biệt khi xét đến mối quan hệ hữu nghị sâu sắc và lâu dài giữa hai nước. Đây không phải là cách hành xử với một người bạn.

Châu Á đang phải gánh chịu phần lớn tác động từ việc Mỹ tăng thuế.

Trong khu vực, Trung Quốc là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất – phải đối mặt với mức thuế 34% trong đợt này. Và đây là mức thuế bổ sung trên mức tăng 20% đã áp dụng trong hai tháng qua, cùng với 20% từ thời chính quyền Trump đầu tiên. Tính tổng cộng, mức thuế trung bình của Mỹ áp lên sản phẩm Trung Quốc giờ đây vượt quá 60%.

Tại Đông Nam Á, các mức thuế dao động từ 10% đến 49%.

Những biện pháp này sẽ đẩy nhanh quá trình phân mảnh của nền kinh tế toàn cầu.

Thay vì vận hành dựa trên hiệu quả kinh tế, dòng vốn và thương mại sẽ ngày càng bị chuyển hướng dựa trên sự liên kết chính trị và các cân nhắc chiến lược.

Một số thành viên đã hỏi về tác động của các mức thuế này lên các ngành cụ thể tại Singapore. Chúng tôi đang đánh giá tình hình một cách cẩn thận. Nhưng mối lo ngại lớn hơn của chúng tôi không phải là tác động trực tiếp mà các doanh nghiệp này phải đối mặt. Đó là những hệ quả rộng lớn hơn đối với hệ thống thương mại toàn cầu và nền kinh tế thế giới.

Vì vậy, hãy để tôi giải thích rõ hơn.

Thứ nhất, các mức thuế “tương hỗ” là một sự phủ nhận cơ bản đối với các quy tắc của WTO.

Một trong những nền tảng của hệ thống thương mại đa phương WTO là nguyên tắc Tối huệ quốc (MFN). Tối huệ quốc nghe có vẻ như là trao đặc quyền đặc biệt, nhưng thực tế lại ngược lại: nó có nghĩa là mọi thành viên phải đối xử bình đẳng với tất cả các thành viên khác. Nói cách khác, nếu một quốc gia áp dụng các điều khoản ưu đãi hơn hoặc thêm các hạn chế với một đối tác thương mại, thì quốc gia đó cũng phải áp dụng tương tự với tất cả các thành viên khác của WTO.

Có một số ngoại lệ và điều khoản miễn trừ đối với quy tắc MFN, chẳng hạn để cho phép các hiệp định thương mại tự do. Nhưng MFN từ lâu đã là nền tảng của hệ thống thương mại đa phương. Nó đảm bảo một sân chơi công bằng, ngăn chặn sự phân biệt đối xử, và cho phép các quốc gia – dù lớn hay nhỏ – cạnh tranh công bằng trên thị trường toàn cầu. Điều này đã giúp tự do hóa thương mại giữa hơn một trăm thành viên WTO, mỗi quốc gia với những mối quan tâm kinh tế, chính trị và xã hội khác nhau.

Chính sách thuế quan mới của Mỹ là một sự từ bỏ hoàn toàn nguyên tắc MFN. Nó mở ra cánh cửa cho các mối quan hệ thương mại chọn lọc theo từng quốc gia, dựa trên sở thích đơn phương.

Nếu các quốc gia khác cũng áp dụng cách tiếp cận tương tự như Mỹ, hệ thống thương mại dựa trên quy tắc sẽ sụp đổ. Điều này sẽ gây ra rắc rối cho tất cả các quốc gia. Nhưng các quốc gia nhỏ như Singapore sẽ phải đối mặt với áp lực lớn hơn. Bởi lẽ các quốc gia nhỏ có rất ít quyền thương lượng trong các cuộc đàm phán song phương trực tiếp. Do đó, các cường quốc lớn sẽ áp đặt các điều khoản, và chúng tôi có nguy cơ bị gạt ra bên lề và bị bỏ rơi.

Thứ hai, khả năng xảy ra một cuộc chiến thương mại toàn cầu toàn diện đang ngày càng tăng.

Singapore đã quyết định không áp đặt thuế trả đũa. Việc làm như vậy chỉ khiến chi phí cho người dân Singapore tăng lên. Nhưng các quốc gia khác có thể không cùng quan điểm và có những nhận thức hay cách nhìn khác biệt.

Trung Quốc đã áp thuế trả đũa lên hàng hóa Mỹ.

Những khu vực khác, như Liên minh châu Âu, đang cân nhắc các bước đi tiếp theo của mình.

Một số người cho rằng các mức thuế mới này là một chiến thuật đàm phán – một công cụ của Mỹ để ép buộc nhượng bộ trong các lĩnh vực khác. Đây là điều Tổng thống Richard Nixon đã làm vào năm 1971 – ông áp mức phụ phí 10% lên hàng nhập khẩu để gây áp lực buộc Đức và Nhật Bản phá giá tiền tệ của họ, và khi họ làm vậy, các mức thuế được dỡ bỏ.

Thật vậy, hiện tại có một khoảng thời gian ngắn để các quốc gia đàm phán và xin được giảm nhẹ từ Mỹ trước khi các mức thuế cao hơn có hiệu lực, và có thể một số mức thuế sẽ được giảm xuống.

Nhưng chúng ta phải thực tế. Một khi các rào cản thương mại được dựng lên, chúng thường tồn tại lâu dài. Việc gỡ bỏ chúng khó khăn hơn nhiều, ngay cả khi lý do ban đầu không còn áp dụng nữa.

Dù một số thỏa thuận tạm thời có thể được giải quyết, sự bất định do một động thái mạnh tay như vậy tạo ra sẽ làm giảm niềm tin và tăng trưởng toàn cầu. Việc khôi phục trạng thái trước đây sẽ rất khó khăn.

Đặc biệt, mức thuế chung 10% dường như không nằm trong diện thương lượng. Đây có vẻ là mức thuế tối thiểu cố định, bất kể cán cân thương mại của một quốc gia hay các thỏa thuận thương mại hiện có.

Hơn nữa, còn có những yếu tố khác có thể duy trì đà tăng thuế.

Cụ thể, nhiều quốc gia châu Âu đang muốn bảo vệ các ngành công nghiệp quan trọng của mình như xe điện, công nghệ xanh và chất bán dẫn khỏi sự cạnh tranh từ Trung Quốc. Họ không muốn trở thành bãi chứa hàng xuất khẩu từ Trung Quốc hay các nước khác.

Ngoài ra, ở các nước phương Tây, ngày càng có xu hướng tăng cường năng lực sản xuất trong nước và giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các ngành chiến lược.

Vì vậy, đợt tăng thuế này của Mỹ có thể chỉ là khởi đầu cho nhiều đợt tăng nữa trên toàn cầu. Và chúng ta đã từng chứng kiến điều này xảy ra trước đây.

Mỹ đã ban hành các đợt tăng thuế lớn qua Đạo luật Smoot-Hawley vào năm 1930.

Nhiều quốc gia phản đối, và một số đã trả đũa bằng các hạn chế và thuế quan thương mại của riêng họ.

Điều này đã làm sâu sắc và kéo dài cuộc Đại Suy thoái.

Xét một số khía cạnh, rủi ro ngày nay có thể còn lớn hơn.

Các mức thuế mới của Mỹ, nếu được thực thi đầy đủ, sẽ cao hơn so với thời Smoot-Hawley.

Thương mại hiện nay chiếm một phần lớn hơn nhiều trong nền kinh tế Mỹ và toàn cầu so với thập niên 1930.

Chuỗi cung ứng cũng liên kết sâu sắc hơn so với thời điểm đó.

Bất kỳ sự gián đoạn nào đối với dòng chảy thương mại sẽ gây ra những tác động lan tỏa rộng lớn hơn trên thế giới.

Điều này dẫn tôi đến điểm thứ ba, đó là tác động lên nền kinh tế toàn cầu. Niềm tin của doanh nghiệp và người tiêu dùng đã bị ảnh hưởng bởi các mức thuế này. Thương mại và đầu tư quốc tế sẽ chịu thiệt hại. Các cơ quan kinh tế của chúng tôi đã liên hệ với một số doanh nghiệp đa quốc gia và công ty địa phương sau thông báo về thuế quan. Ngay cả những doanh nghiệp không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi thuế cũng lo ngại về nhu cầu suy yếu từ khách hàng của họ. Một số đã tạm hoãn các dự án mới trong khi đánh giá toàn bộ tác động của các mức thuế.

Đây là phản ứng từ các công ty tại đây. Nhưng tôi chắc chắn rằng những cuộc thảo luận tương tự cũng đang diễn ra trong các phòng họp trên khắp thế giới.

Trong những ngày gần đây, chúng ta đã chứng kiến phản ứng tiêu cực mạnh mẽ trên các thị trường chứng khoán toàn cầu. Còn quá sớm để nói liệu tất cả những điều này có lan sang nền kinh tế thực hay không.

Nhưng rõ ràng rủi ro tiêu cực đang gia tăng.

Điều đáng lo ngại không chỉ là bản thân các mức thuế – vốn đã gây thiệt hại – mà còn là việc làn sóng bảo hộ mới này mang tính bất định và không ổn định. Bảo hộ đã tệ – bảo hộ không ổn định còn tệ hơn.

Các doanh nghiệp không biết phải mong đợi điều gì. Nhiều doanh nghiệp đang kìm lại, lo sợ rằng những thay đổi trong quy tắc sẽ khiến họ rơi vào tình trạng tài sản bị kẹt.

Và tất cả những điều này tạo ra một môi trường đầy bất ổn sâu sắc – một môi trường có thể đẩy cả kinh tế Mỹ và toàn cầu vào suy thoái.

Hậu quả không chỉ dừng lại ở kinh tế.

Ngày càng có nhiều quốc gia quay lưng với hợp tác đôi bên cùng có lợi và hội nhập sâu hơn.

Thay vào đó, chúng ta thấy tư duy “tôi trước tiên”, thắng-thua ngày càng gia tăng – nơi mỗi quốc gia chỉ lo cho chính mình. Một số thậm chí sẵn sàng sử dụng các biện pháp hung hăng hoặc cưỡng chế để đạt được điều họ muốn, bất chấp thiệt hại cho người khác.

Trong khi đó, các thể chế toàn cầu đang suy yếu, và các chuẩn mực hợp tác lâu đời đang sụp đổ.

Một mối quan ngại lớn là mối quan hệ Mỹ-Trung. Mỹ xem Trung Quốc là đối thủ chiến lược và mối đe dọa, cần phải xử lý ngay bây giờ khi Mỹ vẫn còn lợi thế. Trung Quốc tuyên bố họ sẵn sàng cho một cuộc chiến thuế quan, chiến tranh thương mại, hoặc bất kỳ loại chiến tranh nào khác. Mỹ hiện đã đe dọa áp thêm 50% thuế lên Trung Quốc, và Trung Quốc nói sẽ chiến đấu đến cùng. Các kênh đối thoại – vốn có thể đóng vai trò như rào chắn để quản lý mối quan hệ – đang ngày càng ít đi. Vì vậy, nếu tranh chấp leo thang và làm mất ổn định quan hệ Mỹ-Trung, hậu quả đối với thế giới sẽ là thảm họa.

Chúng ta phải chuẩn bị tinh thần. Trật tự dựa trên quy tắc và dễ dự đoán mà chúng ta từng biết đang dần tan biến. Kỷ nguyên mới sẽ biến động hơn, với những cú sốc thường xuyên và khó lường hơn. Chúng ta phải sẵn sàng đứng vững và bảo vệ lợi ích của mình, bất kể những cơn gió bên ngoài có thể thổi mạnh đến đâu.

Tất cả điều này có ý nghĩa gì đối với Singapore?

Trong ngắn hạn, chúng ta dự kiến tăng trưởng toàn cầu sẽ suy yếu, điều đó có nghĩa là nhu cầu bên ngoài đối với hàng hóa và dịch vụ của chúng ta sẽ giảm.

Các lĩnh vực hướng ngoại của nền kinh tế chúng ta sẽ chịu tác động lớn nhất. Chúng bao gồm sản xuất, đặc biệt là các phân khúc như điện tử và chất bán dẫn; khoa học y sinh, vốn có mức độ tiếp xúc xuất khẩu cao hơn với Mỹ. Thương mại bán buôn và vận tải cũng sẽ bị ảnh hưởng. Sự bất ổn toàn cầu và tâm lý suy giảm cũng sẽ tác động đến một số ngành dịch vụ, bao gồm tài chính và bảo hiểm.

Singapore có thể hoặc không rơi vào suy thoái trong năm nay. Nhưng tôi không nghi ngờ rằng tăng trưởng của chúng ta sẽ bị ảnh hưởng đáng kể.

Chúng ta ban đầu dự báo tăng trưởng GDP từ 1 đến 3% cho năm 2025. Bộ Công Thương (MTI) đang đánh giá lại dự báo tăng trưởng và có khả năng sẽ điều chỉnh giảm.

Tăng trưởng chậm lại sẽ đồng nghĩa với ít cơ hội việc làm hơn và mức tăng lương nhỏ hơn cho người lao động. Và nếu nhiều công ty gặp khó khăn hoặc chuyển hoạt động trở lại Mỹ, sẽ có thêm nhiều trường hợp sa thải và mất việc làm.

Hiện tại, các biện pháp được công bố trong Ngân sách năm nay sẽ hỗ trợ giảm bớt căng thẳng ngắn hạn.

Chúng ta có một gói biện pháp toàn diện cho các hộ gia đình và cá nhân.

