Những thảo luận về miễn phí xe buýt ở TPHCM mà tôi quan sát thấy trên facebook thú vị ở chỗ nó không đơn giản một chiều.

Nhiều người ủng hộ. Nhưng cũng có nhiều người đặt ra những câu hỏi.

Thực ra TPHCM không phải đô thị đầu tiên áp dụng chính sách này. Đây là một xu hướng toàn cầu. Tính đến năm 2025, giao thông công cộng miễn phí đã được triển khai tại 100 nơi trên thế giới. Luxembourg là quốc gia đầu tiên trên thế giới chơi lớn khi miễn phí toàn bộ phương tiện công cộng vào năm 2020. Tại Pháp, hơn 45 chính quyền địa phương đã thực hiện một hình thức giao thông công cộng miễn phí nào đó.

Dunkirk, thành phố miền Bắc nước Pháp mà các bạn mê phim chắc đều đã xem bộ phim bom tấn của Christopher Nolan về địa danh này, là nơi đã triển khai miễn phí xe buýt với cách làm bài bản.

Từ năm 2014, thị trưởng Patrice Vergriete quyết tâm xóa sổ giá vé xe buýt. Ông dành đúng 4 năm (2014–2018) để truyền thông rộng rãi, khảo sát cư dân, đơn giản hóa lịch trình, nâng cấp phương tiện, di chuyển bến xe và mở rộng đội xe. Năm 2015 họ thí điểm miễn phí vào cuối tuần trước, rồi mới triển khai toàn bộ 7 ngày/tuần vào tháng 9/2018. Hiện nay Dunkirk có khoảng 150 xe buýt phục vụ 200.000 cư dân trên 18 tuyến.

Bí quyết không phải là “cho không” rồi thôi. Chìa khóa thực sự là làm cho xe buýt trở nên đáng đi. Xe được vệ sinh mỗi ngày, ghế hỏng thay trong vòng một ngày, mỗi tuyến có xe trong vòng 10 phút, và ứng dụng điện thoại cho phép hành khách theo dõi xe theo thời gian thực.

Share

Kết quả là số hành khách đi xe buýt tại Dunkirk tăng 165% kể từ khi áp dụng chính sách. 10% người dùng xe buýt ở đây đã thẳng tay “chia tay” xe hơi từ năm 2018, kéo theo mức sử dụng bãi đậu xe giảm 30%.

Trong cuộc bầu cử địa phương năm 2020, 99% người được hỏi xếp dịch vụ xe buýt miễn phí là chính sách công quan trọng nhất. Với chi phí 17 triệu euro mỗi năm, chỉ là một phần nhỏ trong ngân sách 500 triệu euro của thành phố, đủ để thấy đây không phải canh bạc liều lĩnh.

Tuy nhiên, đời không phải lúc nào cũng màu hồng. Một nghiên cứu năm 2025 tại Pháp chỉ ra rằng với các mạng lưới lớn vốn đã đông khách, việc miễn phí là “rất tốn kém”, vừa mất doanh thu vé, vừa làm hệ thống vốn quá tải gặp khó khăn nhiều hơn.

Chuyển sang New York, thành phố không bao giờ ngủ và cũng không bao giờ hết ùn tắc. Chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử thị trưởng năm 2025 của ông Mamdani gắn liền với đề xuất miễn phí toàn bộ hệ thống xe buýt thành phố, mạng lưới 348 tuyến, phục vụ 1,4 triệu lượt khách mỗi ngày. Không phải chuyện nhỏ.

Giá vé xe buýt ở New York vào khoảng 2,90 USD, cùng với vé tàu điện, là những khoản chi đáng kể hàng tháng của nhiều người dân New York. Đề xuất của ông Mamdani được cho sẽ giúp lượt đi xe buýt tăng 23%, tương đương gần 170 triệu chuyến/năm; tốc độ xe buýt trung bình tăng thêm 12%. Cần biết rằng xe buýt ở New York đang chạy khoảng 13 km/h, gần chậm nhất cả nước Mỹ.

Thách thức của đề xuất này chủ yếu nằm ở tiền, với ước tính 600 đến 800 triệu USD mỗi năm. Ngoài ra, chương trình thí điểm năm 2023 cho thấy một số tuyến xe buýt miễn phí không nhanh hơn, thậm chí chậm hơn một chút, do mất thêm thời gian đón khách. Miễn phí đông hơn, đông hơn thì chậm hơn, một bài toán không dễ giải.

Mặc dù thị trưởng Mamdani cam kết mạnh mẽ, xe buýt ở New York hiện vẫn chưa miễn phí. Ngược lại, giá vé còn nhích lên thêm vài xu. Cam kết chính trị đôi khi diễn ra chậm hơn cả tốc độ xe buýt New York.

Quay trở lại với câu chuyện ở TPHCM. Chắc chắn rằng miễn phí xe buýt là chính sách vừa có ý nghĩa giao thông, vừa có ý nghĩa môi trường, vừa mang giá trị an sinh xã hội sâu sắc, giúp người thu nhập thấp giảm chi phí đi lại.

Kỳ vọng hợp lý là khi xe buýt miễn phí, nhiều người sẽ để xe cá nhân ở nhà, qua đó giảm khí thải, giảm ùn tắc, giảm tiếng ồn, tăng số lượng hành khách và dần hình thành thói quen sử dụng giao thông công cộng trong cư dân đô thị. Một chuỗi domino đẹp, nếu được kích hoạt đúng cách.

Nhân tiện: Tôi nhớ lại những năm tháng sinh viên, mỗi lần đi từ ký túc xá ở Cầu Giấy lên phố Hòa Mã nhận nhuận bút, hành trình yêu thích vẫn là xe buýt cùng một bản nhạc thịnh hành hồi đó mà tôi vẫn nhớ giai điệu, dù đã quên lời.

TPHCM dự kiến chi khoảng 7.000 tỷ đồng mỗi năm cho chính sách miễn phí xe buýt. Không phải con số khổng lồ so với ngân sách thành phố, nhưng chắc chắn không phải chuyện vặt, thực ra còn lớn hơn tổng thu ngân sách của khá nhiều tỉnh trước thời điểm sáp nhập.

Vấn đề then chốt là miễn phí phải đi cùng với cải thiện chất lượng dịch vụ và mở rộng mạng lưới. Trước hết, ngân sách bảo trì, nâng cấp xe và mở rộng tuyến phải được đảm bảo không bị cắt giảm. Sau đó, thành phố cần đầu tư thêm. Nghĩa là con số không thể chỉ dừng lại ở 7.000 tỷ.

Một lo ngại cũng nên được tính đến là quá tải hệ thống. Miễn phí sẽ thu hút nhiều khách người, xe buýt trở nên đông đúc và ngột ngạt, đặc biệt vào giờ cao điểm. Nghịch lý là: xe càng chật thì người ta càng muốn quay lại xe cá nhân. Cần tránh cú phản tác dụng này.

Thực ra, giá vé xe buýt hiện tại ở TPHCM không đắt đến mức khiến người ta “không kham nổi”. Với nhiều người, lý do không đi xe buýt không phải vì tiền vé, mà vì mạng lưới chưa thuận tiện, chất lượng dịch vụ chưa cao. Miễn phí không giải quyết được những vấn đề này.

Với giao thông công cộng, nhiều thành phố khác lại chọn con đường trung gian: miễn phí cho trẻ em, người già, người thu nhập thấp, vừa đảm bảo công bằng xã hội, vừa giữ lại đủ nguồn thu để duy trì và nâng cao chất lượng dịch vụ. Một cách tiếp cận thực dụng và có thể bền vững hơn.

TPHCM hiện đã miễn phí xe buýt cho người già, trẻ nhỏ, người khuyết tật…, nhưng thành phố không muốn chỉ dừng lại như vậy. Với những người dân đang sử dụng xe buýt hàng ngày, đây chắc chắn là một tin vui.

Võ Văn Thành

Thời buổi này mà vẫn startup làm sách thì quả thật là dũng cảm. Không phải dũng cảm theo nghĩa bóng bẩy hay lãng mạn hóa, mà là theo kiểu một người biết rõ con đường phía trước gian nan đến thế nào mà vẫn bước vào.

Người Việt có sức đọc và văn hóa đọc rất thấp. Nếu dùng một sự so sánh nào đó thì sẽ đau lòng, nên thôi, hãy cứ để con số tự nói: bình quân mỗi người Việt đọc trung bình 4 quyển sách mỗi năm, nhưng trong đó 2,8 quyển là sách giáo khoa — tức là bắt buộc phải đọc, không đọc không được. Chỉ còn lại 1,2 quyển là sách mà người ta đọc vì muốn đọc, vì tò mò, vì yêu thích. Một năm có 365 ngày, và người Việt đọc trung bình hơn một cuốn sách tự chọn. Hơn một cuốn, chứ chưa đến hai cuốn.

Quy mô thị trường sách vì thế cũng rất nhỏ. Tổng doanh thu toàn ngành xuất bản năm 2024 đạt khoảng 4.500 tỷ đồng. Nghe có vẻ lớn, nhưng chia đều cho gần 100 triệu người Việt, mỗi người chỉ chi khoảng 44.500 đồng cho sách trong cả một năm. Con số đó tương đương một bát phở ăn sáng, hoặc hai cốc cà phê bình dân ven đường. Nghĩa là nếu bạn uống một ly cà phê sáng và một ly cà phê chiều hôm nay, bạn vừa tiêu hết “ngân sách sách” trung bình của một người Việt cho cả năm. Đó là thị trường mà những người làm sách đang phải sống trong đó.