Họ sẽ nhận được phiếu mua hàng CDC, phiếu SG60 và giảm giá U-Save để giúp trang trải chi phí sinh hoạt. Ngoài ra còn có các biện pháp nhắm đến các nhóm dễ bị tổn thương hơn như tăng cường hỗ trợ ComCare.

Chúng ta cũng đang hỗ trợ người lao động thông qua đầu tư vào SkillsFuture. Những người bị mất việc ngoài ý muốn sẽ nhận được sự giúp đỡ để đứng dậy trở lại thông qua chương trình Hỗ trợ Người Tìm việc SkillsFuture, bắt đầu từ cuối tháng này.

Chúng ta cũng đã triển khai các biện pháp trong Ngân sách để hỗ trợ doanh nghiệp – có các biện pháp hỗ trợ ngắn hạn thông qua giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, cũng như các chương trình để nâng cao năng suất, khả năng cạnh tranh và chuyển hướng sang các thị trường mới. Các cơ quan kinh tế của chúng ta cũng đang làm việc với các công ty bị ảnh hưởng bởi thuế quan để hiểu rõ hơn phản ứng của họ, đồng thời xem xét cách hỗ trợ và giải quyết các vấn đề cụ thể mà họ đối mặt.

Dẫu vậy, tình hình đang biến động và có thể thay đổi nhanh chóng.

Do đó, chúng ta sẽ thành lập một Lực lượng Đặc nhiệm do Phó Thủ tướng Gan Kim Yong đứng đầu để giúp doanh nghiệp và người lao động đối phó với những bất định trước mắt, tăng cường khả năng phục hồi và thích nghi tốt hơn với môi trường kinh tế mới.

Ngoài các cơ quan kinh tế, lực lượng đặc nhiệm sẽ bao gồm Liên đoàn Doanh nghiệp Singapore, Liên đoàn Nhà tuyển dụng Quốc gia Singapore và NTUC.

Chúng ta sẽ tiếp tục theo dõi sát sao các diễn biến. Chính phủ sẵn sàng làm nhiều hơn nếu cần thiết và khi cần thiết. Chúng ta có nguồn lực để làm điều đó nhờ vào kỷ luật tài chính và sự thận trọng mà chúng ta đã duy trì qua nhiều thập kỷ.

Trong môi trường mới này, Singapore phải tăng gấp đôi nỗ lực để vẫn là một nút giao quan trọng trong dòng chảy toàn cầu và một trung tâm kinh doanh đáng tin cậy.

Chúng ta sẽ củng cố mối liên kết chặt chẽ hơn với các đối tác cùng chí hướng, những người chia sẻ cam kết của chúng ta đối với thương mại tự do và cởi mở.

Mỹ có thể đã quyết định chuyển sang bảo hộ. Nhưng phần còn lại của thế giới không nhất thiết phải đi theo con đường đó. Chúng ta sẽ tìm kiếm các đối tác khác để cùng hợp tác và vượt qua điều này – để đảm bảo khả năng phục hồi và duy trì các phần quan trọng của hệ thống đa phương, đồng thời đặt nền móng cho một hệ thống toàn cầu mới, khác biệt, có thể đạt được trong tương lai.

Và đó là lý do tôi đã nỗ lực gặp gỡ và thăm các đồng nghiệp ở các quốc gia khác. Hôm qua, tôi đã trao đổi với Thủ tướng Anh Keir Starmer và có thêm vài cuộc trò chuyện khác được sắp xếp trong vài tuần tới. Tất cả họ đều mong muốn hợp tác nhiều hơn với Singapore, mở rộng hợp tác kinh tế, bao gồm cả trong các lĩnh vực mới như kinh tế số và kinh tế xanh.

Đặc biệt, chúng ta sẽ tăng cường hợp tác và hội nhập trong ASEAN.

Thứ Sáu tuần trước, tôi đã nói chuyện với Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim. Malaysia cũng là Chủ tịch ASEAN năm nay. Chúng tôi đồng ý đẩy nhanh nỗ lực hội nhập của ASEAN để làm cho khu vực của chúng ta hấp dẫn và cạnh tranh hơn.

Một cuộc họp đặc biệt của các Bộ trưởng Kinh tế ASEAN sẽ được tổ chức vào cuối tuần này. Họ sẽ thảo luận thêm về cách ASEAN có thể hợp tác để tăng cường thương mại nội khối ASEAN và gửi đi một tín hiệu mạnh mẽ về cam kết của ASEAN đối với hội nhập kinh tế khu vực.

Với tư cách là một khối, ASEAN cũng sẽ tiếp tục củng cố mối liên kết với các đối tác cùng chí hướng trong các lĩnh vực có lợi ích chung.

Thưa Ngài Chủ tịch, chúng ta đang bước vào một thế giới đã thay đổi. Cách duy nhất để Singapore vượt qua cơn bão đang tụ lại là đoàn kết – tập hợp nguồn lực, khả năng phục hồi và quyết tâm của chúng ta.

Chính phủ sẽ làm mọi điều có thể để dẫn dắt Singapore vượt qua những con sóng dữ, và đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau.

Chúng ta sẽ giữ nền kinh tế cởi mở, xã hội gắn kết và các thể chế vững mạnh.

Chúng ta sẽ tạo ra những giá trị mới cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Chúng ta sẽ hành động mạnh mẽ và quyết đoán khi cần thiết, để đảm bảo Singapore tiếp tục thành công.

Trên hết, chúng ta sẽ đặt lợi ích của Singapore và người dân Singapore làm trung tâm trong mọi việc chúng ta làm.

Con đường phía trước sẽ khó khăn hơn. Những nguy cơ là có thật. Nhưng quyết tâm của chúng ta cũng vậy. Theo nhiều cách, chúng ta đang ở vị thế tốt hơn so với sáu mươi năm trước khi giành độc lập.

Chúng ta đã xây dựng được nguồn dự trữ sâu rộng như một tấm đệm chiến lược.

Chúng ta đã tạo nên một sự gắn kết mạnh mẽ, dựa trên tinh thần đoàn kết và niềm tin lẫn nhau.

Và trên hết, chúng ta có sự sáng tạo và trí thông minh, sự kiên cường và dũng khí – một tinh thần không bao giờ bỏ cuộc đã giúp chúng ta vượt qua mọi khủng hoảng, và sẽ đưa chúng ta vượt qua những thử thách sắp tới.

Vì vậy, thưa Ngài Chủ tịch, tôi xin nói với Nghị viện và đồng bào Singapore – đừng sợ hãi. Giờ đây, hơn bao giờ hết, chúng ta sẽ kiên định và đoàn kết. Chấm đỏ nhỏ bé của chúng ta sẽ tiếp tục tỏa sáng. Trong một thế giới u tối và bất ổn, Singapore sẽ giữ vững vị thế như một ngọn hải đăng của sự ổn định, mục tiêu và hy vọng.

Xin cảm ơn Ngài.

(Nguồn: Link)

Thời đại trí tuệ. Tác giả: Sam Altman, Giám đốc điều hành Open AI.

Trong vài thập kỷ tới, chúng ta sẽ có thể thực hiện những điều mà ông bà chúng ta từng coi là phép màu.

Hiện tượng này không phải là mới, nhưng nó sẽ được tăng tốc đáng kể. Con người đã trở nên có khả năng hơn qua thời gian; hiện nay chúng ta có thể làm những điều mà những thế hệ đi trước từng cho là không thể.

Chúng ta có khả năng hơn không phải vì thay đổi về mặt di truyền, mà bởi vì chúng ta thừa hưởng cơ sở hạ tầng xã hội thông minh hơn và mạnh mẽ hơn so với bất kỳ cá nhân nào. Theo một cách quan trọng, xã hội tự nó là một dạng trí tuệ tiên tiến. Ông bà của chúng ta – và các thế hệ trước đó – đã xây dựng và đạt được những điều vĩ đại. Họ đã đóng góp vào giàn giáo của tiến bộ nhân loại mà chúng ta đều được hưởng lợi. Trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ cung cấp cho con người công cụ để giải quyết các vấn đề khó khăn và giúp chúng ta thêm vào những thanh giàn mới mà chúng ta không thể tự mình nghĩ ra. Câu chuyện tiến bộ sẽ tiếp tục, và con cái chúng ta sẽ có thể làm những điều mà chúng ta không thể.

Điều này sẽ không xảy ra ngay lập tức, nhưng sớm thôi chúng ta sẽ có thể làm việc với AI để đạt được nhiều hơn những gì chúng ta từng có thể mà không có AI; cuối cùng, mỗi chúng ta sẽ có một nhóm AI cá nhân, gồm các chuyên gia ảo trong các lĩnh vực khác nhau, làm việc cùng nhau để tạo ra gần như bất cứ điều gì chúng ta có thể tưởng tượng. Con cái chúng ta sẽ có những người gia sư ảo có thể cung cấp bài giảng cá nhân hóa trong bất kỳ môn học nào, bằng bất kỳ ngôn ngữ nào, và ở bất kỳ tốc độ nào mà chúng cần. Chúng ta có thể tưởng tượng những ý tưởng tương tự cho chăm sóc sức khỏe tốt hơn, khả năng tạo ra bất kỳ phần mềm nào mà ai đó có thể tưởng tượng, và nhiều hơn thế nữa.

Với những khả năng mới này, chúng ta có thể có sự thịnh vượng chung đến mức tưởng như không thể hình dung được ngày hôm nay; trong tương lai, cuộc sống của mọi người sẽ tốt hơn bất kỳ cuộc sống nào hiện tại. Sự thịnh vượng không nhất thiết khiến con người hạnh phúc – có rất nhiều người giàu khổ sở – nhưng nó sẽ cải thiện một cách có ý nghĩa cuộc sống của mọi người trên thế giới.

Đây là một cách nhìn hẹp về lịch sử loài người: sau hàng nghìn năm khám phá khoa học và tiến bộ công nghệ liên tục, chúng ta đã tìm ra cách nung chảy cát, thêm một số tạp chất, sắp xếp nó với độ chính xác đáng kinh ngạc ở quy mô cực nhỏ thành các con chip máy tính, truyền năng lượng qua chúng, và tạo ra các hệ thống có khả năng tạo ra trí tuệ nhân tạo ngày càng tiên tiến.

Điều này có thể trở thành sự kiện quan trọng nhất trong toàn bộ lịch sử cho đến nay. Có khả năng chúng ta sẽ có siêu trí tuệ trong vài nghìn ngày tới; có thể sẽ mất nhiều thời gian hơn, nhưng tôi tự tin rằng chúng ta sẽ đạt được điều đó.

Làm thế nào mà chúng ta đã đứng trước ngưỡng cửa của bước nhảy vọt tiếp theo trong sự thịnh vượng?

Trong 5 từ: học sâu đã thành công.

Trong 22 từ: học sâu đã thành công, trở nên tốt hơn theo quy mô, và chúng ta đã dành nhiều nguồn lực hơn cho nó.

Đó là thực tế; nhân loại đã khám phá ra một thuật toán có thể thực sự, hoàn toàn học được bất kỳ phân phối dữ liệu nào (hoặc thực sự là các "quy tắc" cơ bản tạo ra bất kỳ phân phối dữ liệu nào). Một cách đáng ngạc nhiên, càng có nhiều sức mạnh tính toán và dữ liệu, nó càng giúp con người giải quyết các vấn đề khó khăn tốt hơn. Dù dành bao nhiêu thời gian suy nghĩ về điều này, tôi cũng không thể hoàn toàn nội tâm hóa tầm quan trọng của nó.

Có rất nhiều chi tiết chúng ta vẫn cần phải tìm ra, nhưng việc bị phân tâm bởi bất kỳ thách thức cụ thể nào cũng là một sai lầm. Học sâu hoạt động, và chúng ta sẽ giải quyết các vấn đề còn lại. Chúng ta có thể nói nhiều điều về những gì có thể xảy ra tiếp theo, nhưng điều chính yếu là AI sẽ trở nên tốt hơn theo quy mô, và điều đó sẽ dẫn đến những cải tiến có ý nghĩa đối với cuộc sống của mọi người trên thế giới.

Các mô hình AI sẽ sớm đóng vai trò như những trợ lý cá nhân tự động, thực hiện các nhiệm vụ cụ thể thay mặt chúng ta như điều phối chăm sóc y tế. Ở một giai đoạn nào đó trong tương lai, các hệ thống AI sẽ trở nên tốt đến mức chúng giúp chúng ta tạo ra các hệ thống thế hệ tiếp theo và thúc đẩy tiến bộ khoa học trên mọi lĩnh vực.

Công nghệ đã đưa chúng ta từ Thời kỳ Đồ Đá đến Thời kỳ Nông nghiệp và sau đó là Thời kỳ Công nghiệp. Từ đây, con đường đến Thời đại Trí tuệ được trải bằng sức mạnh tính toán, năng lượng, và ý chí của con người.

Nếu chúng ta muốn đưa AI vào tay của càng nhiều người càng tốt, chúng ta cần giảm chi phí tính toán và làm cho nó trở nên phong phú (điều này đòi hỏi rất nhiều năng lượng và chip). Nếu chúng ta không xây dựng đủ cơ sở hạ tầng, AI sẽ trở thành một tài nguyên rất hạn chế, có thể gây ra các cuộc chiến tranh và trở thành công cụ chủ yếu cho người giàu.

Chúng ta cần hành động khôn ngoan nhưng đầy quyết đoán. Bình minh của Thời đại Trí tuệ là một sự phát triển trọng đại với những thách thức cực kỳ phức tạp và có rủi ro rất cao. Nó sẽ không hoàn toàn là một câu chuyện tích cực, nhưng tiềm năng to lớn đến mức chúng ta nợ chính mình và tương lai việc tìm cách điều hướng các rủi ro trước mắt.

Tôi tin rằng tương lai sẽ tươi sáng đến mức không ai có thể miêu tả đầy đủ khi cố gắng viết về nó; một đặc điểm nổi bật của Thời đại Trí tuệ sẽ là sự thịnh vượng khổng lồ.

Dù nó sẽ diễn ra theo từng bước, những chiến thắng đáng kinh ngạc – như khắc phục biến đổi khí hậu, thiết lập một thuộc địa không gian, và khám phá toàn bộ vật lý – sẽ trở nên phổ biến. Với trí tuệ gần như vô hạn và năng lượng dồi dào – khả năng tạo ra những ý tưởng vĩ đại và khả năng thực hiện chúng – chúng ta có thể làm được rất nhiều.

Như chúng ta đã thấy với các công nghệ khác, sẽ có những nhược điểm, và chúng ta cần bắt đầu làm việc ngay từ bây giờ để tối đa hóa lợi ích của AI trong khi giảm thiểu tác hại của nó. Một ví dụ, chúng tôi dự đoán rằng công nghệ này có thể gây ra sự thay đổi đáng kể trong thị trường lao động (cả tích cực lẫn tiêu cực) trong những năm tới, nhưng hầu hết các công việc sẽ thay đổi chậm hơn so với nhiều người nghĩ, và tôi không sợ rằng chúng ta sẽ hết việc để làm (dù chúng có thể không giống "công việc thực sự" đối với chúng ta ngày nay). Con người có mong muốn tự nhiên là sáng tạo và có ích cho nhau, và AI sẽ cho phép chúng ta khuếch đại khả năng của chính mình chưa từng có. Như một xã hội, chúng ta sẽ trở lại một thế giới mở rộng, và có thể tập trung lại vào việc chơi các trò chơi có lợi cho tất cả.

Nhiều công việc mà chúng ta làm ngày nay sẽ được xem như những sự lãng phí thời gian vặt vãnh đối với người cách đây vài trăm năm, nhưng không ai nhìn lại quá khứ và mong muốn họ trở thành người thắp đèn đường. Nếu một người thắp đèn đường có thể nhìn thấy thế giới ngày nay, anh ta sẽ nghĩ rằng sự thịnh vượng xung quanh anh là điều không thể tưởng tượng. Và nếu chúng ta có thể tua nhanh một trăm năm tới, sự thịnh vượng quanh chúng ta cũng sẽ cảm thấy không thể tưởng tượng được.

Sam Altman, Giám đốc điều hành Open AI

Subscribe now

Được đặt tên là ChatGPT o1 (bản Preivew), mô hình AI này có cơ chế phản hồi giống như một người điềm đạm và sâu sắc, kiểu “uốn lưỡi bảy lần trước khi nói” chứ không phải “tay nhanh hơn não”. AI biết học cách tinh chỉnh quá trình suy nghĩ của nó, thử các cách tiếp cận khác nhau và tự nhận ra lỗi.

Trong các thử nghiệm của OpenAI, mô hình AI mới có trình độ tương đương với nghiên cứu sinh tiến sĩ trong các nhiệm vụ đầy thách thức về vật lý, hóa học và sinh học. Nó vượt trội về toán học và lập trình máy tính.

Tôi đã thử dùng ChatGPT o1, với câu hỏi “Cần làm gì để tạo ra một nền tảng trực tuyến phục vụ công tác cứu trợ bão lũ, đảm bảo tập trung, minh bạch, thông suốt và hiệu quả; nó có thể điều phối tự động, tránh chồng chéo trong việc cứu trợ?”. Nó suy nghĩ trong 13s và đưa ra câu trả lời tôi copy dưới đây. Cùng với câu trả lời, nó cũng trình diễn cho người dùng thông tin về dòng suy luận của mình.

Nhận xét nhanh là ChatGPT o1 giống ChatGPT lâu nay mọi người vẫn dùng, một mô hình ngôn ngữ lớn có thể trò chuyện với bạn về mọi thứ trên đời, nhưng khác biệt là phiên bản mới này có khả năng suy luận cao hơn.

Đối với các cuộc trò chuyện cần lý luận phức tạp thì ChatGPT o1 có thể là một tiến bộ đáng kể (tôi nói có thể vì nó còn mới, cần thêm thời gian đánh giá) và thể hiện một cấp độ mới về khả năng của AI.

Share

Câu trả lời của ChatGPT o1 - Preivew:

Để tạo ra một nền tảng trực tuyến phục vụ công tác cứu trợ bão lũ, đảm bảo tập trung, minh bạch, thông suốt và hiệu quả, đồng thời có khả năng điều phối tự động và tránh chồng chéo trong việc cứu trợ, bạn cần thực hiện các bước sau:

1. Xác định yêu cầu và mục tiêu cụ thể:

* Thu thập ý kiến từ các bên liên quan: chính phủ, tổ chức phi chính phủ, cộng đồng địa phương và nhà tài trợ.

* Định rõ các chức năng cần có: quản lý nguồn lực, kết nối người cần giúp đỡ với nhà tài trợ, theo dõi tiến độ cứu trợ, v.v.

2. Thiết kế giao diện người dùng thân thiện:

* Phát triển giao diện đơn giản, dễ sử dụng cho mọi đối tượng.

* Đảm bảo hỗ trợ đa ngôn ngữ và có khả năng truy cập từ nhiều thiết bị (máy tính, điện thoại di động).

3. Xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung:

* Tạo một cơ sở dữ liệu thống nhất lưu trữ thông tin về nhu cầu cứu trợ, nguồn lực sẵn có, vị trí địa lý, v.v.

* Sử dụng công nghệ đám mây để tăng khả năng mở rộng và truy cập nhanh chóng.

4. Tích hợp hệ thống điều phối tự động:

* Phát triển các thuật toán và công cụ để tự động phân bổ nguồn lực dựa trên mức độ ưu tiên và nhu cầu thực tế.

* Thiết lập cảnh báo khi phát hiện chồng chéo hoặc thiếu hụt trong phân phối cứu trợ.

5. Đảm bảo tính minh bạch và theo dõi:

* Cung cấp tính năng theo dõi thời gian thực về việc sử dụng nguồn lực và tiến độ cứu trợ.

* Công khai báo cáo tài chính và hoạt động để tạo niềm tin với cộng đồng và nhà tài trợ.

6. Bảo mật và an toàn thông tin:

* Áp dụng các biện pháp bảo mật để bảo vệ dữ liệu cá nhân và ngăn chặn truy cập trái phép.

* Tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư.

7. Thử nghiệm và triển khai:

* Tiến hành thử nghiệm nền tảng với một nhóm người dùng nhỏ để thu thập phản hồi.

* Sửa đổi và cải tiến dựa trên phản hồi trước khi triển khai rộng rãi.

8. Đào tạo và hỗ trợ người dùng:

* Cung cấp hướng dẫn sử dụng chi tiết và tổ chức các buổi đào tạo cho người dùng.

* Thiết lập đội ngũ hỗ trợ kỹ thuật để giải quyết các vấn đề phát sinh.

9. Hợp tác với các bên liên quan:

* Xây dựng mối quan hệ đối tác với các tổ chức cứu trợ, doanh nghiệp và cơ quan chính phủ.

* Thiết lập kênh liên lạc hiệu quả để chia sẻ thông tin và phối hợp hành động.

10. Cập nhật và duy trì nền tảng:

* Thường xuyên cập nhật tính năng mới và vá lỗi bảo mật.

* Theo dõi hiệu suất và tối ưu hóa hệ thống để đáp ứng nhu cầu thay đổi.

Lưu ý: Việc triển khai thành công nền tảng này đòi hỏi sự cam kết lâu dài và nguồn lực từ nhiều phía. Đảm bảo sự tham gia tích cực của cộng đồng và các bên liên quan sẽ tăng khả năng thành công và hiệu quả của nền tảng.

Subscribe now

Ngày nay tôi vẫn yêu thích phần mềm nhiều như khi tôi và Paul Allen thành lập Microsoft. Nhưng - mặc dù nó đã được cải thiện trong nhiều thập kỷ kể từ đó - theo nhiều cách, phần mềm vẫn còn khá ngu ngốc.

Để thực hiện bất kỳ tác vụ nào trên máy tính, bạn phải cho thiết bị của mình biết ứng dụng nào sẽ sử dụng. Bạn có thể sử dụng Microsoft Word và Google Docs để soạn thảo đề xuất kinh doanh, nhưng chúng không thể giúp bạn gửi email, chia sẻ ảnh selfie, phân tích dữ liệu, lên lịch tiệc hoặc mua vé xem phim.

Và ngay cả những trang web tốt nhất cũng không hiểu đầy đủ về công việc, cuộc sống cá nhân, sở thích và các mối quan hệ của bạn cũng như khả năng sử dụng thông tin này để làm việc cho bạn bị hạn chế. Đó là điều ngày nay chỉ có thể thực hiện được với một người khác, như một người bạn thân hoặc trợ lý cá nhân.

Trong 5 năm tới, điều này sẽ thay đổi hoàn toàn. Bạn sẽ không phải sử dụng các ứng dụng khác nhau cho các tác vụ khác nhau. Bạn chỉ cần nói với thiết bị của mình bằng ngôn ngữ hàng ngày những gì bạn muốn làm. Và tùy thuộc vào lượng thông tin bạn chọn chia sẻ với nó, phần mềm sẽ có thể phản hồi mang tính cá nhân vì nó sẽ có hiểu biết phong phú về cuộc sống của bạn. Trong tương lai gần, bất kỳ ai trực tuyến đều có thể có trợ lý cá nhân được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo vượt xa công nghệ ngày nay.

Loại phần mềm này- thứ phản ứng với ngôn ngữ tự nhiên và có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau dựa trên kiến ​​thức của người dùng - được gọi là tác nhân. Tôi đã suy nghĩ về các tác nhân trong gần 30 năm và viết về chúng trong cuốn sách The Road Ahead xuất bản năm 1995 của mình, nhưng chúng chỉ mới trở nên thực tế gần đây nhờ những tiến bộ trong AI.

Các trợ lý sẽ không chỉ thay đổi cách mọi người tương tác với máy tính. Nó cũng sẽ thay đổi ngành công nghiệp phần mềm, mang lại cuộc cách mạng lớn nhất trong lĩnh vực điện toán kể từ khi chúng ta chuyển từ gõ lệnh sang chạm vào biểu tượng.

Trợ lý cá nhân cho mọi người

Một số nhà phê bình đã chỉ ra rằng các công ty phần mềm đã từng cung cấp loại sản phẩm này trước đây và người dùng không thực sự chấp nhận chúng. (Mọi người vẫn nói đùa về Clippy, trợ lý kỹ thuật số mà chúng tôi đã đưa vào Microsoft Office và sau đó đã bỏ đi.) Tại sao mọi người sẽ sử dụng các trợ lý?

Câu trả lời là chúng sẽ tốt hơn đáng kể. Bạn sẽ có thể có những cuộc trò chuyện đa sắc thái với trợ lý. Chúng sẽ được cá nhân hóa hơn nhiều và sẽ không bị giới hạn ở những công việc tương đối đơn giản như viết thư. Clippy có nhiều điểm chung với các trợ lý cũng như điện thoại quay số có nhiều điểm chung với thiết bị di động.

Một trợ lý sẽ có thể giúp bạn trong mọi hoạt động nếu bạn muốn. Với quyền theo dõi các tương tác trực tuyến và địa điểm trong thế giới thực của bạn, nó sẽ phát triển sự hiểu biết sâu sắc về con người, địa điểm và hoạt động mà bạn tham gia. Nó sẽ biết được các mối quan hệ cá nhân và công việc, sở thích, sở thích và lịch trình của bạn. Bạn sẽ chọn cách thức và thời điểm nó can thiệp để giúp đỡ điều gì đó hoặc yêu cầu bạn đưa ra quyết định.

"Clippy là một robot, không phải một trợ lý"

Để thấy sự thay đổi mạnh mẽ mà các tác nhân sẽ mang lại, hãy so sánh chúng với các công cụ AI hiện nay. Hầu hết trong số này là bot. Chúng bị giới hạn ở một ứng dụng và thường chỉ can thiệp khi bạn viết một từ cụ thể hoặc yêu cầu trợ giúp. Bởi vì chúng không nhớ cách bạn sử dụng chúng từ lần này sang lần khác nên không tiến bộ hơn hoặc tìm hiểu bất kỳ sở thích nào của bạn. Clippy là một robot, không phải một đặc vụ.

Trợ lý thông minh hơn. Nó chủ động - có khả năng đưa ra đề xuất trước khi bạn yêu cầu. Nó hoàn thành nhiệm vụ trên các ứng dụng, và cải thiện theo thời gian nhờ ghi nhớ các hoạt động của bạn, nhận ra mục đích cũng như khuôn mẫu trong hành vi của bạn. Dựa trên thông tin này, nó đề nghị cung cấp những gì nó nghĩ bạn cần, mặc dù bạn sẽ luôn đưa ra quyết định cuối cùng.

Hãy tưởng tượng rằng bạn muốn lên kế hoạch cho một chuyến đi. Robot du lịch sẽ xác định các khách sạn phù hợp với ngân sách của bạn. Một trợ lý sẽ biết bạn đi du lịch vào thời điểm nào trong năm, và dựa trên kiến ​​thức của nó về việc bạn luôn thử một điểm đến mới hay muốn quay lại cùng một địa điểm nhiều lần, nó sẽ có thể đề xuất các địa điểm. Khi được hỏi, nó sẽ đề xuất những điều cần làm dựa trên sở thích và xu hướng phiêu lưu của bạn, đồng thời nó sẽ đặt chỗ tại các loại nhà hàng mà bạn thích. Nếu bạn muốn lập kế hoạch được cá nhân hóa sâu sắc như thế này ngay hôm nay, bạn cần phải trả tiền cho một trợ lý du lịch và dành thời gian cho nó biết bạn muốn gì.