Share

Tình cờ, chiều nay, một buổi chiều Hà Nội thật đẹp, trời mát mẻ và dịu dàng theo cái cách mà Hà Nội thỉnh thoảng mới chịu chiều lòng người, tôi ngồi trò chuyện tại một quán cà phê vỉa hè với người bạn đồng niên. Người bạn ấy vừa mở công ty sách, và đang trong những năm tháng đầu tiên của hành trình khởi nghiệp gian nan.

Tôi đến với tâm thế chuẩn bị để lắng nghe một người kể chuyện vất vả. Tôi biết số liệu. Tôi hiểu thị trường. Tôi nhìn rõ những áp lực mà một startup về sách phải đối mặt, từ chi phí in ấn, bản quyền, phát hành, cạnh tranh với mạng xã hội, đến tâm lý mọi người ngày càng ưa chuộng nội dung miễn phí, ngắn và nhanh.

Nhưng trái ngược hoàn toàn với những gì tôi hình dung, bạn lại rất vui vẻ. Không phải kiểu vui vẻ gượng gạo của người đang cố che giấu lo âu, mà là niềm vui thật sự, hứng khởi, tràn đầy năng lượng, và có một thứ gì đó mà tôi chỉ có thể gọi là niềm tin. Tin vào lựa chọn của mình. Tin rằng điều mình đang làm là có ý nghĩa.

Bạn nói say sưa. Về những cuốn sách đang ấp ủ, về triết lý biên tập. Bạn muốn làm sách chất lượng, sách mà người đọc cầm lên tay sẽ thấy người làm ra nó đã nghiêm túc đến từng trang, từng chữ. Bạn nói về những tác giả mà bạn ngưỡng mộ, những bản dịch mà bạn muốn mang về cho bạn đọc Việt, những dự án dài hơi.

Tôi ngồi nghe và nhận ra mình đang được truyền cảm hứng. Một buổi chiều không hề lên kế hoạch, giữa những tiếng xe cộ ồn ào và làn gió mát thổi qua mái hiên quán nhỏ, câu chuyện của bạn khiến tôi nghĩ nhiều hơn về việc đọc sách, hay đúng hơn, về việc chúng ta đang không đọc sách.

Tôi hiểu. Cuộc sống bận rộn. TikTok hấp dẫn. Một video 30 giây có thể cho bạn cảm giác đã “cập nhật” điều gì đó. Reels, Shorts, podcast, newsletter, thông tin đến từ mọi hướng, nhanh hơn bao giờ hết. Ai còn thời gian ngồi đọc cả một cuốn sách?

Nhưng thủ tướng Singapore Lý Hiển Long đã đặt ra một câu hỏi mà tôi nghĩ mỗi chúng ta đều nên dừng lại để suy nghĩ: trong thế giới thay đổi nhanh chóng ngày nay, làm thế nào chúng ta đối phó với dòng chảy thông tin liên tục? Thông tin sai lệch không chỉ gây nhầm lẫn, nó có thể ảnh hưởng đến hành động và tác động đến xã hội theo những cách khó có thể đảo ngược. Và đọc sách, theo ông, chính là cách dạy chúng ta suy nghĩ rõ ràng giữa sự hỗn loạn. Không phải đơn thuần là thu thập sự thật, mà là biết cách xem xét các quan điểm khác nhau, đặt câu hỏi về các giả định và định kiến, và quan trọng hơn, hình thành quan điểm của riêng mình, thay vì dựa vào người khác để giải thích thế giới cho mình.

Tôi là nhà báo. Tôi tiếp xúc với thông tin mỗi ngày, thực ra là mỗi giờ. Công việc đòi hỏi tôi phải cập nhật liên tục, phải đọc nhanh, xử lý nhanh, phản ứng nhanh. Thế nhưng, chính vì vậy mà tôi càng hiểu sự khác biệt giữa việc tiêu thụ thông tin và việc đọc sách. Thông tin đến rồi đi. Sách ở lại. Sách buộc bạn chậm lại, suy nghĩ sâu hơn, kết nối những ý tưởng không liên quan với nhau theo những cách mà không một bản tin nào có thể làm được.

Tôi vẫn luôn cố gắng dành thời gian cho việc đọc sách, để học hỏi những điều mới, làm mới vốn kiến thức và cập nhật những ý tưởng của mình. Điều đó không phải lúc nào cũng dễ dàng. Có những tuần tôi không mở được một trang sách nào. Có những cuốn tôi đọc dở rồi để đó tháng này qua tháng khác. Nhưng tôi vẫn cố. Vì tôi biết rằng nó luôn luôn đáng giá.

Vậy nên, nếu bạn đang đọc những dòng này, tôi chỉ muốn nói một điều đơn giản: hãy đọc sách. Hoặc nếu thật sự không có thời gian, thì hãy mua sách. Mua về để ở nhà, như một lời nhắc nhở với chính mình. Mua tặng người khác, như một cách nói rằng bạn quan tâm đến họ đủ để muốn họ lớn lên cùng những ý tưởng tốt đẹp. Dù bận rộn đến đâu, dù TikTok có hấp dẫn thế nào, tôi hy vọng tất cả chúng ta đều có thể tìm được thời gian, năng lượng và khả năng để biến việc đọc sách thành một thói quen, như tôi đã và đang cố gắng làm.

Và quan trọng hơn, hãy mua sách để ủng hộ những người đang dũng cảm làm điều đó, những người như người bạn của tôi, ngồi ở quán cà phê vỉa hè một buổi chiều Hà Nội đẹp trời, mắt sáng lên khi nói về những cuốn sách mà họ muốn làm. Thị trường sách Việt Nam cần những người như vậy. Và những người như vậy cần chúng ta.

Võ Văn Thành

Cách đây vài năm chúng tôi ngồi cà phê thường buôn chuyện về một anh bạn suốt tuần quên cầm ví tiền theo người mỗi khi ra đường (vô tình hoặc cố tình không rõ), mà vẫn sống sót như một kỳ tích. Anh ấy chẳng chi tiêu gì cả giữa Hà Nội đắt đỏ. Ai lại có thể hồn nhiên thế mỗi khi ra đường nhỉ?

Nhưng bây giờ thì thực sự mọi người đi đâu chẳng cần cầm ví theo. Tất cả có trong điện thoại. “Quên ví cũng chẳng sao” không còn là đặc quyền của anh bạn ấy nữa. Tôi thanh toán qua mã QR gần như mọi nơi, từ ly cà phê vỉa hè đến hóa đơn siêu thị. Tiền mặt trở thành thứ thỉnh thoảng mới dùng đến.

Chiếc điện thoại di động chắc chắn là một trong những phát minh có ảnh hưởng sâu rộng nhất đến đời sống hiện đại. Nó không chỉ thay đổi công nghệ, mà đã thay đổi cách con người giao tiếp, làm việc, tiêu tiền, đọc tin tức, nghe nhạc, yêu nhau và tranh cãi.

Trong lĩnh vực báo chí, cuộc cách mạng “mobile first” đã trở thành mệnh lệnh sống còn từ nhiều năm qua: viết và thiết kế nội dung phải ưu tiên cho màn hình điện thoại trước, rồi mới nghĩ đến máy tính.

Điện thoại ngày nay như là chi thứ năm của hầu hết mọi người.

Công ty khởi đầu cuộc cách mạng đó là Apple, với chiếc iPhone thế hệ đầu tiên ra mắt năm 2007. Hôm nay 1/4/2026 kỷ niệm tròn 50 năm ngày Steve Jobs và Wozniak đến căn hộ của Ronald Wayne ở Mountain View để thảo ra thỏa thuận hợp tác: thành một công ty có tên là “trái táo”.

Share

Apple Computer là tên do Steve Jobs đề xuất. Đơn giản vì táo là một thứ quả trong chế độ ăn chay của Jobs lúc đó. Một lần vừa trở về từ trang trại táo, Jobs thấy cái tên “apple” đọc lên nghe vui vẻ, đầy sinh khí và không đáng sợ. Hơn nữa, chữ “A” giúp công ty đứng đầu tiên trong danh bạ điện thoại. Cả nhóm nhất trí với đề xuất này.

Những thập kỷ tiếp theo là hành trình đầy thăng trầm của Apple, Jobs bị đuổi khỏi chính công ty mình lập ra, rồi quay lại, vực dậy công ty bên bờ vực phá sản. Từ chiếc máy tính Macintosh năm 1984, đến iPod năm 2001, rồi đến iPhone năm 2007, mỗi sản phẩm đều là một cú hích thay đổi cả một ngành công nghiệp. Mọi người chuyển từ điện thoại nắp gập sang thứ có thể nhắn tin, gọi điện, lướt web, nghe nhạc và chơi game. Tất cả trong lòng bàn tay.

Tôi không nhớ chính xác mình mua chiếc iPhone đầu tiên năm nào, có lẽ là 2008. Kể từ đó tôi không đổi sang thương hiệu nào khác. Không phải vì tôi là fan cuồng Apple, mà đơn giản vì nó đủ tốt để dùng. Dần dần tôi dùng thêm một số sản phẩm khác trong hệ sinh thái của họ vì các thiết bị tích hợp với nhau tốt, và quan trọng là “pin khá trâu”. Có một lý do khác hơi cảm tính: sau khi đọc cuốn tiểu sử Steve Jobs của Walter Isaacson, tôi thấy mình yêu thích các sản phẩm ấy hơn một chút. Không phải vì Steve Jobs là người hoàn hảo, ông không phải vậy, mà vì câu chuyện về sự ám ảnh với cái đẹp, với sự đơn giản, với việc làm ra thứ gì đó thực sự tốt.