Tác động thú vị nhất của các tác nhân AI là cách chúng dân chủ hóa các dịch vụ mà ngày nay quá đắt đối với hầu hết mọi người. Họ sẽ có ảnh hưởng đặc biệt lớn trong bốn lĩnh vực: chăm sóc sức khỏe, giáo dục, năng suất, giải trí và mua sắm.

Chăm sóc sức khỏe

Ngày nay, vai trò chính của AI trong chăm sóc sức khỏe là hỗ trợ các công việc hành chính. Ví dụ: Abridge , Nuance DAX và Nabla Copilot có thể ghi lại âm thanh trong cuộc hẹn và sau đó viết ghi chú để bác sĩ xem xét.

Sự thay đổi thực sự sẽ đến khi các trợ lý có thể giúp bệnh nhân thực hiện các bước phân loại cơ bản, nhận lời khuyên về cách giải quyết các vấn đề sức khỏe và quyết định xem họ có cần tìm cách điều trị hay không. Những tác nhân này cũng sẽ giúp nhân viên y tế đưa ra quyết định và làm việc hiệu quả hơn. (Hiện tại, các ứng dụng như Glass Health có thể phân tích bản tóm tắt bệnh nhân và đề xuất các chẩn đoán để bác sĩ xem xét.) Việc giúp đỡ bệnh nhân và nhân viên y tế sẽ đặc biệt có lợi cho người dân ở các nước nghèo, nơi nhiều người không bao giờ được gặp bác sĩ.

Những trợ lý bác sĩ lâm sàng này sẽ triển khai chậm hơn những người khác vì làm mọi việc đúng đắn là vấn đề sống còn. Mọi người sẽ cần thấy bằng chứng cho thấy các tác nhân y tế nhìn chung có lợi, mặc dù chúng không hoàn hảo và sẽ mắc sai lầm. Tất nhiên, con người cũng mắc sai lầm và việc không được tiếp cận dịch vụ chăm sóc y tế cũng là một vấn đề.

“Một nửa số cựu quân nhân Hoa Kỳ cần được chăm sóc sức khỏe tâm thần đều không nhận được điều đó.”

Chăm sóc sức khỏe tâm thần là một ví dụ khác về dịch vụ mà các trợ lý sẽ cung cấp cho hầu hết mọi người. Ngày nay, các buổi trị liệu hàng tuần dường như là một điều xa xỉ. Nhưng có rất nhiều nhu cầu chưa được đáp ứng và nhiều người có thể hưởng lợi từ liệu pháp này lại không được tiếp cận với nó. Ví dụ, RAND nhận thấy rằng một nửa số cựu quân nhân Hoa Kỳ cần được chăm sóc sức khỏe tâm thần đều không nhận được điều đó.

Các tác nhân AI được đào tạo bài bản về sức khỏe tâm thần sẽ giúp việc điều trị trở nên hợp lý hơn và dễ dàng hơn nhiều. Wysa và Youper là hai trong số những chatbot đầu tiên ở đây. Nhưng các trợ lý sẽ đi sâu hơn nhiều. Nếu bạn chọn chia sẻ đủ thông tin với trợ lý sức khỏe tâm thần, nó sẽ hiểu lịch sử cuộc sống và các mối quan hệ của bạn. Nó sẽ có sẵn khi bạn cần và nó sẽ không bao giờ mất kiên nhẫn. Nó thậm chí có thể, với sự cho phép của bạn, theo dõi các phản ứng thể chất của bạn với liệu pháp thông qua đồng hồ thông minh - chẳng hạn như tim bạn bắt đầu đập nhanh khi bạn nói về một vấn đề với sếp - và gợi ý khi nào bạn nên gặp bác sĩ trị liệu.

Giáo dục

Trong nhiều thập kỷ, tôi rất hào hứng với tất cả những cách mà phần mềm có thể giúp công việc của giáo viên trở nên dễ dàng hơn và giúp học sinh học tập. Nó sẽ không thay thế giáo viên, nhưng nó sẽ bổ sung cho công việc của họ - cá nhân hóa công việc cho học sinh và giải phóng giáo viên khỏi giấy tờ và các nhiệm vụ khác để họ có thể dành nhiều thời gian hơn cho những phần quan trọng nhất của công việc. Những thay đổi này cuối cùng cũng bắt đầu diễn ra một cách kịch tính.

Công nghệ tiên tiến nhất hiện nay là Khanmigo, một bot dựa trên văn bản được tạo ra bởi Học viện Khan. Nó có thể dạy kèm học sinh về toán, khoa học và nhân văn - ví dụ: nó có thể giải thích công thức bậc hai và tạo ra các bài toán để thực hành. Nó cũng có thể giúp giáo viên làm những việc như viết giáo án. Tôi đã là người hâm mộ và ủng hộ công việc của Sal Khan trong một thời gian dài và gần đây đã mời anh ấy tham gia podcast của tôi để nói về giáo dục và AI.

Nhưng các bot dựa trên văn bản chỉ là làn sóng đầu tiên - các tác nhân sẽ mở ra nhiều cơ hội học tập hơn.

Ví dụ, rất ít gia đình có thể trả tiền cho một gia sư làm việc riêng với học sinh để bổ sung cho bài tập trên lớp của họ. Nếu các trợ lý có thể nắm bắt được những điều khiến gia sư trở nên hiệu quả, họ sẽ cung cấp hướng dẫn bổ sung này cho tất cả những ai muốn có nó. Nếu người dạy kèm biết rằng một đứa trẻ thích Minecraft và Taylor Swift, họ sẽ sử dụng Minecraft để dạy chúng cách tính thể tích và diện tích các hình dạng, đồng thời lời bài hát của Taylor để dạy chúng về cách kể chuyện và cách gieo vần. Trải nghiệm sẽ phong phú hơn nhiều - chẳng hạn như với đồ họa và âm thanh - và được cá nhân hóa hơn so với các gia sư dựa trên văn bản ngày nay.

Năng suất

Đã có rất nhiều sự cạnh tranh trong lĩnh vực này. Microsoft đang biến Copilot thành một phần của Word, Excel, Outlook và các dịch vụ khác. Google đang làm những điều tương tự với Trợ lý bằng Bard và các công cụ năng suất của nó. Những người trợ lý này có thể làm được rất nhiều việc - chẳng hạn như biến một tài liệu bằng văn bản thành một bản trình bày, trả lời các câu hỏi về bảng tính bằng ngôn ngữ tự nhiên và tóm tắt các chuỗi email đồng thời thể hiện quan điểm của mỗi người.

Các trợ lý sẽ còn làm được nhiều hơn thế. Có một trợ lý AI sẽ giống như có một người tận tâm giúp đỡ bạn thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau và thực hiện chúng một cách độc lập nếu bạn muốn. Nếu bạn có ý tưởng kinh doanh, người đại diện sẽ giúp bạn viết kế hoạch kinh doanh, tạo bản trình bày cho kế hoạch đó và thậm chí tạo ra hình ảnh về sản phẩm của bạn trông như thế nào. Các công ty sẽ có thể cung cấp các đại diện để nhân viên của họ tham khảo ý kiến ​​trực tiếp và tham gia mọi cuộc họp để họ có thể trả lời các câu hỏi.

"Nếu bạn của bạn vừa phẫu thuật, người đại diện của bạn sẽ đề nghị gửi hoa và có thể đặt hàng cho bạn"

Cho dù bạn có làm việc ở văn phòng hay không, người đại diện của bạn sẽ có thể giúp bạn giống như cách mà các trợ lý cá nhân hỗ trợ các giám đốc điều hành ngày nay. Nếu bạn của bạn vừa phẫu thuật, người đại diện của bạn sẽ đề nghị gửi hoa và có thể đặt hàng cho bạn. Nếu bạn nói với nó rằng bạn muốn gặp lại người bạn cùng phòng cũ ở trường đại học, nó sẽ làm việc với người đại diện của họ để tìm thời gian gặp nhau và ngay trước khi bạn đến, nó sẽ nhắc bạn rằng đứa con lớn nhất của họ mới bắt đầu học đại học tại trường đại học địa phương.

Giải trí và mua sắm

Hiện tại, AI có thể giúp bạn chọn TV mới và đề xuất phim, sách, chương trình và podcast. Tương tự như vậy, một công ty mà tôi đã đầu tư gần đây đã ra mắt Pix, cho phép bạn đặt câu hỏi (“Tôi thích phim nào của Robert Redford và tôi có thể xem chúng ở đâu?”) và sau đó đưa ra đề xuất dựa trên những gì bạn thích trong quá khứ. Spotify có một DJ được hỗ trợ bởi AI , không chỉ phát các bài hát dựa trên sở thích của bạn mà còn nói chuyện với bạn và thậm chí có thể gọi bạn bằng tên.

Các đại lý sẽ không chỉ đưa ra khuyến nghị; họ sẽ giúp bạn hành động theo chúng. Nếu bạn muốn mua một chiếc máy ảnh, bạn sẽ nhờ đại lý đọc tất cả các đánh giá cho bạn, tóm tắt chúng, đưa ra đề xuất và đặt hàng sau khi bạn đã đưa ra quyết định. Nếu bạn nói với đại lý của mình rằng bạn muốn xem Chiến tranh giữa các vì sao , họ sẽ biết liệu bạn có đăng ký đúng dịch vụ phát trực tuyến hay không và nếu bạn chưa đăng ký, họ sẽ đề nghị đăng ký cho bạn. Và nếu bạn không biết mình đang muốn xem gì, nó sẽ đưa ra các đề xuất tùy chỉnh và sau đó tìm ra cách phát bộ phim hoặc chương trình mà bạn chọn.

Bạn cũng sẽ có thể nhận tin tức và giải trí được điều chỉnh theo sở thích của bạn. CurioAI, công cụ tạo podcast tùy chỉnh về bất kỳ chủ đề nào bạn hỏi, là một cái nhìn thoáng qua về những gì sắp xảy ra.

Một làn sóng chấn động trong ngành công nghệ

Nói tóm lại, các trợ lý sẽ có thể trợ giúp hầu như mọi hoạt động và mọi lĩnh vực của cuộc sống. Sự phân nhánh đối với ngành kinh doanh phần mềm và đối với xã hội sẽ rất sâu sắc.

Trong ngành điện toán, chúng ta nói về nền tảng - công nghệ mà ứng dụng và dịch vụ được xây dựng trên đó. Android, iOS và Windows đều là nền tảng. Trợ lý AI sẽ là nền tảng tiếp theo.

"Để tạo một ứng dụng hoặc dịch vụ mới, bạn chỉ cần nói với trợ lý của mình những gì bạn muốn"

Để tạo một ứng dụng hoặc dịch vụ mới, bạn sẽ không cần biết cách viết mã hoặc thiết kế đồ họa. Bạn sẽ chỉ nói với trợ lý của bạn những gì bạn muốn. Nó sẽ có thể viết mã, thiết kế giao diện của ứng dụng, tạo logo và xuất bản ứng dụng lên một cửa hàng trực tuyến. Việc OpenAI ra mắt GPT trong tuần này mang đến cái nhìn thoáng qua về tương lai nơi những người không phải là nhà phát triển có thể dễ dàng tạo và chia sẻ trợ lý của riêng họ.

Trợ lý sẽ ảnh hưởng đến cách chúng ta sử dụng phần mềm cũng như cách nó được viết. Chúng sẽ thay thế các trang tìm kiếm vì chúng sẽ tìm kiếm thông tin và tóm tắt thông tin tốt hơn cho bạn. Chúng sẽ thay thế nhiều trang thương mại điện tử vì chúng tìm được mức giá tốt nhất cho bạn và sẽ không bị giới hạn ở một số nhà cung cấp. Chúng sẽ thay thế trình xử lý văn bản, bảng tính và các ứng dụng năng suất khác.

Tôi không nghĩ bất kỳ công ty nào sẽ thống trị hoạt động kinh doanh trợ lý - sẽ có nhiều công cụ AI khác nhau có sẵn. Ngày nay, các tác nhân được nhúng vào các phần mềm khác như trình xử lý văn bản và bảng tính, nhưng cuối cùng chúng sẽ tự hoạt động. Mặc dù một số trợ lý sẽ được sử dụng miễn phí (và được hỗ trợ bởi quảng cáo), tôi nghĩ bạn sẽ trả tiền cho hầu hết trong số đó, điều đó có nghĩa là các công ty sẽ có động cơ để yêu cầu các trợ lý làm việc thay mặt bạn chứ không phải của nhà quảng cáo. Nếu số lượng các công ty bắt đầu nghiên cứu AI chỉ trong năm nay là một dấu hiệu cho thấy thì sẽ có sự cạnh tranh đặc biệt khiến các trợ lý trở nên rất rẻ.

Nhưng trước khi các tác nhân phức tạp mà tôi đang mô tả trở thành hiện thực, chúng ta cần phải đối mặt với một số câu hỏi về công nghệ và cách chúng ta sẽ sử dụng nó. Tôi đã viết trước đây về các vấn đề mà AI đặt ra, vì vậy tôi sẽ tập trung cụ thể vào các tác nhân ở đây.

Những thách thức kỹ thuật

Chưa ai hình dung được cấu trúc dữ liệu của một tác nhân sẽ trông như thế nào. Để tạo tác nhân cá nhân, chúng tôi cần một loại cơ sở dữ liệu mới có thể nắm bắt tất cả các sắc thái về sở thích và mối quan hệ của bạn, đồng thời nhanh chóng thu hồi thông tin trong khi vẫn duy trì quyền riêng tư của bạn. Chúng tôi đã thấy những cách lưu trữ thông tin mới, chẳng hạn như cơ sở dữ liệu vectơ, có thể tốt hơn cho việc lưu trữ dữ liệu do mô hình học máy tạo ra.

Một câu hỏi mở khác là về số lượng trợ lý mà mọi người sẽ tương tác. Người đại diện cá nhân của bạn có tách biệt với người đại diện trị liệu và gia sư toán của bạn không? Nếu vậy, khi nào bạn muốn họ làm việc cùng nhau và khi nào họ nên ở lại làn đường của mình?

“Nếu người đại diện của bạn cần liên hệ với bạn, họ sẽ nói chuyện với bạn hoặc hiển thị trên điện thoại của bạn”

Bạn sẽ tương tác với trợ lý của mình như thế nào? Các công ty đang khám phá nhiều lựa chọn khác nhau bao gồm ứng dụng, kính, mặt dây chuyền, ghim và thậm chí cả hình ảnh ba chiều. Tất cả những điều này đều có thể xảy ra, nhưng tôi nghĩ bước đột phá lớn đầu tiên trong tương tác giữa con người và tác nhân sẽ là tai nghe nhét tai. Nếu trợ lý của bạn cần liên hệ với bạn, trợ lý sẽ nói chuyện với bạn hoặc hiển thị trên điện thoại của bạn. ("Chuyến bay của bạn bị hoãn. Bạn có muốn đợi hay tôi có thể giúp đặt lại chuyến bay không?") Nếu bạn muốn, nó sẽ giám sát âm thanh truyền vào tai bạn và tăng cường âm thanh bằng cách chặn tiếng ồn xung quanh, khuếch đại giọng nói khó nghe, hoặc giúp người khác đang nói giọng nặng dễ hiểu hơn.

Ngoài ra còn có những thách thức khác. Vẫn chưa có một giao thức chuẩn nào cho phép các đặc vụ nói chuyện với nhau. Chi phí cần phải giảm xuống để các trợ lý có giá cả phải chăng cho mọi người. Cần phải dễ dàng hơn để nhắc người đại diện theo cách sẽ cho bạn câu trả lời đúng. Chúng ta cần ngăn chặn ảo giác, đặc biệt là trong các lĩnh vực như sức khỏe, nơi độ chính xác là cực kỳ quan trọng và đảm bảo rằng các tác nhân không gây hại cho mọi người do thành kiến ​​của chúng. Và chúng tôi không muốn các đặc vụ có thể làm những việc mà họ không được phép làm. (Mặc dù tôi ít lo lắng về các đặc vụ lừa đảo hơn là về tội phạm con người sử dụng các đặc vụ cho mục đích xấu.)

Quyền riêng tư và những câu hỏi lớn khác

Khi tất cả những điều này kết hợp với nhau, các vấn đề về quyền riêng tư và bảo mật trực tuyến sẽ càng trở nên cấp bách hơn hiện tại. Bạn sẽ muốn có thể quyết định thông tin nào trợ lý có quyền truy cập để bạn có thể tin tưởng rằng dữ liệu của mình chỉ được chia sẻ với những người và công ty mà bạn chọn.

Nhưng ai sở hữu dữ liệu bạn chia sẻ với trợ lý của mình và làm cách nào để bạn đảm bảo rằng dữ liệu đó được sử dụng một cách thích hợp? Không ai muốn bắt đầu nhận được những quảng cáo liên quan đến điều gì đó mà họ đã nói với trợ lý trị liệu của mình. Cơ quan thực thi pháp luật có thể sử dụng đại diện của bạn làm bằng chứng chống lại bạn không? Khi nào người đại diện của bạn sẽ từ chối làm điều gì đó có thể gây hại cho bạn hoặc người khác? Ai chọn các giá trị được tích hợp vào tác nhân?

Ngoài ra còn có câu hỏi về lượng thông tin mà trợ lý của bạn nên chia sẻ. Giả sử bạn muốn gặp một người bạn: Nếu người đại diện của bạn nói chuyện với người bạn của họ, bạn không muốn họ nói, "Ồ, cô ấy sẽ gặp những người bạn khác vào thứ Ba và không muốn có bạn." Và nếu người đại diện của bạn giúp bạn viết email cho công việc, họ sẽ cần biết rằng họ không nên sử dụng thông tin cá nhân về bạn hoặc dữ liệu độc quyền từ công việc trước đó.

Nhiều câu hỏi trong số này đã được ngành công nghệ và các nhà lập pháp quan tâm hàng đầu. Gần đây tôi đã tham gia một diễn đàn về AI với các nhà lãnh đạo công nghệ khác do Thượng nghị sĩ Chuck Schumer tổ chức và có nhiều thượng nghị sĩ Hoa Kỳ tham dự. Chúng tôi đã chia sẻ ý kiến ​​về những vấn đề này và các vấn đề khác, đồng thời nói về sự cần thiết của các nhà lập pháp để thông qua luật pháp mạnh mẽ.

Nhưng các vấn đề khác sẽ không được các công ty và chính phủ quyết định. Ví dụ: người đại diện có thể ảnh hưởng đến cách chúng ta tương tác với bạn bè và gia đình. Hôm nay, bạn có thể cho ai đó thấy rằng bạn quan tâm đến họ bằng cách ghi nhớ những chi tiết về cuộc sống của họ - chẳng hạn như ngày sinh nhật của họ. Nhưng khi họ biết người đại diện của bạn có thể đã nhắc nhở bạn về điều đó và lo việc gửi hoa, liệu điều đó có ý nghĩa với họ không?

Trong tương lai xa, các tác nhân thậm chí có thể buộc con người phải đối mặt với những câu hỏi sâu sắc về mục đích. Hãy tưởng tượng rằng các trợ lý trở nên tốt đến mức mọi người đều có thể có cuộc sống chất lượng cao mà không cần phải làm việc nhiều. Trong một tương lai như thế, con người sẽ làm gì với thời gian của mình? Liệu có ai vẫn muốn được học hành khi một người đại diện có tất cả các câu trả lời? Liệu bạn có thể có được một xã hội an toàn và thịnh vượng khi hầu hết mọi người đều có rất nhiều thời gian rảnh rỗi?

Nhưng chúng ta còn một chặng đường dài từ thời điểm đó. Trong khi đó, các trợ lý đang đến. Trong vài năm tới, chúng sẽ thay đổi hoàn toàn cách chúng ta sống, trực tuyến và ngoại tuyến.

Tác giả: Bill Gates là một doanh nhân người Mỹ, nhà từ thiện, tác giả và chủ tịch tập đoàn Microsoft, hãng phần mềm mà ông cùng với Paul Allen đã sáng lập ra. Ông luôn có mặt trong danh sách những người giàu nhất trên thế giới.

Share

Những rủi ro do trí tuệ nhân tạo tạo ra có vẻ quá lớn. Điều gì xảy ra với những người mất việc vì một cỗ máy thông minh? AI có thể ảnh hưởng đến kết quả của một cuộc bầu cử? Điều gì sẽ xảy ra nếu AI trong tương lai quyết định rằng nó không cần con người nữa và muốn loại bỏ chúng ta?

Đây đều là những câu hỏi công bằng và những lo ngại mà chúng nêu ra cần phải được xem xét một cách nghiêm túc. Nhưng có lý do chính đáng để nghĩ rằng chúng ta có thể giải quyết chúng: Đây không phải là lần đầu tiên một cải tiến lớn đưa ra những mối đe dọa mới cần phải kiểm soát. Chúng tôi đã làm điều đó trước đây.

Cho dù đó là sự ra đời của ô tô hay sự trỗi dậy của máy tính cá nhân và Internet, con người đã vượt qua được những khoảnh khắc biến đổi khác và mặc dù có nhiều sóng gió nhưng cuối cùng họ vẫn sống tốt hơn. Ngay sau khi những chiếc ô tô đầu tiên chạy trên đường, đã xảy ra vụ tai nạn ô tô đầu tiên. Nhưng chúng ta không cấm ô tô - chúng ta đã áp dụng giới hạn tốc độ, tiêu chuẩn an toàn, yêu cầu cấp phép, luật lái xe khi say rượu và các quy tắc giao thông khác.

Hiện chúng ta đang ở giai đoạn sớm nhất của một sự thay đổi sâu sắc khác, Thời đại AI. Nó tương tự như những thời điểm bất ổn trước giới hạn tốc độ và thắt dây an toàn. AI đang thay đổi nhanh đến mức không rõ chính xác điều gì sẽ xảy ra tiếp theo. Chúng ta đang phải đối mặt với những câu hỏi lớn được đặt ra về cách thức hoạt động của công nghệ hiện tại, cách mọi người sử dụng nó cho mục đích xấu và cách AI sẽ thay đổi chúng ta với tư cách là xã hội và cá nhân.

Trong khoảnh khắc như thế này, việc cảm thấy bất an là điều tự nhiên. Nhưng lịch sử cho thấy có thể giải quyết được những thách thức do công nghệ mới tạo ra.

Tôi đã viết trước đây về việc AI sẽ cách mạng hóa cuộc sống của chúng ta như thế nào. Nó sẽ giúp giải quyết các vấn đề – về sức khỏe, giáo dục, biến đổi khí hậu, v.v. Toàn là những vấn đề khó giải quyết. Quỹ Gates đang ưu tiên cho các vấn đề đó và Giám đốc điều hành của chúng tôi, Mark Suzman, gần đây đã chia sẻ suy nghĩ của ông về vai trò của tổ chức này trong việc giảm thiểu sự bất bình đẳng.

Tôi sẽ còn nhiều điều để nói trong tương lai về lợi ích của AI, nhưng trong bài viết này, tôi muốn ghi nhận những mối quan ngại mà tôi nghe và đọc thường xuyên nhất, nhiều trong số đó tôi chia sẻ và giải thích cách tôi nghĩ về chúng.

Một điều rõ ràng cho đến nay về những rủi ro của AI là không ai có tất cả các câu trả lời. Một điều nữa tôi thấy rõ ràng là tương lai của AI không nghiệt ngã như một số người nghĩ hay màu hồng như những người khác nghĩ. Rủi ro là có thật nhưng tôi lạc quan rằng chúng có thể được quản lý. Khi đi qua từng mối quan tâm, tôi sẽ quay lại một số chủ đề:

• Nhiều vấn đề do AI gây ra đã có tiền lệ trong lịch sử. Ví dụ, nó sẽ có tác động lớn đến giáo dục, nhưng máy tính cầm tay cũng vậy cách đây vài thập kỷ và gần đây hơn là cho phép sử dụng máy tính trong lớp học. Chúng ta có thể học hỏi từ những gì đã làm trong quá khứ.

• Nhiều vấn đề do AI gây ra cũng có thể được giải quyết với sự trợ giúp của AI.

• Chúng ta sẽ cần điều chỉnh các luật cũ và áp dụng các luật mới - cũng giống như các luật chống gian lận hiện hành phải được điều chỉnh cho phù hợp với thế giới trực tuyến.

Trong bài đăng này, tôi sẽ tập trung vào những rủi ro đã hiện hữu hoặc sẽ sớm xảy ra. Tôi sẽ không đề cập đến những gì sẽ xảy ra khi loài người phát triển được một siêu AI có thể làm bất cứ nhiệm vụ nào. Cho dù chúng ta có đạt đến điều đó trong một thập kỷ hay một thế kỷ nữa hay không, xã hội sẽ cần phải đặt ra những câu hỏi sâu sắc. Điều gì sẽ xảy ra nếu một siêu AI thiết lập mục tiêu riêng cho mình? Điều gì sẽ xảy ra nếu chúng xung đột với nhân loại? Chúng ta có nên tạo ra một siêu AI không?

Nhưng việc nghĩ đến những rủi ro dài hạn này không nên làm ảnh hưởng đến những rủi ro trước mắt.

Deepfake và thông tin sai lệch do AI tạo ra có thể làm suy yếu các cuộc bầu cử và nền dân chủ.

Ý tưởng cho rằng công nghệ có thể được sử dụng để truyền bá những lời dối trá và sai sự thật không phải là mới. Mọi người đã làm điều đó với sách và tờ rơi trong nhiều thế kỷ. Mọi việc trở nên dễ dàng hơn nhiều với sự ra đời của máy xử lý văn bản, máy in laser, email và mạng xã hội.

AI giải quyết vấn đề văn bản giả mạo này và mở rộng nó, cho phép hầu như bất kỳ ai cũng có thể tạo ra âm thanh và video giả mạo, được gọi là deepfake. Nếu bạn nhận được tin nhắn thoại có âm thanh giống như con bạn nói rằng “Con đã bị bắt cóc, vui lòng gửi 1.000 USD vào tài khoản ngân hàng này trong vòng 10 phút tới và đừng gọi cảnh sát,” điều đó sẽ có tác động tinh thần khủng khiếp đến mức nào. ngoài tác dụng của một email có nội dung tương tự.

Ở quy mô lớn hơn, các tác phẩm deepfake do AI tạo ra có thể được sử dụng để cố gắng làm nghiêng lệch một cuộc bầu cử. Tất nhiên, không cần đến công nghệ phức tạp để gieo rắc nghi ngờ về người chiến thắng hợp pháp trong một cuộc bầu cử, nhưng AI sẽ làm điều đó dễ dàng hơn.