Về mặt kinh doanh, Apple hôm nay là một con số khổng lồ. Doanh thu hơn 416 tỷ đô la năm 2025, trong đó riêng iPhone chiếm trên 209 tỷ. Vốn hóa thị trường hiện ở mức 3,7 nghìn tỷ đô la, đứng thứ hai thế giới sau Nvidia. Nếu ai đó bỏ 1.000 đô la mua cổ phiếu Apple hồi công ty niêm yết năm 1980, khoản đó giờ trị giá khoảng 2,6 triệu đô la. Một con số khiến nhiều người tiếc nuối.

Dù vậy, những năm gần đây người ta bắt đầu nói đến việc Apple đã mất đi cái gì đó. Không còn sản phẩm truyền cảm hứng như trước. Và đặc biệt, Apple tỏ ra chậm chân trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo, điều mà các đối thủ khác đang chạy như vũ bão.

Không ai biết trái táo sẽ lăn về đâu. Apple sẽ trông như thế nào trong 50 năm tới, ngoài chiếc iPhone 68?

Còn tôi thì vẫn sẽ dùng điện thoại Iphone để quét mã QR, tạm thời là vậy. Không nhất thiết phải mang ví theo mỗi khi đi đâu, như anh bạn năm nào.

Võ Văn Thành

5 giờ 45 chiều thứ Sáu. Tôi nhìn đồng hồ lần thứ không biết bao nhiêu.

Kết quả SAT sẽ có lúc 6 giờ. Còn mười lăm phút.

Con trai tôi đi học về, cặp sách vứt xuống, thay đồ, xỏ giày thể thao. “Bố ơi, con đi gym đã nhé.” Cứ như không có chuyện gì. Cứ như hôm nay không phải ngày có kết quả một kỳ thi mà hai bố con đã chờ đợi hai tuần nay.

Tôi nhìn con. Nó thực sự không hồi hộp hay sao nnhir? Hay đây là cách của thế hệ Gen Z?

Tôi pha cà phê. Ngồi xuống sofa. Cầm điện thoại lên. Đặt xuống. Cầm lên. Đặt xuống.

Gần 6 giờ, con trai về đến cửa — đúng hẹn như một cái đồng hồ — mồ hôi sau buổi gym còn chưa kịp khô. Hai bố con cùng mở app. Màn hình load chậm đến mức tôi tưởng mạng hỏng.

Rồi con số hiện ra: 1500.

Tôi thở phào nhẹ nhõm. Còn nó thì vẻ không hài lòng. “Con nghĩ con làm bài tốt hơn thế, bố ạ. Con kỳ vọng cao hơn”, nó nói.

Tôi vỗ vai con: “1500 không phải chuyện nhỏ đâu, con biết không?”

SAT là kỳ thi chuẩn hóa do College Board (Hoa Kỳ) tổ chức, được sử dụng rộng rãi trong tuyển sinh đại học tại Mỹ và nhiều quốc gia trên thế giới. Điểm tối đa là 1600, gồm hai phần: Reading & Writing và Math, mỗi phần 800 điểm. Điểm 1500 đặt người thi vào khoảng top 4 đến 5% thí sinh toàn cầu, nghĩa là cứ 100 người thi, chỉ khoảng 4 đến 5 người đạt mức đó hoặc cao hơn.

Kết hợp với điểm IELTS 8.0 – một mức điểm tương đương trình độ C1–C2 theo khung tham chiếu châu Âu, nằm trong nhóm người dùng tiếng Anh thành thạo bậc cao — thì “bộ đôi” SAT 1500 và IELTS 8.0 là một hồ sơ học thuật rất vững của con. Đủ để xét tuyển vào các trường đại học top ở Việt Nam theo phương thức kết hợp chứng chỉ quốc tế, và đủ để nộp đơn vào nhiều trường đại học uy tín tại Mỹ, Anh, Úc… Cánh cửa đang rộng mở.

Nhưng con số nào cũng chỉ là con số, cho đến khi nó gắn với một hành trình.

12 năm. Tôi thử nhẩm lại. Lớp Một con còn cần tôi cầm tay tập viết từng chữ. Từ cuối tiểu học, con bộc lộ năng khiếu ngoại ngữ. Thời gian trôi nhanh, thoáng cái con đã lên cấp 3, đi thi IELTS, rồi thi SAT. Hành trình 12 năm đó không có gì thẳng tắp, nhưng nó dẫn đến đây.

Tôi kể với con một chuyện mà lâu lắm rồi tôi mới nhớ lại.

Hồi tôi học xong lớp 12, buổi sáng sau ngày thi tốt nghiệp cuối cùng, tôi ngủ dậy muộn, nằm nhìn lên trần nhà, những tia nắng hắt qua cửa sổ, tôi chợt nhớ ra: mình đã thi xong rồi. Không còn đi học nữa. Không còn đến trường mỗi ngày. Không biết bao giờ mới gặp lại lũ bạn cùng lớp. Một cảm giác kỳ lạ ập đến, không hẳn là buồn, không hẳn là vui. Bâng khuâng. Xao xuyến. Như khi bạn đứng ở sân ga, chuyến tàu vừa đến, và bạn biết mình phải bước lên, nhưng vẫn muốn ngoảnh lại nhìn thêm một lần.

Hồi đó, thi tốt nghiệp phổ thông và thi đại học còn là hai kỳ thi tách riêng. Nên dù xong tốt nghiệp, trước mắt vẫn còn kỳ thi đại học quan trọng hơn. Cái cảm giác bâng khuâng đó chưa kịp lắng thì đã phải mở sách ra học tiếp. Nhưng tôi vẫn nhớ buổi sáng hôm đó, nhớ mãi. Có những khoảnh khắc chỉ đến một lần trong đời người.

“Thế hệ con bây giờ thi tốt nghiệp và xét đại học gộp vào một, áp lực cũng khác,” tôi nói với con. “Nhưng cái cảm giác đứng ở cửa ngưỡng, sắp khép lại một chương và bước sang chương mới chắc vẫn vậy thôi. Bố muốn con tập trung cho kỳ thi tốt nghiệp sắp tới, hãy kết thúc thật tốt”.

Chiều thứ Sáu đó, sau khi con số 1500 hiện ra trên màn hình, ba bố con ngồi ăn tối cùng nhau bình thường, không có gì đặc biệt, chỉ là cơm nhà. Nhưng trong bụng tôi ấm áp theo một cách khó tả. Không phải vì SAT. Không phải vì IELTS. Mà vì nhìn con ngồi đó, đứa bé ngày nào giờ đã lớn.

Bố tự hào về con!

Võ Văn Thành

Thưa Chủ tịch Hạ viện Johnson, Phó Tổng thống Vance, Đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ, Đệ nhị phu nhân Hoa Kỳ, các thành viên Quốc hội và đồng bào Mỹ của tôi, quốc gia của chúng ta đã trở lại: Lớn mạnh hơn, tốt đẹp hơn, giàu có hơn và hùng mạnh hơn bao giờ hết.

Chưa đầy năm tháng nữa, đất nước chúng ta sẽ kỷ niệm một cột mốc sử thi trong lịch sử Hoa Kỳ, kỷ niệm 250 năm nền độc lập huy hoàng của chúng ta.

Vào ngày 4 tháng 7 này, chúng ta sẽ đánh dấu hai thế kỷ rưỡi của tự do và chiến thắng, tiến bộ và giải phóng tại quốc gia tuyệt vời và đặc biệt nhất từng tồn tại trên mặt đất này.

Và chúng ta vẫn chưa thấy hết đâu. Chúng ta sẽ làm tốt hơn, tốt hơn và tốt hơn nữa.

Đây là thời hoàng kim của nước Mỹ.

Khi tôi phát biểu tại khán phòng này 12 tháng trước, tôi vừa tiếp quản một quốc gia trong cơn khủng hoảng, với nền kinh tế trì trệ, lạm phát ở mức kỷ lục, biên giới mở toang, việc tuyển quân và cảnh sát ở mức tồi tệ, tội phạm tràn lan trong nước cùng các cuộc chiến tranh và sự hỗn loạn trên khắp thế giới.

Nhưng tối nay, chỉ sau một năm, tôi có thể nói với sự tự tôn và lòng hãnh diện rằng chúng ta đã đạt được một sự chuyển mình mà chưa ai từng thấy trước đây và một bước ngoặt để đời.

Đó thực sự là một bước ngoặt để đời. Và chúng ta sẽ không bao giờ quay lại nơi chúng ta đã ở chỉ một thời gian ngắn trước đây.

Chúng ta sẽ không quay lại.

Ngày nay biên giới của chúng ta đã được bảo mật. Ngày nay biên giới của chúng ta an toàn, tinh thần của chúng ta được phục hồi, lạm phát đang lao dốc, thu nhập đang tăng nhanh, nền kinh tế đang bùng nổ hơn bao giờ hết, kẻ thù của chúng ta đang sợ hãi, quân đội và cảnh sát của chúng ta được trang bị đầy đủ, và nước Mỹ được tôn trọng trở lại, có lẽ là hơn bao giờ hết.

Sau bốn năm mà hàng triệu hàng triệu người di cư bất hợp pháp đổ vào biên giới chúng ta một cách hoàn toàn không bị ngăn cản và kiểm soát, giờ đây chúng ta có biên giới mạnh nhất và an toàn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, bỏ xa các thời kỳ trước.