Hiện đã có những video giả mạo có cảnh bịa đặt về các chính trị gia nổi tiếng. Hãy tưởng tượng vào buổi sáng của một cuộc bầu cử lớn, một đoạn video quay cảnh một trong những ứng cử viên cướp ngân hàng được lan truyền rộng rãi. Đó là giả, nhưng các cơ quan báo chí và chiến dịch phải mất vài giờ mới chứng minh được điều đó. Có bao nhiêu người sẽ nhìn thấy nó và thay đổi phiếu bầu của họ vào phút cuối? Nó có thể làm nghiêng cán cân, đặc biệt là trong một cuộc bầu cử sát sao.

Khi người đồng sáng lập OpenAI Sam Altman làm chứng trước ủy ban Thượng viện Hoa Kỳ gần đây, các Thượng nghị sĩ của cả hai đảng đều tập trung vào tác động của AI đối với các cuộc bầu cử và nền dân chủ. Tôi hy vọng chủ đề này tiếp tục được đưa lên chương trình nghị sự của mọi người.

Chúng tôi chắc chắn chưa giải quyết được vấn đề thông tin sai lệch và tin giả sâu sắc. Nhưng có hai điều khiến tôi lạc quan một cách thận trọng. Một là mọi người có khả năng học cách không coi mọi thứ theo giá trị bề ngoài. Trong nhiều năm, người dùng email đã rơi vào bẫy lừa đảo khi ai đó đóng giả hoàng tử Nigeria hứa sẽ trả một khoản tiền lớn để đổi lấy việc chia sẻ số thẻ tín dụng của bạn. Nhưng cuối cùng, hầu hết mọi người đều học được cách xem kỹ những email đó. Khi các trò lừa đảo ngày càng tinh vi hơn, nhiều mục tiêu của chúng cũng phức tạp hơn. Chúng ta sẽ cần xây dựng nền tảng tương tự cho deepfake.

Một điều khác khiến tôi hy vọng là AI có thể giúp xác định các deepfake. Ví dụ, Intel đã phát triển một máy dò deepfake và cơ quan chính phủ DARPA đang nghiên cứu công nghệ để xác định xem video hoặc âm thanh có bị chỉnh sửa hay không.

Đây sẽ là một quá trình mang tính chu kỳ: Ai đó tìm cách phát hiện hành vi giả mạo, người khác tìm ra cách chống lại nó, người khác phát triển các biện pháp đối phó, v.v. Nó sẽ không phải là một thành công hoàn hảo, nhưng chúng ta cũng sẽ không bất lực.

AI giúp việc phát động các cuộc tấn công vào người dân và chính phủ trở nên dễ dàng hơn.

Ngày nay, khi tin tặc muốn tìm ra những lỗ hổng có thể khai thác được trong phần mềm, họ sẽ làm điều đó bằng cách dùng vũ lực—viết mã nhằm loại bỏ những điểm yếu tiềm ẩn cho đến khi tìm ra đường vào. Việc này đòi hỏi phải đi vào rất nhiều ngõ cụt, nghĩa là phải mất thời gian và công sức. tính kiên nhẫn.

Các chuyên gia bảo mật muốn chống lại hacker cũng phải làm điều tương tự. Mỗi bản vá phần mềm bạn cài đặt trên điện thoại hoặc máy tính xách tay của mình đều tiêu tốn hàng giờ tìm kiếm của những người có mục đích tốt và xấu.

Các mô hình AI sẽ đẩy nhanh quá trình này bằng cách giúp tin tặc viết mã hiệu quả hơn. Họ cũng sẽ có thể sử dụng thông tin công khai về các cá nhân, như nơi họ làm việc và bạn bè của họ là ai, để phát triển các cuộc tấn công lừa đảo phức tạp hơn những cuộc tấn công mà chúng ta thấy ngày nay.

AI có thể được sử dụng cho mục đích tốt cũng như mục đích xấu. Các nhóm bảo mật của chính phủ và khu vực tư nhân cần có những công cụ mới nhất để tìm và sửa các lỗi bảo mật trước khi bọn tội phạm có thể lợi dụng chúng. Tôi hy vọng ngành bảo mật phần mềm sẽ mở rộng công việc họ đang làm trên mặt trận này - đó phải là mối quan tâm hàng đầu của họ.

Đây cũng là lý do tại sao chúng ta không nên cố gắng tạm thời ngăn cản mọi người thực hiện những phát triển mới trong AI, như một số người đã đề xuất. Tội phạm mạng sẽ không ngừng tạo ra các công cụ mới. Những người muốn sử dụng AI để thiết kế vũ khí hạt nhân và các cuộc tấn công khủng bố sinh học cũng vậy. Nỗ lực ngăn chặn chúng cần được tiếp tục với tốc độ tương tự.

Có một rủi ro liên quan ở cấp độ toàn cầu: một cuộc chạy đua vũ trang về AI có thể được sử dụng để thiết kế và tiến hành các cuộc tấn công mạng chống lại các quốc gia khác. Mọi chính phủ đều muốn có công nghệ mạnh nhất để có thể ngăn chặn các cuộc tấn công từ đối thủ. Khuyến khích không để bất kỳ ai vượt lên trước có thể châm ngòi cho một cuộc chạy đua tạo ra vũ khí mạng ngày càng nguy hiểm. Mọi người sẽ trở nên tồi tệ hơn.

Đó là một suy nghĩ đáng sợ, nhưng chúng ta có lịch sử để hướng dẫn mình. Mặc dù chế độ không phổ biến vũ khí hạt nhân của thế giới có những sai sót, nhưng nó đã ngăn chặn được cuộc chiến tranh hạt nhân tổng lực mà thế hệ tôi rất sợ hãi khi chúng tôi lớn lên. Các chính phủ nên xem xét việc thành lập một cơ quan toàn cầu về AI tương tự như Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế .

AI sẽ lấy đi việc làm của con người

Trong vài năm tới, tác động chính của AI tới công việc sẽ là giúp mọi người thực hiện công việc hiệu quả hơn. Điều đó sẽ đúng cho dù họ làm việc trong nhà máy hay văn phòng xử lý các cuộc gọi bán hàng và tài khoản phải trả. Cuối cùng, AI sẽ đủ giỏi trong việc thể hiện ý tưởng để có thể viết email và quản lý hộp thư đến cho bạn. Bạn sẽ có thể viết yêu cầu bằng tiếng Anh đơn giản hoặc bất kỳ ngôn ngữ nào khác và tạo ra bản trình bày phong phú về tác phẩm của mình.

Như tôi đã lập luận trong bài đăng trước, sẽ tốt cho xã hội khi năng suất tăng lên. Nó giúp mọi người có nhiều thời gian hơn để làm những việc khác, ở nơi làm việc và ở nhà. Và nhu cầu về những người giúp đỡ người khác - chẳng hạn như giảng dạy, chăm sóc bệnh nhân và hỗ trợ người già - sẽ không bao giờ mất đi. Nhưng sự thật là một số công nhân sẽ cần được hỗ trợ và đào tạo lại khi chúng ta thực hiện quá trình chuyển đổi sang nơi làm việc được hỗ trợ bởi AI. Đó là vai trò của các chính phủ và doanh nghiệp, và họ sẽ cần quản lý tốt vai trò này để người lao động không bị bỏ lại phía sau - nhằm tránh tình trạng gián đoạn cuộc sống của người dân đã xảy ra trong thời kỳ suy giảm việc làm trong lĩnh vực sản xuất ở Hoa Kỳ.

Ngoài ra, hãy nhớ rằng đây không phải là lần đầu tiên một công nghệ mới gây ra sự thay đổi lớn trên thị trường lao động. Tôi không nghĩ tác động của AI sẽ mạnh mẽ như Cách mạng Công nghiệp, nhưng chắc chắn nó sẽ lớn như sự ra đời của PC. Các ứng dụng xử lý văn bản không loại bỏ được công việc văn phòng mà chúng đã thay đổi nó mãi mãi. Người sử dụng lao động và nhân viên phải thích nghi, và họ đã làm được. Sự thay đổi do AI gây ra sẽ là một quá trình chuyển đổi gập ghềnh, nhưng có mọi lý do để tin rằng chúng ta có thể giảm thiểu sự gián đoạn đối với cuộc sống và sinh kế của con người.

AI kế thừa những thành kiến ​​của chúng ta và tạo nên mọi thứ.

Ảo giác - thuật ngữ chỉ khi AI tự tin đưa ra một số tuyên bố đơn giản là không đúng - thường xảy ra do máy không hiểu ngữ cảnh cho yêu cầu của bạn. Yêu cầu AI viết một câu chuyện ngắn về chuyến du lịch lên mặt trăng và nó có thể cho bạn một câu trả lời rất giàu trí tưởng tượng. Nhưng hãy yêu cầu nó giúp bạn lên kế hoạch cho chuyến đi đến Tanzania và nó có thể cố gắng đưa bạn đến một khách sạn không tồn tại.

Một rủi ro khác với trí tuệ nhân tạo là nó phản ánh hoặc thậm chí làm trầm trọng thêm những thành kiến ​​hiện có đối với những người thuộc các giới tính, chủng tộc, sắc tộc nhất định, v.v.

Để hiểu tại sao ảo giác và thành kiến ​​lại xảy ra, điều quan trọng là phải biết cách hoạt động của các mô hình AI phổ biến nhất hiện nay. Về cơ bản, chúng là những phiên bản mã rất phức tạp cho phép ứng dụng email của bạn dự đoán từ tiếp theo bạn sắp nhập: Chúng quét một lượng lớn văn bản - gần như mọi thứ có sẵn trực tuyến, trong một số trường hợp - và phân tích nó để tìm ra các mẫu trong đó. ngôn ngữ của con người.

Khi bạn đặt câu hỏi cho AI, nó sẽ xem xét các từ bạn đã sử dụng và sau đó tìm kiếm các đoạn văn bản thường liên quan đến những từ đó. Nếu bạn viết “liệt kê các nguyên liệu làm bánh kếp”, bạn có thể nhận thấy rằng các từ “bột mì, đường, muối, bột nở, sữa và trứng” thường xuất hiện cùng với cụm từ đó. Sau đó, dựa trên những gì nó biết về thứ tự xuất hiện của những từ đó, nó sẽ đưa ra câu trả lời. (Các mô hình AI hoạt động theo cách này đang sử dụng cái được gọi là máy biến áp. GPT-4 là một trong những mô hình như vậy.)

Quá trình này giải thích tại sao AI có thể gặp ảo giác hoặc có vẻ thiên vị. Nó không có ngữ cảnh cho những câu hỏi bạn hỏi hoặc những điều bạn nói với nó. Nếu bạn nói với một người rằng họ đã nhầm lẫn, họ có thể nói: "Xin lỗi, tôi đã gõ nhầm." Nhưng đó chỉ là ảo giác - nó không gõ được gì cả. Nó chỉ nói như vậy vì nó đã quét đủ văn bản để biết rằng “Xin lỗi, tôi gõ nhầm đó” là câu người ta thường viết sau khi được ai đó sửa.

Tương tự, các mô hình AI kế thừa bất kỳ định kiến ​​nào được đưa vào văn bản mà chúng được đào tạo. Nếu một người đọc nhiều về các bác sĩ và văn bản chủ yếu đề cập đến các bác sĩ nam, thì câu trả lời sẽ cho rằng hầu hết các bác sĩ đều là nam giới.

Mặc dù một số nhà nghiên cứu cho rằng ảo giác là một vấn đề cố hữu nhưng tôi không đồng ý. Tôi lạc quan rằng, theo thời gian, các mô hình AI có thể được dạy để phân biệt sự thật và hư cấu. Ví dụ, OpenAI đang thực hiện công việc đầy hứa hẹn trên mặt trận này.

Các tổ chức khác, bao gồm Viện Alan Turing và Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia, đang nghiên cứu vấn đề sai lệch. Một cách tiếp cận là xây dựng các giá trị con người và lý luận cấp cao hơn vào AI. Nó tương tự như cách một con người tự nhận thức làm việc: Có thể bạn cho rằng hầu hết các bác sĩ là nam giới, nhưng bạn đủ ý thức về giả định này để biết rằng bạn phải cố tình chống lại nó. AI có thể hoạt động theo cách tương tự, đặc biệt nếu các mô hình được thiết kế bởi những người có nguồn gốc khác nhau.

Cuối cùng, tất cả những người sử dụng AI cần phải nhận thức được vấn đề thiên vị và trở thành người dùng có hiểu biết. Bài luận mà bạn yêu cầu AI soạn thảo có thể chứa đầy những định kiến ​​cũng như sai sót thực tế. Bạn sẽ cần kiểm tra các thành kiến ​​của AI cũng như của chính bạn.

Học sinh sẽ không học viết vì AI sẽ làm việc đó cho chúng.

Nhiều giáo viên lo lắng về cách AI sẽ làm ảnh hưởng đến công việc của họ với học sinh. Vào thời điểm mà bất kỳ ai có quyền truy cập Internet đều có thể sử dụng AI để viết bản thảo đầu tiên đáng nể của một bài luận, điều gì đã khiến học sinh không coi nó là tác phẩm của chính mình?

Hiện đã có các công cụ AI đang học cách phân biệt nội dung nào đó được viết bởi con người hay máy tính, vì vậy giáo viên có thể biết khi nào học sinh của họ không tự làm bài. Nhưng một số giáo viên không cố gắng ngăn cản học sinh của họ sử dụng AI trong bài viết của họ - họ thực sự đang khuyến khích điều đó.

Vào tháng 1/2023, một giáo viên tiếng Anh kỳ cựu tên là Cherie Shields đã viết một bài báo trên Tuần lễ Giáo dục về cách cô ấy sử dụng ChatGPT trong lớp học của mình. Nó đã giúp học sinh của cô mọi thứ, từ bắt đầu viết bài luận đến viết dàn ý và thậm chí đưa ra phản hồi về bài làm của họ.

Cô viết: “Giáo viên sẽ phải nắm bắt công nghệ AI như một công cụ khác mà học sinh có thể tiếp cận”. “Giống như chúng tôi đã từng dạy học sinh cách thực hiện tìm kiếm phù hợp trên Google, giáo viên nên thiết kế các bài học rõ ràng về cách bot ChatGPT có thể hỗ trợ viết bài luận. Thừa nhận sự tồn tại của AI và giúp học sinh làm việc với nó có thể cách mạng hóa cách chúng ta giảng dạy.” Không phải giáo viên nào cũng có thời gian để học và sử dụng một công cụ mới, nhưng các nhà giáo dục như Cherie Shields đã đưa ra lập luận thuyết phục rằng những người làm như vậy sẽ được hưởng lợi rất nhiều.

Nó làm tôi nhớ lại thời kỳ mà máy tính điện tử trở nên phổ biến vào những năm 1970 và 1980. Một số giáo viên dạy toán lo lắng rằng học sinh sẽ ngừng học cách làm số học cơ bản, nhưng những người khác lại sử dụng công nghệ mới và tập trung vào các kỹ năng tư duy đằng sau số học.

Có một cách khác mà AI có thể hỗ trợ trong việc viết và tư duy phản biện. Đặc biệt trong những ngày đầu này, khi ảo giác và thành kiến ​​vẫn còn là một vấn đề, các nhà giáo dục có thể nhờ AI tạo ra các bài báo và sau đó làm việc với học sinh của mình để kiểm tra sự thật. Các tổ chức giáo dục phi lợi nhuận như Học viện Khan và Dự án OER mà tôi tài trợ, cung cấp cho các giáo viên và sinh viên các công cụ trực tuyến miễn phí tập trung lớn vào việc kiểm tra các khẳng định. Rất ít kỹ năng quan trọng hơn việc biết cách phân biệt điều gì đúng và điều gì sai.

Chúng ta cần đảm bảo rằng phần mềm giáo dục giúp thu hẹp khoảng cách về thành tích thay vì làm cho nó trở nên tồi tệ hơn. Phần mềm ngày nay chủ yếu hướng đến việc trao quyền cho những sinh viên đã có động lực. Nó có thể phát triển một kế hoạch học tập cho bạn, hướng bạn đến những nguồn tài liệu tốt và kiểm tra kiến ​​thức của bạn. Nhưng nó vẫn chưa biết cách thu hút bạn vào một môn học mà bạn không quan tâm. Đó là vấn đề mà các nhà phát triển sẽ cần giải quyết để sinh viên thuộc mọi loại hình có thể hưởng lợi từ AI.

Cái gì tiếp theo?

Tôi tin rằng chúng ta có thể quản lý rủi ro của AI trong khi tối đa hóa lợi ích của chúng. Nhưng chúng ta cần phải tiến lên một cách nhanh chóng.

Các chính phủ cần xây dựng kiến ​​thức chuyên môn về trí tuệ nhân tạo để có thể đưa ra các luật và quy định phù hợp với công nghệ mới này. Họ sẽ cần phải vật lộn với thông tin sai lệch và tin giả sâu, các mối đe dọa an ninh, những thay đổi đối với thị trường việc làm và tác động đến giáo dục. Chỉ trích dẫn một ví dụ: Luật pháp cần phải nêu rõ việc sử dụng deepfake nào là hợp pháp và về cách dán nhãn deepfake để mọi người hiểu khi nào thứ họ đang nhìn hoặc nghe thấy là không có thật

Các nhà lãnh đạo chính trị sẽ cần được trang bị để có cuộc đối thoại đầy đủ thông tin và chu đáo với cử tri của họ. Họ cũng sẽ cần phải quyết định mức độ hợp tác với các quốc gia khác trong những vấn đề này so với việc thực hiện một mình.

Trong khu vực tư nhân, các công ty AI cần theo đuổi công việc của mình một cách an toàn và có trách nhiệm. Điều đó bao gồm bảo vệ quyền riêng tư của mọi người, đảm bảo các mô hình AI của họ phản ánh các giá trị cơ bản của con người, giảm thiểu thành kiến, phổ biến lợi ích cho càng nhiều người càng tốt và ngăn chặn tội phạm hoặc khủng bố sử dụng công nghệ. Các công ty trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế sẽ cần hỗ trợ nhân viên của mình chuyển đổi sang môi trường làm việc tập trung vào AI để không ai bị bỏ lại phía sau. Và khách hàng phải luôn biết khi nào họ đang tương tác với AI chứ không phải con người.

Cuối cùng, tôi khuyến khích mọi người theo dõi sự phát triển của AI càng nhiều càng tốt. Đó là sự đổi mới mang tính thay đổi lớn nhất mà bất kỳ ai trong chúng ta cũng từng thấy trong đời và một cuộc tranh luận công khai lành mạnh sẽ phụ thuộc vào việc mọi người hiểu biết về công nghệ, lợi ích và rủi ro của nó. Lợi ích sẽ rất lớn và lý do tốt nhất để tin rằng chúng ta có thể quản lý rủi ro là vì chúng ta đã làm được điều đó trước đây.

Tác giả: Bill Gates là một doanh nhân người Mỹ, nhà từ thiện, tác giả và chủ tịch tập đoàn Microsoft, hãng phần mềm mà ông cùng với Paul Allen đã sáng lập ra. Ông luôn có mặt trong danh sách những người giàu nhất trên thế giới.

Share

Có lẽ bạn đã đọc về các vấn đề với các mô hình AI hiện tại. Ví dụ: họ không nhất thiết phải hiểu rõ ngữ cảnh của yêu cầu của con người, điều này dẫn đến một số kết quả kỳ lạ. Khi bạn yêu cầu AI bịa ra điều gì đó hư cấu, nó có thể làm tốt điều đó. Nhưng khi bạn xin lời khuyên về chuyến đi bạn muốn thực hiện, nó có thể gợi ý những khách sạn không tồn tại. Điều này là do AI không hiểu đủ rõ ngữ cảnh cho yêu cầu của bạn để biết liệu nó nên phát minh ra các khách sạn giả hay chỉ cho bạn biết về những khách sạn thật có phòng trống.

Có những vấn đề khác, chẳng hạn như AI đưa ra câu trả lời sai cho các bài toán vì chúng gặp khó khăn với khả năng suy luận trừu tượng. Nhưng không có điều nào trong số này là những hạn chế cơ bản của trí tuệ nhân tạo. Các nhà phát triển đang nghiên cứu chúng và tôi nghĩ chúng ta sẽ thấy chúng được sửa chữa phần lớn trong vòng chưa đầy hai năm và có thể nhanh hơn nhiều.

Các mối quan tâm khác không chỉ đơn giản là kỹ thuật. Ví dụ, có mối đe dọa từ con người được trang bị AI. Giống như hầu hết các phát minh, trí tuệ nhân tạo có thể được sử dụng cho mục đích tốt hoặc mục đích xấu. Chính phủ cần làm việc với khu vực tư nhân để tìm ra cách hạn chế rủi ro.

Khi đó có khả năng AI sẽ mất kiểm soát. Liệu một cỗ máy có thể quyết định rằng con người là mối đe dọa, kết luận rằng lợi ích của nó khác với lợi ích của chúng ta hay đơn giản là ngừng quan tâm đến chúng ta? Có thể, nhưng vấn đề này ngày nay không còn cấp bách hơn so với trước khi AI phát triển trong vài tháng qua.

AI siêu thông minh đang ở trong tương lai của chúng ta. So với máy tính, bộ não của chúng ta hoạt động với tốc độ chóng mặt: Tín hiệu điện trong não di chuyển với tốc độ 1/100.000 tốc độ tín hiệu trong chip silicon! Một khi các nhà phát triển có thể khái quát hóa một thuật toán học tập và chạy nó với tốc độ của một chiếc máy tính - một thành tựu có thể phải mất một thập kỷ hoặc một thế kỷ nữa -chúng ta sẽ có một trí tuệ nhân tạo tổng hợp AGI cực kỳ mạnh mẽ. Nó sẽ có thể làm mọi thứ mà bộ não con người có thể làm được, nhưng không có bất kỳ giới hạn thực tế nào về kích thước bộ nhớ hoặc tốc độ hoạt động của nó. Đây sẽ là một sự thay đổi sâu sắc.

Những AI “mạnh” này, như chúng được biết đến, có thể sẽ có khả năng thiết lập các mục tiêu của riêng mình. Những mục tiêu đó sẽ là gì? Điều gì xảy ra nếu chúng xung đột với lợi ích của nhân loại? Chúng ta có nên cố gắng ngăn chặn AI mạnh mẽ được phát triển không? Những câu hỏi này sẽ trở nên cấp bách hơn theo thời gian.

Nhưng không có đột phá nào trong vài tháng qua đưa chúng ta đến gần hơn với AI mạnh mẽ. Trí tuệ nhân tạo vẫn chưa kiểm soát được thế giới vật chất và không thể thiết lập được mục tiêu riêng cho mình. Một bài báo gần đây của New York Times về cuộc trò chuyện với ChatGPT, nơi ChatGPT tuyên bố muốn trở thành con người đã nhận được rất nhiều sự chú ý. Đó là một cái nhìn thú vị về cách biểu hiện cảm xúc của người mẫu có thể giống con người, nhưng nó không phải là dấu hiệu cho thấy sự độc lập có ý nghĩa.

Ba cuốn sách đã định hình suy nghĩ của tôi về chủ đề này: Siêu trí tuệ, của Nick Bostrom; Cuộc sống 3.0 của Max Tegmark; và A Thousand Brains của Jeff Hawkins . Tôi không đồng ý với tất cả những gì tác giả nói và họ cũng không đồng ý với nhau. Nhưng cả ba cuốn sách đều được viết rất hay và kích thích tư duy.

Biên giới tiếp theo

Sẽ có sự bùng nổ của các công ty nghiên cứu các ứng dụng mới của AI cũng như các cách để cải thiện chính công nghệ này. Ví dụ, các công ty đang phát triển những con chip mới sẽ cung cấp lượng sức mạnh xử lý khổng lồ cần thiết cho trí tuệ nhân tạo. Một số sử dụng công tắc quang học – về cơ bản là laser – để giảm mức tiêu thụ năng lượng và giảm chi phí sản xuất. Lý tưởng nhất là các chip cải tiến sẽ cho phép bạn chạy AI trên thiết bị của riêng bạn chứ không phải trên đám mây như bạn phải làm ngày nay.

Về mặt phần mềm, các thuật toán thúc đẩy quá trình học tập của AI sẽ trở nên tốt hơn. Sẽ có một số lĩnh vực nhất định, chẳng hạn như bán hàng, nơi các nhà phát triển có thể tạo ra AI cực kỳ chính xác bằng cách giới hạn các lĩnh vực họ làm việc và cung cấp cho họ nhiều dữ liệu đào tạo dành riêng cho các lĩnh vực đó. Nhưng một câu hỏi mở lớn là liệu chúng ta có cần nhiều AI chuyên dụng này cho các mục đích sử dụng khác nhau hay không, chẳng hạn như một cho giáo dục và một cho năng suất văn phòng, hay liệu có thể phát triển trí thông minh nhân tạo tổng hợp có thể học bất kỳ nhiệm vụ nào hay không. Sẽ có sự cạnh tranh to lớn trên cả hai phương pháp tiếp cận.

Dù thế nào đi nữa, chủ đề về AI sẽ thống trị cuộc thảo luận của công chúng trong tương lai gần. Tôi muốn đề xuất ba nguyên tắc dẫn dắt cuộc trò chuyện đó.

Đầu tiên, chúng ta nên cố gắng cân bằng nỗi sợ hãi về những nhược điểm của AI—điều này có thể hiểu được và có căn cứ—với khả năng cải thiện cuộc sống của con người. Để tận dụng tối đa công nghệ mới đáng chú ý này, chúng ta cần vừa đề phòng rủi ro vừa cần phổ biến lợi ích cho càng nhiều người càng tốt.

Thứ hai, các lực lượng thị trường sẽ không tự nhiên sản xuất ra các sản phẩm và dịch vụ AI giúp ích cho những người nghèo nhất. Điều ngược lại có nhiều khả năng hơn. Với nguồn tài trợ đáng tin cậy và các chính sách phù hợp, chính phủ và tổ chức từ thiện có thể đảm bảo rằng AI được sử dụng để giảm bất bình đẳng. Giống như thế giới cần những con người thông minh nhất tập trung vào những vấn đề lớn nhất, chúng ta cũng cần tập trung những AI giỏi nhất thế giới vào những vấn đề lớn nhất.

Mặc dù chúng ta không nên chờ đợi điều này xảy ra, nhưng thật thú vị khi nghĩ xem liệu trí tuệ nhân tạo có thể xác định được sự bất bình đẳng và cố gắng giảm thiểu nó hay không. Bạn có cần phải có ý thức đạo đức để nhìn thấy sự bất bình đẳng, hay một AI thuần túy lý trí cũng sẽ nhìn thấy điều đó? Nếu nó thừa nhận sự bất bình đẳng, nó sẽ gợi ý chúng ta nên làm gì với điều đó?

Cuối cùng, chúng ta nên nhớ rằng chúng ta mới chỉ đang ở giai đoạn đầu của những gì AI có thể đạt được. Những hạn chế của nó ngày nay sẽ biến mất trước khi chúng ta kịp nhận ra.