Trong chín tháng qua, không có một người di cư bất hợp pháp nào được vào Hoa Kỳ.

Nhưng chúng ta sẽ luôn cho phép mọi người vào một cách hợp pháp, những người sẽ yêu đất nước chúng ta và làm việc chăm chỉ để duy trì đất nước chúng ta.

Lượng fentanyl chết người qua biên giới đã giảm kỷ lục 56% trong một năm.

Trong năm qua, tỷ lệ giết người đã chứng kiến mức giảm lớn nhất trong lịch sử từng được ghi nhận.

Đây là mức giảm lớn nhất, hãy nghĩ về điều đó, trong lịch sử được ghi nhận, con số thấp nhất trong hơn 125 năm, kể từ năm 1900. Trên thực tế, là từ rất lâu trước khi người cha tuyệt vời của tôi — tôi đã có một người cha tuyệt vời, Fred — trước khi ông ấy được sinh ra, từ rất lâu trước khi ông ấy sinh ra.

Đó là một thời gian dài trước đây, ông ấy sẽ không thích tôi nói thế đâu, nhưng đó là một thời gian dài trước đây.

Chính quyền Biden và các đồng minh của họ trong Quốc hội đã gây ra mức lạm phát tồi tệ nhất trong lịch sử đất nước chúng ta.

Nhưng trong 12 tháng, chính quyền của tôi đã đưa lạm phát cốt lõi xuống mức thấp nhất trong hơn năm năm.

Và trong ba tháng cuối năm 2025, nó đã xuống còn 1,7%.

Xăng dầu, vốn đã đạt đỉnh hơn 6 USD một gallon ở một số tiểu bang dưới thời người tiền nhiệm của tôi và nói thẳng ra là một thảm họa, hiện đã xuống dưới 2,30 USD một gallon ở hầu hết các tiểu bang, và ở một số nơi là 1,99 USD một gallon.

Và khi tôi đến thăm tiểu bang Iowa vĩ đại chỉ vài tuần trước, tôi thậm chí đã thấy giá xăng 1,85 USD một gallon, mức thấp nhất trong bốn năm và đang giảm nhanh.

Và chi phí hằng năm của một khoản thế chấp nhà mới điển hình đã giảm gần 5.000 USD chỉ kể từ khi tôi nhậm chức, trong vòng một năm.

Và lãi suất thấp hơn sẽ giải quyết vấn đề nhà ở do Biden tạo ra, đồng thời bảo vệ giá trị của những người đã sở hữu nhà, những người thực sự cảm thấy giàu có lần đầu tiên trong đời.

Chúng ta muốn bảo vệ những giá trị đó. Chúng ta muốn giữ những giá trị đó ở mức cao.

Chúng ta sẽ làm cả hai — và giữ nguyên như vậy.

Thị trường chứng khoán đã thiết lập 53 mức cao kỷ lục mọi thời đại kể từ cuộc bầu cử.

Hãy nghĩ về điều đó, một năm, thúc đẩy lương hưu, kế hoạch 401(k) và tài khoản hưu trí cho hàng triệu hàng triệu người Mỹ, tất cả họ đều đang hưởng lợi.

Mọi người đều đi lên, lên rất cao. Trong bốn năm dài, chính quyền trước đó đã nhận được ít hơn 1 nghìn tỷ USD đầu tư mới vào Hoa Kỳ.

Và khi tôi nói ít hơn, nghĩa là ít hơn đáng kể. Trong 12 tháng, tôi đã đảm bảo các cam kết trị giá hơn 18 nghìn tỷ USD đổ vào từ khắp nơi trên toàn cầu.

Hãy nghĩ về điều đó — ít hơn nhiều so với 1 nghìn tỷ USD trong bốn năm, so với hơn 18 nghìn tỷ USD chỉ trong một năm.

Sự khác biệt mà một tổng thống tạo ra là thế đó. Cách đây không lâu, chúng ta là một đất nước đã chết.

Bây giờ chúng ta là đất nước “nóng” nhất ở bất cứ đâu trên thế giới. Nóng nhất.

Khi hàng ngàn doanh nghiệp mới đang hình thành và các nhà máy, xí nghiệp và phòng thí nghiệm đang được xây dựng, chúng ta đã thêm 70.000 việc làm xây dựng mới chỉ trong một khoảng thời gian rất ngắn.

Ngày càng lớn mạnh hơn và hùng mạnh hơn. Không ai có thể tin vào những gì họ đang chứng kiến.

Sản lượng dầu của Mỹ đã tăng thêm hơn 600.000 thùng mỗi ngày.

Và chúng ta vừa nhận được từ người bạn và đối tác mới của mình, Venezuela, hơn 80 triệu thùng dầu.

Sản lượng khí đốt tự nhiên của Mỹ đang ở mức cao kỷ lục mọi thời đại. Bởi vì tôi đã giữ lời hứa “khoan, khoan và khoan nữa”.

Nhiều người Mỹ đang làm việc hôm nay hơn bất kỳ thời điểm nào trong lịch sử đất nước chúng ta. Hãy nghĩ về điều đó.

Bất kỳ lúc nào trong lịch sử đất nước chúng ta. Ngày nay có nhiều người làm việc hơn, và 100% tất cả các công việc được tạo ra dưới chính quyền của tôi đều thuộc lĩnh vực tư nhân.

Chúng ta đã chấm dứt DEI (Đa dạng, Công bằng và Hòa nhập) tại Mỹ. Chúng ta đã cắt giảm một số lượng kỷ lục các quy định giết chết việc làm, và trong một năm chúng ta đã đưa 2,4 triệu người Mỹ – một con số kỷ lục – thoát khỏi chương trình tem phiếu thực phẩm.

Và vì tất cả những lý do này, tối nay tôi xin nói với các thành viên Quốc hội, tình trạng của Liên bang chúng ta đang rất mạnh mẽ.

Đất nước chúng ta đang chiến thắng trở lại. Trên thực tế, chúng ta đang thắng nhiều đến mức chúng ta thực sự không biết phải làm gì với điều đó.

Mọi người đang nói với tôi, làm ơn, làm ơn, làm ơn, thưa Tổng thống, chúng tôi đang thắng nhiều quá. Chúng tôi không chịu nổi nữa. Chúng tôi không quen với việc chiến thắng ở đất nước mình cho đến khi ông xuất hiện, chúng tôi chỉ toàn thua thôi. Nhưng bây giờ chúng ta đang thắng quá nhiều. Và tôi nói, không, không, không, các bạn sẽ lại thắng tiếp. Các bạn sẽ thắng lớn. Các bạn sẽ thắng lớn hơn bao giờ hết.

Và để chứng minh quan điểm đó, để chứng minh quan điểm đó, có mặt cùng chúng ta tối nay là một nhóm những người chiến thắng vừa làm cho cả quốc gia tự hào.

Đội tuyển khúc côn cầu trên băng nam đoạt huy chương vàng Olympic. Mời các bạn vào đây.

Cứ lên đi. Đây là lần đầu tiên tôi thấy họ đứng dậy đấy.

Và thực tế là, không phải tất cả họ đều đứng dậy. Nhưng họ đã đánh bại một đội tuyển Canada tuyệt vời trong hiệp phụ, như mọi người đã thấy, cũng giống như đội tuyển nữ Mỹ, những người sẽ sớm đến Nhà Trắng.

Họ đã ở Phòng Bầu dục trước đây, và tôi chỉ muốn gửi lời chúc mừng thứ hai, rất lớn đến Đội tuyển Hoa Kỳ (Team USA).

Nhưng tôi phải nói điều này – và tôi đã nói với họ điều này và chúng tôi đã lấy phiếu bầu của cả đội.

Tôi nói, nếu bất kỳ ai bỏ phiếu không, tôi sẽ không làm điều đó.

Vì vậy họ đứng đó. Họ không định nói không vì tôi chưa bao giờ thấy một thủ môn nào chơi tốt như thủ môn Connor Hellebuyck.

Hãy nghĩ xem, 46 cú sút trúng đích. Và tôi đã hỏi cậu ấy – một cú sút, cú mà cậu đưa gậy ra sau và nó đập vào cổ gậy rồi nảy ra – cậu có tập cái đó không?

Hay đó là một chút may mắn? Cậu ấy đã từ chối trả lời câu hỏi đó.

Nhưng tôi chỉ muốn nói với các bạn rằng các thành viên của đội khúc côn cầu tuyệt vời này sẽ rất vui khi biết rằng, dựa trên phiếu bầu của họ và phiếu bầu của tôi.

Và trong trường hợp này, phiếu của tôi quan trọng hơn, rằng tôi sẽ sớm trao tặng Connor vinh dự dân sự cao quý nhất của chúng ta, vinh dự đã được trao cho nhiều vận động viên trong suốt những năm qua.

Nhưng khi tôi nói nhiều, ý là không quá nhiều đâu, khoảng 12 người thôi, nó được gọi là vinh dự dân sự cao quý nhất ở đất nước chúng ta.

Huân chương Tự do Tổng thống. Các vận động viên vĩ đại đã nhận được nó. Những người vĩ đại nhất, giỏi nhất. Và tôi nghĩ cậu ấy xứng đáng với nó.

Và tôi đã lấy phiếu bầu. Từng người một trong số họ.

Tôi nói, tôi sẽ không trao nếu có ai nói không, và từng người một trong số họ đã nhanh chóng giơ tay lên.