Tôi may mắn được tham gia vào cuộc cách mạng PC và cuộc cách mạng Internet. Tôi cũng rất phấn khích về khoảnh khắc này. Công nghệ mới này có thể giúp mọi người ở khắp mọi nơi cải thiện cuộc sống của họ. Đồng thời, thế giới cần thiết lập các quy tắc giao thông để bất kỳ nhược điểm nào của trí tuệ nhân tạo đều vượt xa lợi ích của nó và để mọi người đều có thể tận hưởng những lợi ích đó bất kể họ sống ở đâu hay họ có bao nhiêu tiền. Thời đại AI tràn ngập cơ hội và trách nhiệm.

Xem phần 1 tại đây; phần 2 tại đây.

Share

Tác giả: Bill Gates là một doanh nhân người Mỹ, nhà từ thiện, tác giả và chủ tịch tập đoàn Microsoft, hãng phần mềm mà ông cùng với Paul Allen đã sáng lập ra. Ông luôn có mặt trong danh sách những người giàu nhất trên thế giới.

Share

Mặc dù con người vẫn giỏi hơn GPT ở nhiều thứ, nhưng có những công việc mà các khả năng đó không được sử dụng nhiều. Ví dụ: nhiều nhiệm vụ được thực hiện bởi một người trong lĩnh vực bán hàng (kỹ thuật số hoặc điện thoại), trong ngành dịch vụ hoặc công xử lý tài liệu (như các tranh chấp về khoản phải trả, kế toán hoặc yêu cầu bảo hiểm) yêu cầu người đó phải ra quyết định nhưng lại không có khả năng học hỏi liên tục như AI. 

Các công ty đều có chương trình đào tạo cho những công việc như vậy và trong hầu hết các trường hợp, họ có rất nhiều ví dụ về kết quả tốt và tồi tệ. Con người được đào tạo bằng cách sử dụng các bộ dữ liệu đó và sắp tới những bộ dữ liệu này cũng sẽ được sử dụng để đào tạo các AI, qua đó giúp trao quyền cho con người thực hiện công việc này hiệu quả hơn.

Khi sức mạnh tính toán ngày càng rẻ hơn, khả năng diễn đạt ý tưởng của GPT sẽ ngày càng giống như có một nhân viên văn phòng sẵn sàng giúp đỡ bạn thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau. Microsoft mô tả điều này giống như có một phi công phụ. Được tích hợp hoàn toàn vào các sản phẩm như Office, AI sẽ nâng cao công việc của bạn -  chẳng hạn như bằng cách trợ giúp viết email và quản lý hộp thư đến của bạn.

Cuối cùng, cách điều khiển máy tính chính của bạn sẽ không còn là trỏ và nhấp chuột hoặc nhấn vào menu và hộp thoại nữa. Thay vào đó, bạn sẽ có thể viết yêu cầu bằng tiếng Anh đơn giản. (Và không chỉ tiếng Anh - AI sẽ hiểu được các ngôn ngữ trên khắp thế giới. Ở Ấn Độ vào đầu năm nay, tôi đã gặp các nhà phát triển đang nghiên cứu AI sẽ hiểu được nhiều ngôn ngữ được sử dụng ở đó.)

Ngoài ra, những tiến bộ trong AI sẽ cho phép tạo ra một tác nhân cá nhân. Hãy coi nó như một trợ lý cá nhân kỹ thuật số: Nó sẽ xem các email mới nhất của bạn, biết về các cuộc họp bạn tham dự, đọc những gì bạn đọc và đọc những thứ bạn không muốn bận tâm. Điều này sẽ vừa cải thiện công việc của bạn đối với những nhiệm vụ bạn muốn làm vừa giải phóng bạn khỏi những nhiệm vụ bạn không muốn làm.

Những tiến bộ trong AI sẽ cho phép tạo ra trợ lý cá nhân kỹ thuật số 

Bạn sẽ có thể sử dụng ngôn ngữ tự nhiên để nhờ nhân viên này trợ giúp bạn lập kế hoạch, liên lạc và thương mại điện tử và nó sẽ hoạt động trên tất cả các thiết bị của bạn. 

Do chi phí đào tạo các mô hình và chạy tính toán, việc tạo ra một tác nhân cá nhân vẫn chưa khả thi, nhưng nhờ những tiến bộ gần đây trong AI, giờ đây nó đã trở thành một mục tiêu thực tế. Một số vấn đề sẽ cần được giải quyết: Ví dụ: công ty bảo hiểm có thể hỏi người đại diện của bạn những điều về bạn mà không có sự cho phép của bạn không? Nếu vậy, có bao nhiêu người sẽ chọn không sử dụng nó?

Các đại lý trên toàn công ty sẽ trao quyền cho nhân viên theo những cách mới. Một đại lý hiểu rõ một công ty cụ thể sẽ sẵn sàng để nhân viên của mình tư vấn trực tiếp và phải tham gia mọi cuộc họp để có thể trả lời các câu hỏi. Nó có thể được cho là thụ động hoặc được khuyến khích lên tiếng nếu nó có cái nhìn sâu sắc. 

Nó sẽ cần quyền truy cập vào doanh số bán hàng, hỗ trợ, tài chính, lịch trình sản phẩm và văn bản liên quan đến công ty. Nó nên đọc những tin tức liên quan đến ngành mà công ty đang hoạt động. Tôi tin rằng kết quả sẽ là nhân viên sẽ làm việc hiệu quả hơn.

Khi năng suất tăng lên, xã hội được hưởng lợi vì mọi người được tự do làm những việc khác, ở nơi làm việc và ở nhà. Tất nhiên, có những câu hỏi nghiêm túc về loại hỗ trợ và đào tạo lại mà mọi người sẽ cần. Chính phủ cần giúp đỡ người lao động chuyển sang các vai trò khác. Nhưng nhu cầu về những người giúp đỡ người khác sẽ không bao giờ mất đi. Sự trỗi dậy của AI sẽ giải phóng con người để làm những việc mà phần mềm không bao giờ làm được - chẳng hạn như giảng dạy, chăm sóc bệnh nhân và hỗ trợ người già.

Y tế và giáo dục toàn cầu là hai lĩnh vực có nhu cầu rất lớn nhưng lại không đủ nhân lực để đáp ứng những nhu cầu đó. Đây là những lĩnh vực mà AI có thể giúp giảm thiểu sự bất bình đẳng nếu được nhắm mục tiêu hợp lý. Đây phải là trọng tâm chính của công việc AI, vì vậy tôi sẽ chuyển sang chúng ngay bây giờ.

Sức khỏe

Tôi thấy một số cách mà AI sẽ cải thiện việc chăm sóc sức khỏe và lĩnh vực y tế.

Thứ nhất, họ sẽ giúp nhân viên y tế tận dụng tối đa thời gian của họ bằng cách đảm nhận một số nhiệm vụ nhất định cho họ - những việc như nộp đơn yêu cầu bảo hiểm, giải quyết thủ tục giấy tờ và soạn thảo ghi chú từ chuyến thăm khám của bác sĩ. Tôi kỳ vọng rằng sẽ có nhiều đổi mới trong lĩnh vực này.

Những cải tiến khác dựa trên AI sẽ đặc biệt quan trọng đối với các nước nghèo, nơi phần lớn các trường hợp tử vong dưới 5 tuổi xảy ra.

Ví dụ, nhiều người ở những quốc gia đó không bao giờ được gặp bác sĩ và AI sẽ giúp các nhân viên y tế mà họ thấy làm việc hiệu quả hơn. (Nỗ lực phát triển máy siêu âm hỗ trợ AI có thể được sử dụng mà không cần đào tạo tối thiểu là một ví dụ tuyệt vời về điều này.) AI thậm chí sẽ cung cấp cho bệnh nhân khả năng phân loại cơ bản, nhận lời khuyên về cách giải quyết các vấn đề sức khỏe và quyết định liệu họ cần tìm cách điều trị.

Các mô hình AI được sử dụng ở các nước nghèo sẽ cần được đào tạo về các bệnh khác nhau so với ở các nước giàu. Họ sẽ cần phải làm việc bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau và phải đối mặt với những thách thức khác nhau, chẳng hạn như những bệnh nhân sống rất xa phòng khám hoặc không đủ khả năng để ngừng làm việc nếu họ bị bệnh.

Mọi người sẽ cần thấy bằng chứng cho thấy AI về sức khỏe nhìn chung có lợi, mặc dù chúng không hoàn hảo và sẽ mắc sai lầm. AI phải được kiểm tra rất cẩn thận và được quản lý hợp lý, điều đó có nghĩa là chúng sẽ mất nhiều thời gian hơn để được áp dụng so với các lĩnh vực khác. Nhưng một lần nữa, con người cũng mắc sai lầm. Và không được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc y tế cũng là một vấn đề.

Ngoài việc hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, AI sẽ đẩy nhanh đáng kể tốc độ đột phá về y tế. Lượng dữ liệu trong sinh học rất lớn và con người khó có thể theo dõi hết cách thức hoạt động của các hệ thống sinh học phức tạp. Hiện đã có phần mềm có thể xem xét dữ liệu này, suy ra con đường là gì, tìm kiếm mục tiêu trên mầm bệnh và thiết kế thuốc phù hợp. Một số công ty đang nghiên cứu các loại thuốc điều trị ung thư được phát triển theo cách này.

Thế hệ công cụ tiếp theo sẽ hiệu quả hơn nhiều và chúng sẽ có thể dự đoán các tác dụng phụ cũng như tính toán mức liều lượng. Một trong những ưu tiên của Quỹ Gates về AI là đảm bảo những công cụ này được sử dụng cho các vấn đề sức khỏe ảnh hưởng đến những người nghèo nhất trên thế giới, bao gồm AIDS, lao và sốt rét.

Tương tự, các chính phủ và tổ chức từ thiện nên tạo động lực để các công ty chia sẻ những hiểu biết sâu sắc do AI tạo ra về cây trồng hoặc vật nuôi do người dân ở các nước nghèo nuôi dưỡng. AI có thể giúp phát triển hạt giống tốt hơn dựa trên điều kiện địa phương, tư vấn cho nông dân về loại hạt giống tốt nhất để trồng dựa trên đất đai và thời tiết trong khu vực của họ, đồng thời giúp phát triển thuốc và vắc-xin cho vật nuôi. Khi thời tiết khắc nghiệt và biến đổi khí hậu càng gây áp lực lớn hơn lên người nông dân tự cung tự cấp ở các nước thu nhập thấp, những tiến bộ này sẽ càng quan trọng hơn.

Giáo dục

Máy tính không có tác dụng đối với giáo dục như nhiều người trong chúng ta trong ngành đã hy vọng. Đã có một số phát triển tốt, bao gồm các trò chơi giáo dục và các nguồn thông tin trực tuyến như Wikipedia, nhưng chúng chưa có tác động đáng kể đến bất kỳ thước đo nào về thành tích của học sinh.

Nhưng tôi nghĩ trong vòng 5 đến 10 năm tới, phần mềm do AI điều khiển cuối cùng sẽ thực hiện được lời hứa sẽ cách mạng hóa cách mọi người dạy và học. Nó sẽ biết sở thích và phong cách học tập của bạn để có thể điều chỉnh nội dung thu hút bạn. Nó sẽ đo lường sự hiểu biết của bạn, nhận biết khi nào bạn mất hứng thú và biết bạn phản ứng với loại động cơ nào. Nó sẽ đưa ra phản hồi ngay lập tức.

Có nhiều cách mà AI có thể hỗ trợ giáo viên và quản trị viên, bao gồm đánh giá mức độ hiểu biết của học sinh về một môn học và đưa ra lời khuyên về lập kế hoạch nghề nghiệp. Giáo viên đã sử dụng các công cụ như ChatGPT để đưa ra nhận xét về bài tập viết của học sinh.

Tất nhiên, AI sẽ cần được đào tạo rất nhiều và phát triển hơn nữa trước khi chúng có thể làm những việc như hiểu cách học tập tốt nhất của một học sinh nào đó hoặc điều gì thúc đẩy họ. Ngay cả khi công nghệ được hoàn thiện, việc học vẫn sẽ phụ thuộc vào mối quan hệ chặt chẽ giữa học sinh và giáo viên. Nó sẽ nâng cao - nhưng không bao giờ thay thế - công việc mà học sinh và giáo viên cùng làm trong lớp.

Các công cụ mới sẽ được tạo ra cho những trường học có đủ khả năng mua chúng, nhưng chúng tôi cần đảm bảo rằng chúng cũng được tạo ra và có sẵn cho các trường học có thu nhập thấp ở Hoa Kỳ và trên toàn thế giới. AI sẽ cần được đào tạo về các tập dữ liệu đa dạng để chúng không thiên vị và phản ánh các nền văn hóa khác nhau nơi chúng sẽ được sử dụng. Và khoảng cách số sẽ cần phải được giải quyết để học sinh ở các hộ gia đình có thu nhập thấp không bị bỏ lại phía sau.

Tôi biết rất nhiều giáo viên lo lắng rằng học sinh đang sử dụng GPT để viết bài luận. Các nhà giáo dục đã thảo luận về cách thích ứng với công nghệ mới và tôi nghi ngờ những cuộc trò chuyện đó sẽ còn tiếp tục trong một thời gian nữa. Tôi đã nghe nói về những giáo viên đã tìm ra những cách thông minh để kết hợp công nghệ vào công việc của họ - như bằng cách cho phép học sinh sử dụng GPT để tạo bản nháp đầu tiên mà họ phải cá nhân hóa.

Xem phần 1 tại đây; phần 3 tại đây.

Share

Tác giả: Bill Gates là một doanh nhân người Mỹ, nhà từ thiện, tác giả và chủ tịch tập đoàn Microsoft, hãng phần mềm mà ông cùng với Paul Allen đã sáng lập ra. Ông luôn có mặt trong danh sách những người giàu nhất trên thế giới.