Vì vậy, tôi muốn cảm ơn tất cả các bạn. Các bạn đã làm một công việc thật đặc biệt. Các bạn là những nhà vô địch thật đặc biệt.

Cảm ơn các bạn rất nhiều.

Tôi cũng vui mừng thông báo rằng lần tới khi ngọn đuốc Olympic được thắp sáng, nó sẽ ở ngay đây tại Mỹ cho Thế vận hội 2028.

Và đó là phiên bản mùa hè, đúng không? Ở Los Angeles. Chúng ta sẽ làm tốt tại Los Angeles.

Và Los Angeles sẽ an toàn, giống như Washington, D.C. hiện là một trong những thành phố an toàn nhất cả nước.

Và năm nay, tôi phải nói rằng, tôi đã giành được cả hai. Tôi đã giành được chúng trong nhiệm kỳ đầu tiên.

Và tôi đã thất vọng vì tôi không nghĩ mình sẽ là tổng thống khi điều đó diễn ra.

Nhưng những điều kỳ lạ đã xảy ra, và bây giờ tôi có chúng vì tôi đã giành được Thế vận hội.

Và tôi có FIFA World Cup 2026, và tôi muốn nhận công lao cho năm thứ 250 (kỷ niệm độc lập), nhưng tôi đã không thực hiện được điều đó.

Tôi không thể nhận cái đó cho riêng mình. Nhưng chúng ta có World Cup, vậy là chúng ta có World Cup và Thế vận hội sắp tới và đó là tin tức thú vị.

Vì vậy, đây sẽ là một năm để tôn vinh đất nước chúng ta và những anh hùng đã giữ cho nó được tự do.

Những người đàn ông như Buddy Taggart. Ở tuổi 17, Buddy đã tình nguyện bảo vệ nước Mỹ trong Thế chiến II, phục vụ tại Thái Bình Dương dưới quyền Đại tướng Douglas MacArthur vĩ đại.

Ông đã chiến đấu dũng cảm trong Trận Manila nổi tiếng. Ông đã chiến đấu ngoan cường đến mức bị thương nặng và suýt mất mạng bởi súng máy của kẻ thù tại Luzon.

Và 81 năm trước vào đúng tháng này, ông đã giải phóng trại giam giữ lớn nhất ở Philippines, một trong những trại lớn nhất ở bất cứ đâu trên thế giới.

Ông đã giành được nhiều danh hiệu, bao gồm Huân chương Trái tim Tím và Huân chương Sao Đồng, trở về nhà, lập gia đình, và tối nay ông đang ở trên khán đài, mong chờ ngày 4 tháng 7 năm 2026, sinh nhật lần thứ 100 của mình.

Vì vậy, Buddy, ông là một người đàn ông dũng cảm và chúng tôi chào đón ông.

Ngay cả trong những lúc thử thách, thất bại và đau thương vô hạn, tinh thần năm 1776 vẫn luôn tỏa sáng rực rỡ.

Đó là ngày 4 tháng 7 năm ngoái khi nước lũ tràn qua một trại hè dành cho nữ sinh ở miền trung Texas.

Một trong những điều tồi tệ nhất tôi từng thấy. Tôi đã ở đó, nước dâng lên 26 feet chỉ trong vài phút, cướp đi rất, rất nhiều sinh mạng một cách bi thảm.

Tất cả các bạn đều nhớ chuyện đó. Khi nước đe dọa cuốn trôi cô bé, Milly Cate McClymond, 11 tuổi, đã nhắm mắt lại và cầu nguyện với Chúa.

Cô bé nghĩ rằng mình sắp chết. Những lời cầu nguyện đó đã được đáp lại khi nhân viên cứu hộ cứu nạn của Lực lượng Tuần duyên Scott Ruskan hạ xuống từ một chiếc trực thăng phía trên.

Không ai biết anh ấy từ đâu đến. Đó là nhiệm vụ cứu hộ đầu tiên của Scott — một chàng trai trẻ, nhưng rất dũng cảm, rất, rất giỏi.

Luôn đứng đầu lớp. Và anh ấy đã nhấc không chỉ Milly Cate, mà còn 164 người khác đến nơi an toàn.

Mọi người theo dõi Scott từ xa và họ không thể tin vào những gì mình đang thấy.

Gió thổi mạnh, mưa xối xả, mọi thứ đang trôi đi.

Và dòng nước xiết đó, chưa ai từng thấy thứ gì giống như vậy. Họ nói, wow, thật là một điều phi thường.

Tối nay, Scott và Milly Cate có mặt ở đây cùng nhau, lần đầu tiên đoàn tụ. Cảm ơn Scott, Milly Cate.

Và Sĩ quan Ruskan, tôi vui mừng thông báo với anh rằng tôi hiện đang trao tặng anh Huân chương Công trạng (Legion of Merit) vì sự anh hùng phi thường.

Đó chính xác là những gì đã diễn ra, sự anh hùng phi thường. Cảm ơn anh. Và tôi muốn mời trợ lý quân sự vui lòng xuống đây và thực hiện nghi lễ này.

Trợ lý quân sự, cảm ơn rất nhiều. Hãy thực hiện nghi lễ rất quan trọng đó. Cảm ơn các bạn rất nhiều.

Từ năm 1776 đến nay, mọi thế hệ người Mỹ đều đã bước tới để bảo vệ quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc.

Và họ đã làm điều đó cho thế hệ tiếp theo. Nhưng bây giờ đến lượt chúng ta.

Cùng nhau, chúng ta đang xây dựng một quốc gia nơi mọi trẻ em đều có cơ hội vươn cao hơn và tiến xa hơn.

Nơi chính phủ phục vụ người dân, chứ không phải những kẻ quyền thế, và nơi lợi ích của những công dân Mỹ chăm chỉ luôn là mối quan tâm hàng đầu và cuối cùng của chúng ta.

Đó là món nợ mà chúng ta nợ những anh hùng đã đi trước.

Và đó là lời hứa chúng ta phải giữ với nước Mỹ cho năm thứ 250 của chúng ta.

Năm ngoái, tôi đã thúc giục Quốc hội này bắt đầu sứ mệnh bằng cách thông qua đợt cắt giảm thuế lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, và đa số Đảng Cộng hòa của chúng ta đã thực hiện một cách tuyệt vời.

Cảm ơn các đảng viên Cộng hòa. Tất cả các đảng viên Dân chủ, từng người một trong số họ, đã bỏ phiếu chống lại những đợt cắt giảm thuế khổng lồ thực sự quan trọng và rất cần thiết này.

Thay vào đó, họ muốn tăng thuế trên diện rộng để gây hại cho người dân. Nhưng chúng ta đã đứng vững.

Và với Dự luật Lớn và Đẹp, chúng ta đã mang lại cho các bạn chính sách không đánh thuế tiền boa, không đánh thuế làm thêm giờ và không đánh thuế An sinh xã hội cho những người cao niên tuyệt vời của chúng ta.

Và chúng ta cũng đưa lãi suất các khoản vay mua ô tô vào diện được khấu trừ thuế.

Lần đầu tiên, nhưng chỉ khi chiếc xe đó được sản xuất tại Mỹ.

Gần đây ở Pennsylvania, tôi đã gặp Megan Hemhauser, một người mẹ tận tụy dạy con tại nhà.

Hai đứa con xinh xắn vào ban ngày, trong khi cô đi làm bồi bàn vào ban đêm khi chồng cô làm thêm giờ vận hành các thiết bị rất nặng.

Megan có mặt ở đây tối nay và cô ấy hạnh phúc nói với các bạn rằng cô ấy đã giàu có hơn rất, rất nhiều bởi vì với chính sách không thuế tiền boa, không thuế làm thêm giờ và khoản tín dụng thuế trẻ em mở rộng của chúng ta được thực hiện một lần nữa bởi Đảng Cộng hòa, Megan và chồng cô ấy sẽ mang về thêm hơn 5.000 USD mỗi năm, cắt giảm hơn một nửa hóa đơn thuế của cô ấy.

Megan, vui lòng đứng dậy. Chúng tôi đang chiến đấu vì cô, Megan. Cảm ơn Megan.

Theo dự luật của chúng ta, các bậc cha mẹ như Megan cũng có thể kích hoạt các “Tài khoản Trump” (Trump Accounts) hoàn toàn mới cho con cái họ. Và tôi không đặt tên đó đâu.

Tôi đã không đặt. Tôi đã không đặt tên đó. Không ai tin tôi, nhưng tôi đã không đặt tên đó.

Nó được đặt tên bởi một người đàn ông rất cao đang đứng ngay đằng kia ở hàng ghế thứ ba. Một người đàn ông tử tế, một người đàn ông tốt.

Các tài khoản đầu tư miễn thuế cho mọi trẻ em Mỹ. Đây là một điều rất đặc biệt.

Nó đã bùng nổ và vượt xa mong đợi. Hàng triệu người sẽ được hoàn tiền nhờ Bộ Tài chính Hoa Kỳ và các cá nhân tư nhân như Michael và Susan Dell, những người đã quyên góp 6 tỷ 250 triệu USD để tài trợ cho các tài khoản Trump cho 25 triệu trẻ em Mỹ.

Họ là những người tuyệt vời.

Khi tôi hỏi Michael Dell: “Làm thế nào mà anh kiếm được tất cả số tiền đó?”

Anh ấy nói: “À, tôi chỉ ngồi trong ký túc xá ở trường, và tôi chế tạo máy tính rồi bán cho mọi người. Và tôi cứ tiếp tục bán và bán và bán…” Một câu chuyện thật kinh ngạc.

Đó được gọi là Giấc mơ Mỹ. Anh ấy đã bán rất nhiều máy tính, rất nhiều máy tính xách tay đó.

Vì vậy, tôi chúc mừng anh ấy về điều đó. Nhưng tôi thực sự cảm ơn anh ấy và Susan, cũng như những người khác như Brad Gerstner, một chàng trai rất phi thường.

Anh ấy đã ủng hộ ngay từ đầu. Brad Gerstner. Cảm ơn Brad.

Vì vậy, với những đóng góp bổ sung khiêm tốn, tài khoản của những người trẻ tuổi này có thể tăng lên hơn 100.000 USD hoặc hơn vào lúc họ 18 tuổi. Hãy nghĩ xem.

Số tiền đó lớn đến mức nào đối với một người bắt đầu từ con số không, hơn 100.000 USD, có thể còn nhiều hơn thế nữa.

Để thực hiện khoản đầu tư này cho tương lai con em chúng ta, hãy truy cập trumpaccounts.gov. Và rất nhiều người đang làm việc đó.

Họ đang lập mọi kỷ lục. Nó rất phổ biến. Họ biết điều đó sẽ mang lại kết quả gì.

Rất tự hào về họ. Tôi rất tự hào về những người đã khởi xướng nó. Và bây giờ nó thực sự bùng nổ.

Một trong những lý do chính cho bước ngoặt kinh tế đáng kinh ngạc của đất nước chúng ta, lớn nhất trong lịch sử — nơi chỉ số Dow Jones đã vượt mốc 50.000 sớm hơn bốn năm so với kế hoạch, và S&P đạt 7.000, mức mà lẽ ra phải mất nhiều năm nữa mới đạt được — chính là thuế quan.

Tôi đã sử dụng những mức thuế này, thu về hàng trăm tỷ USD để thực hiện những thỏa thuận tuyệt vời cho đất nước chúng ta, cả về mặt kinh tế và an ninh quốc gia.

Mọi thứ đều hoạt động tốt. Các quốc gia đã bóc lột chúng ta trong nhiều thập kỷ hiện đang trả cho chúng ta hàng trăm tỷ USD.

Họ đã bóc lột chúng ta tệ hại như vậy. Các bạn đều biết điều đó chứ? Mọi người đều biết. Ngay cả Đảng Dân chủ cũng biết.

Họ chỉ không muốn nói ra thôi. Vậy mà những quốc gia này bây giờ vẫn hạnh phúc và chúng ta cũng vậy.

Chúng ta đã thực hiện các thỏa thuận — các thỏa thuận đều đã xong và họ hài lòng. Họ không còn kiếm được nhiều tiền như trước nữa.

Nhưng chúng ta đang kiếm được rất nhiều tiền. Không có lạm phát, tăng trưởng vượt bậc.

Và câu chuyện lớn là Donald Trump đã dự đoán đúng về kinh tế như thế nào trong khi 22 người đoạt giải Nobel kinh tế thì không.

Họ đã sai hoàn toàn. Họ đã thực sự sai.

Và rồi chỉ bốn ngày trước, một phán quyết không may từ Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ, nó vừa mới được đưa ra.

Một phán quyết rất không may.

Nhưng tin tốt là hầu hết các quốc gia và tập đoàn đều muốn giữ thỏa thuận mà họ đã thực hiện — đúng không, Scott?

— biết rằng quyền lực pháp lý mà tôi, với tư cách là tổng thống, có để thực hiện một thỏa thuận mới có thể tồi tệ hơn nhiều đối với họ, và do đó, họ sẽ tiếp tục làm việc theo con đường thành công tương tự mà chúng ta đã đàm phán trước khi có sự can thiệp không may của Tối cao Pháp viện.

Vì vậy, bất chấp phán quyết đáng thất vọng, những quốc gia quyền lực này đang tiết kiệm cho đất nước chúng ta số tiền mà chúng ta thu về, bảo vệ hòa bình — nhiều cuộc chiến tôi đã giải quyết được là nhờ đe dọa bằng thuế quan, tôi sẽ không thể giải quyết được nếu không có nó — sẽ vẫn được duy trì theo các quy chế pháp lý thay thế đã được phê chuẩn và thử nghiệm đầy đủ.

Và chúng đã được thử nghiệm trong một thời gian dài. Chúng phức tạp hơn một chút, nhưng thực sự có lẽ còn tốt hơn — dẫn đến một giải pháp thậm chí còn mạnh mẽ hơn trước.

Sẽ không cần đến hành động của Quốc hội. Nó đã được thử thách qua thời gian và được phê chuẩn.

Và thời gian trôi qua, tôi tin rằng thuế quan, do các nước ngoài chi trả, sẽ, giống như trong quá khứ, thay thế đáng kể hệ thống thuế thu nhập hiện đại, trút bỏ gánh nặng tài chính lớn cho những người mà tôi yêu quý.

Tiến về phía trước, các nhà máy, việc làm, đầu tư và hàng nghìn nghìn tỷ USD sẽ tiếp tục đổ vào Hợp chủng quốc Hoa Kỳ bởi vì cuối cùng chúng ta đã có một tổng thống đặt nước Mỹ lên trên hết.

Tôi đặt nước Mỹ lên trên hết. Tôi yêu nước Mỹ. Trong nhiều thập kỷ trước khi tôi xuất hiện, chúng ta đã có điều hoàn toàn ngược lại.

Từ thương mại đến chăm sóc sức khỏe, từ năng lượng đến nhập cư, mọi thứ đều bị đánh cắp và dàn dựng nhằm bòn rút của cải của những người lao động năng suất, chăm chỉ, những người làm cho đất nước chúng ta vĩ đại, những người vận hành đất nước chúng ta.

Dưới thời Biden và các đối tác tham nhũng của ông ta trong Quốc hội và xa hơn nữa, nó đã đạt đến điểm gãy với “Kế hoạch Xanh Lừa đảo” (Green New Scam), mở cửa biên giới cho tất cả mọi người — họ tràn vào hàng triệu hàng triệu người từ các nhà tù, từ các viện tâm thần, họ là những kẻ giết người — 11.888 vụ giết người — họ đã vào đất nước chúng ta, các người đã để điều đó xảy ra.

Và mức lạm phát kỷ lục đã khiến một gia đình điển hình mất 34.000 USD chỉ trong một khoảng thời gian ngắn ngủi.

Bây giờ, chính những người trong khán phòng này, những người đã bỏ phiếu cho những thảm họa đó, đột nhiên sử dụng từ “khả năng chi trả” (affordability), một từ mà họ chỉ dùng vì ai đó đã đưa cho họ, trong khi biết thừa rằng chính họ đã gây ra và tạo ra mức giá tăng cao mà tất cả công dân của chúng ta phải gánh chịu.

Các người đã gây ra vấn đề đó. Các người đã gây ra vấn đề đó. Họ biết những tuyên bố của mình là dối trá, họ biết điều đó, họ biết những tuyên bố của mình là một lời nói dối bẩn thỉu, tồi tệ.

Chính sách của họ đã tạo ra giá cả cao. Chính sách của chúng ta đang nhanh chóng chấm dứt chúng. Chúng ta đang làm rất tốt.

Những mức giá đó đang lao dốc xuống. Giá trứng đã giảm 60%, thưa Bà Bộ trưởng, cảm ơn bà.

Chi phí thịt gà, bơ, trái cây, khách sạn, ô tô, tiền thuê nhà hiện nay thấp hơn nhiều so với khi tôi nhậm chức.

Và ngay cả thịt bò, vốn rất cao, cũng đang bắt đầu giảm đáng kể. Chỉ cần chờ thêm một chút thôi.

Chúng ta sẽ hạ mức đó xuống. Và sớm thôi, các bạn sẽ thấy những con số mà ít người nghĩ có thể đạt được chỉ trong một thời gian ngắn trước đây.

Không ai có thể tin được khi họ thấy những loại con số đó, và đặc biệt là năng lượng, khi họ thấy năng lượng giảm xuống những con số như thế, họ không thể tin nổi.

Nó giống như một đợt cắt giảm thuế lớn khác. Tôi cũng đang đối mặt với một trong những vụ bóc lột lớn nhất thời đại chúng ta, chi phí chăm sóc sức khỏe đè nặng, do các người gây ra.

Kể từ khi thông qua “Đạo luật Chăm sóc sức khỏe không thể chi trả”, đôi khi được gọi là Obamacare, các công ty bảo hiểm lớn đã trở nên giàu có.

Nó được dành cho các công ty bảo hiểm, không phải cho người dân.

Với việc chính phủ của chúng ta trao cho họ hàng trăm và hàng trăm tỷ USD mỗi năm, khi giá cổ phiếu của họ tăng vọt 1.000, 1.200, 1.400 và thậm chí 1.700%, không giống bất cứ thứ gì khác.

Đó là lý do tại sao tôi giới thiệu kế hoạch chăm sóc sức khỏe tuyệt vời. Tôi muốn ngừng mọi khoản thanh toán cho các công ty bảo hiểm lớn và thay vào đó đưa số tiền đó trực tiếp cho người dân, để họ có thể tự mua dịch vụ chăm sóc sức khỏe của mình, dịch vụ đó sẽ tốt hơn với chi phí thấp hơn nhiều.

Ngoài ra, kế hoạch của tôi yêu cầu sự minh bạch tối đa về giá cả. Đó là một vấn đề lớn. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng lại rất lớn lao.

Và tôi đã làm điều đó trong nhiệm kỳ đầu tiên và Đảng Dân chủ đã ngay lập tức chấm dứt nó, với đầy đủ sự hiểu biết rằng họ đang làm một điều rất xấu cho người dân.

Chi phí sẽ tăng vọt và đó là những gì đã xảy ra, và bây giờ tôi đang đưa chúng xuống rất thấp về chăm sóc sức khỏe và mọi thứ khác.

Tôi cũng đang chấm dứt chi phí thuốc kê đơn bị thổi phồng quá mức như chưa từng có trước đây.

Các tổng thống khác đã cố gắng làm điều đó, nhưng họ không bao giờ có thể.

Họ đã thử, thực ra hầu hết là không thử, nhưng họ nói họ đã thử. Họ đã không thể làm được.

Họ thậm chí còn chẳng tiến lại gần. Họ chỉ nói mà không làm.

Nhưng tôi đã làm được, theo các thỏa thuận “quốc gia được ưu đãi nhất” vừa được ban hành của tôi, những người Mỹ vốn đã phải trả mức giá cao nhất thế giới cho thuốc kê đơn trong nhiều thập kỷ, giờ đây sẽ trả mức giá thấp nhất thế giới cho thuốc, ở bất cứ đâu, mức giá thấp nhất.

Vì vậy, trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai — lẽ ra là nhiệm kỳ thứ ba của tôi, nhưng những điều kỳ lạ đã xảy ra — tôi đã đưa thuốc kê đơn, một phần rất lớn của chăm sóc sức khỏe, từ mức giá cao nhất trên toàn thế giới xuống mức thấp nhất.

Đó là một thành tựu lớn. Kết quả là sự chênh lệch giá lên tới 300, 400, 500, 600% và hơn thế nữa, tất cả đều có sẵn ngay bây giờ tại một trang web mới gọi là trumprx.gov — và nhân tiện, tôi cũng không đặt tên cho trang đó đâu.

Và tối nay ở đây có khách hàng đầu tiên nhận được mức chiết khấu lớn đó, và nó thực sự lớn, Catherine Rayner.

Trong năm năm qua, cô và chồng đã phải vật lộn với tình trạng hiếm muộn và họ đã tìm đến IVF (thụ tinh ống nghiệm).

Một loại thuốc đã tốn của Catherine 4.000 USD để mua, nhưng vài tuần trước cô đã đăng nhập vào trang web TrumpRX và mua chính loại thuốc có giá 4.000 USD đó với giá chưa đến 500 USD, giảm thực tế là hơn 3.500 USD.

Catherine, tất cả chúng tôi đang cầu nguyện cho cô và cô sẽ trở thành một người mẹ tuyệt vời.

Vì vậy, bây giờ tôi kêu gọi Quốc hội luật hóa chương trình “quốc gia được ưu đãi nhất” của tôi thành luật.

Bây giờ, một điều tôi không chắc là nó có quan trọng không, bởi vì sẽ rất khó để ai đó tiếp bước tôi mà nói rằng, hãy tăng giá thuốc lên 700 hoặc 800%.

Nhưng, John và Mike, nếu các ông không phiền, hãy cứ luật hóa nó đi, họ có thể sẽ làm thế đấy. Cứ luật hóa nó đi. Cảm ơn.

Và nhiều người Mỹ cũng lo ngại rằng nhu cầu năng lượng từ các trung tâm dữ liệu AI có thể làm tăng hóa đơn tiền điện của họ một cách không công bằng.

Tối nay, tôi vui mừng thông báo rằng tôi đã đàm phán về “cam kết bảo vệ người đóng tiền điện” mới. Các bạn biết đó là gì không?

Chúng ta đang nói với các công ty công nghệ lớn rằng họ có nghĩa vụ tự cung cấp nhu cầu điện năng của mình.

Việc họ xây dựng các nhà máy điện riêng như một phần của cơ sở sản xuất là khả thi, để không ai bị tăng giá điện và trong nhiều trường hợp, giá điện cho cộng đồng sẽ giảm xuống, và giảm rất đáng kể.

Đây là một chiến lược độc đáo chưa từng được sử dụng ở đất nước này trước đây. Chúng ta có một mạng lưới điện cũ kỹ.

Nó không bao giờ có thể xử lý được những con số, lượng điện cần thiết như vậy.

Vì vậy, tôi đang nói với họ rằng họ có thể tự xây dựng nhà máy, họ sẽ tự sản xuất điện của mình.

Nó sẽ đảm bảo khả năng có điện của công ty, đồng thời hạ giá điện cho các bạn và mức giảm có thể rất đáng kể.

Đối với tất cả các thành phố và thị trấn này, các bạn sẽ thấy một số điều tốt đẹp xảy ra trong vài năm tới.

Một trụ cột khác của giấc mơ Mỹ vốn đã bị tấn công là quyền sở hữu nhà.

Cùng chúng ta tối nay là Rachel Wiggins, một người mẹ có hai con đến từ Houston.

Cô đã đặt giá thầu cho 20 căn nhà và mất tất cả những đợt thầu đó vào tay các tập đoàn đầu tư khổng lồ, những kẻ đã bỏ qua việc kiểm tra, trả toàn bộ bằng tiền mặt và biến tất cả những căn nhà đó thành nhà cho thuê, đánh cắp đi giấc mơ Mỹ của cô.

Cô ấy đã bị suy sụp. Những câu chuyện như thế này là lý do tại sao tháng trước tôi đã ký sắc lệnh hành pháp để cấm các công ty đầu tư lớn ở Wall Street mua hàng ngàn căn nhà đơn lập.

Và bây giờ tôi đang yêu cầu Quốc hội đưa lệnh cấm đó thành vĩnh viễn, bởi vì nhà ở là dành cho con người, đó thực sự là những gì chúng ta muốn, chúng ta muốn nhà cho con người, không phải cho các tập đoàn.

Các tập đoàn đang làm ăn rất tốt rồi. Rachel, cảm ơn cô rất nhiều. Chúc cô may mắn với ngôi nhà của mình. Cô sẽ sớm có một căn thôi.

Chúng ta cũng đang nỗ lực để giúp người Mỹ tiết kiệm cho hưu trí dễ dàng hơn.

Và dưới thời chính quyền này, chúng ta sẽ luôn bảo vệ An sinh Xã hội và Medicare. Họ đang không bảo vệ nó cho những người cao niên của chúng ta.

Chúng ta sẽ luôn bảo vệ An sinh Xã hội, Medicare, Medicaid. Kể từ khi tôi nhậm chức, số dư 401(k) điển hình đã tăng ít nhất 30.000 USD.

Đó là rất nhiều tiền. Chúng ta có hàng triệu hàng triệu người.

Bởi vì thị trường chứng khoán đã hoạt động quá tốt, thiết lập tất cả những kỷ lục đó. Các kế hoạch 401(k) của các bạn đang tăng vọt.

Tuy nhiên, một nửa số người Mỹ đang làm việc vẫn chưa có quyền tiếp cận với một kế hoạch hưu trí có sự đóng góp đối ứng từ người sử dụng lao động.

Để khắc phục sự chênh lệch lớn này, tôi xin thông báo rằng vào năm tới, chính quyền của tôi sẽ cung cấp cho những công nhân Mỹ thường bị lãng quên này, những người tuyệt vời, những người đã xây dựng đất nước chúng ta, quyền tiếp cận với cùng một loại kế hoạch hưu trí được cung cấp cho mọi nhân viên liên bang.

Chúng tôi sẽ đóng góp đối ứng cho khoản đóng góp của các bạn lên tới 1.000 USD mỗi năm, vì chúng tôi đảm bảo rằng tất cả người Mỹ đều có thể hưởng lợi từ một thị trường chứng khoán đang lên.

Chúng ta cũng hãy đảm bảo rằng các thành viên Quốc hội không thể trục lợi một cách tham nhũng từ việc sử dụng thông tin nội bộ. Họ đã đứng dậy vì điều đó.

Tôi không thể tin được. Tôi không thể tin được. Nancy Pelosi có đứng dậy không, nếu bà ấy ở đây? Tôi nghi ngờ điều đó.

Hãy thông qua “Đạo luật Chấm dứt Giao dịch Nội bộ” không được chậm trễ. Tôi đã không chắc liệu có ai ở phía bên này vỗ tay cho điều đó không.

Tôi rất ấn tượng. Cảm ơn các bạn. Tôi rất ấn tượng. Nhưng khi nói đến sự tham nhũng đang cướp bóc, thực sự là cướp bóc nước Mỹ, không có ví dụ nào gây sốc hơn Minnesota, nơi các thành viên của cộng đồng người Somali đã bòn rút ước tính 19 tỷ USD từ người đóng thuế Mỹ.

Chúng tôi có tất cả các thông tin. Và thực tế, con số này còn cao hơn nhiều so với mức đó.

Và California, Massachusetts, Maine cùng nhiều tiểu bang khác thậm chí còn tệ hơn.

Đây là loại hình tham nhũng làm xé toạc cấu trúc của một quốc gia, và chúng tôi đang giải quyết nó theo cách mà các bạn không thể tin được.

Vì vậy tối nay, mặc dù đã bắt đầu từ bốn tháng trước, tôi chính thức tuyên bố cuộc chiến chống gian lận sẽ do Phó Tổng thống JD Vance tuyệt vời của chúng ta dẫn đầu.

Cậu ấy sẽ làm được. Và nếu chúng ta tìm thấy đủ số tiền gian lận đó, chúng ta thực sự sẽ có một ngân sách cân bằng chỉ sau một đêm.

Nó sẽ diễn ra rất nhanh. Đó là loại tiền mà chúng ta đang nói đến. Chúng ta sẽ cân bằng ngân sách của mình.

Những tên “cướp biển Somali” đã lục soát Minnesota nhắc nhở chúng ta rằng có những khu vực rộng lớn trên thế giới nơi hối lộ, tham nhũng và vô pháp luật là chuẩn mực chứ không phải ngoại lệ.

Việc nhập khẩu những văn hóa này thông qua nhập cư không hạn chế và biên giới mở mang lại cho chúng ta những vấn đề ngay tại Hoa Kỳ.

Và chính người dân Mỹ là những người phải trả giá bằng hóa đơn y tế cao hơn, phí bảo hiểm ô tô, tiền thuê nhà, thuế và có lẽ quan trọng nhất là tội phạm.

Chúng ta sẽ giải quyết vấn đề này. Chúng ta sẽ giải quyết vấn đề này. Chúng ta không chơi trò đùa.

Dalilah. Dalilah Coleman chỉ mới năm tuổi vào tháng 6 năm 2024, khi một chiếc xe đầu kéo 18 bánh lao thẳng vào chiếc xe đang dừng của cô bé với tốc độ 60 dặm/giờ hoặc hơn.

Tài xế là một người di cư bất hợp pháp, được Joe Biden cho vào và được các chính trị gia biên giới mở ở California cấp giấy phép lái xe thương mại.

Các bác sĩ nói Dalilah sẽ không bao giờ có thể đi lại hoặc nói chuyện, không có một cuộc sống tốt đẹp.

Cô bé thậm chí sẽ không thể ăn lại được nữa. Nhưng vượt qua mọi nghịch cảnh, giờ đây cô bé đang học lớp một, đang tập đi.

Và cô bé có mặt ở đây tối nay cùng cha mình, Marcus, một người đàn ông tuyệt vời. Dalilah, làm ơn. Cháu là một nguồn cảm hứng tuyệt vời.

Vui lòng đứng dậy. Cảm ơn Dalilah. Nhiều, nếu không muốn nói là hầu hết, những người di cư bất hợp pháp không nói tiếng Anh và không thể đọc ngay cả những biển báo đường bộ cơ bản nhất về hướng đi, tốc độ, nguy hiểm hoặc vị trí.

Đó là lý do tối nay tôi kêu gọi Quốc hội thông qua cái mà chúng ta sẽ gọi là “Luật Dalilah” – cấm bất kỳ tiểu bang nào cấp giấy phép lái xe thương mại cho những người di cư bất hợp pháp.

Và hôm qua, như các bạn có lẽ đã thấy tại Nhà Trắng, tôi đã tổ chức một buổi lễ với những người Mỹ đã mất đi những người thân yêu quý giá của họ vì sự tàn phá của nhập cư bất hợp pháp.

Người ta đã vào đất nước chúng ta. Làm thế nào chúng ta để điều này xảy ra với biên giới mở của mình.

Đây là những “bà mẹ thiên thần” và các gia đình mà trong nhiều thập kỷ chính phủ của chúng ta đã phản bội và truyền thông của chúng ta hoàn toàn phớt lờ. Hoàn toàn.

Thật là khủng khiếp. Thật khó tin, thực sự như vậy. Vào năm 2023, một nữ sinh cổ vũ trung học 16 tuổi tên là Lizbeth Medina lẽ ra phải biểu diễn trong cuộc diễu hành Giáng sinh của thị trấn, nhưng cô ấy không bao giờ đến.

Mẹ cô, Jacqueline, đã về nhà để tìm con, và bà thấy con nằm chết trong bồn tắm, máu chảy đầm đìa sau khi bị đâm 25 nhát.

Kẻ giết Lizbeth là một người di cư bất hợp pháp từng bị bắt trước đó, kẻ đã đột nhập và tàn bạo, thực sự tàn bạo dập tắt ánh sáng rực rỡ nhất trong cuộc đời gia đình cô.

Một cách bạo lực và hung ác. Người mẹ đau khổ của cô đang có mặt trên khán đài để nhắc nhở mọi người trong khán phòng này chính xác lý do tại sao chúng ta đang trục xuất những tội phạm di cư bất hợp pháp.

Đất nước chúng ta đã có những con số kỷ lục, và chúng ta đang tống khứ chúng ra khỏi đây một cách nhanh chóng. Chúng ta không muốn chúng.

Cảm ơn bà rất nhiều, Jacqueline. Cảm ơn bà.

Chúng ta không bao giờ có thể quên rằng nhiều người trong căn phòng này không chỉ cho phép cuộc xâm chiếm biên giới xảy ra trước khi tôi can thiệp, mà thực sự, họ sẽ làm lại tất cả nếu họ có cơ hội.

Nếu họ được bầu, họ sẽ mở toang những biên giới đó cho một số tội phạm tồi tệ nhất ở bất cứ đâu trên thế giới.

Thứ duy nhất đứng giữa người Mỹ và một biên giới mở toang lúc này là Tổng thống Donald J. Trump và những người yêu nước Cộng hòa tuyệt vời của chúng ta trong Quốc hội.

Cảm ơn các bạn. Khi chúng ta đang nói đây, các đảng viên Dân chủ trong khán phòng này đã cắt toàn bộ ngân sách cho Bộ An ninh Nội địa.

Tất cả đã bị cắt, bị cắt hết. Họ đã tổ chức một cuộc đóng cửa chính phủ kiểu Dân chủ khác, cuộc đóng cửa đầu tiên đã khiến chúng ta mất hai điểm GDP.

Hai điểm GDP chúng ta đã mất, điều này có lẽ thực sự làm họ khá hạnh phúc.

Bây giờ họ đã đóng cửa cơ quan chịu trách nhiệm bảo vệ người Mỹ khỏi những kẻ khủng bố và những kẻ giết người.

Tối nay, tôi yêu cầu khôi phục đầy đủ và ngay lập tức toàn bộ ngân sách cho an ninh biên giới, an ninh nội địa của Hoa Kỳ, và cũng để giúp người dân dọn tuyết của họ.

Chúng ta không có tiền vì Đảng Dân chủ, và sẽ thật tốt nếu có nó.

Chúng tôi rất muốn giúp các bạn dọn dẹp nó, nhưng các người không đưa tiền. Không ai được trả lương cả.

Thật là một sự hổ thẹn. Vì vậy các người phải suy nghĩ về điều đó.

Chúng ta đang có, trong trường hợp các người không biết, một trận bão tuyết khá lớn ngoài kia.

Một trong những điều tuyệt vời về Thông điệp Liên bang là nó mang lại cho người Mỹ cơ hội để thấy rõ những đại diện của họ thực sự tin vào điều gì.

Vì vậy tối nay, tôi mời mọi nhà lập pháp tham gia cùng chính quyền của tôi trong việc tái khẳng định một nguyên tắc cơ bản.

Nếu bạn đồng ý với tuyên bố này, thì hãy đứng dậy và thể hiện sự ủng hộ của bạn: Nhiệm vụ đầu tiên của chính phủ Hoa Kỳ là bảo vệ công dân Mỹ, chứ không phải những người di cư bất hợp pháp.

Thật là một sự hổ thẹn phải không? Các người nên tự thấy xấu hổ khi không đứng dậy. Các người nên tự thấy xấu hổ về chính mình.

Đó là lý do tại sao tôi cũng yêu cầu các người chấm dứt các “thành phố trú ẩn” chết người bảo vệ tội phạm và ban hành các hình phạt nghiêm khắc đối với các quan chức công quyền ngăn cản việc trục xuất những người di cư tội phạm.

Trong nhiều trường hợp, đó là các trùm ma túy, những kẻ giết người trên khắp đất nước chúng ta.

Họ đang ngăn cản việc trục xuất những người này ra khỏi đất nước chúng ta. Và các người nên tự thấy xấu hổ về mình.

Và có lẽ quan trọng nhất, tôi yêu cầu các người phê chuẩn “Đạo luật SAVE America”, để ngăn chặn những người di cư bất hợp pháp và những người không được phép khác bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử thiêng liêng của Mỹ, sự gian lận đang tràn lan trong các cuộc bầu cử của chúng ta.

Nó tràn lan. Nó rất đơn giản. Tất cả cử tri phải xuất trình ID cử tri.

Tất cả cử tri phải xuất trình bằng chứng công dân để được bỏ phiếu.

Và không còn các lá phiếu gửi qua thư gian lận ngoại trừ lý do bệnh tật, khuyết tật, quân sự hoặc đi xa. Không có gì khác.

Và đây lẽ ra là một điều dễ dàng và, nhân tiện, nó đang nhận được 89% ủng hộ trong các cuộc thăm dò, bao gồm cả các đảng viên Dân chủ, 89%.

Và ngay cả vị tân thị trưởng cộng sản của Thành phố New York.

Tôi nghĩ ông ấy là một người tốt, thực ra tôi nói chuyện với ông ấy rất nhiều. Chính sách tồi, nhưng là một người tốt.

Vừa nói rằng họ muốn mọi người đi dọn tuyết. Họ bị trúng bão nặng. Muốn họ dọn tuyết.

Nhưng nếu bạn nộp đơn cho công việc đó, bạn cần xuất trình hai bản gốc giấy tờ tùy thân và một thẻ An sinh Xã hội.

Vậy mà họ không muốn định danh cho đặc quyền lớn nhất trong tất cả: bỏ phiếu ở Mỹ.

Không, thế là không tốt, không tốt chút nào. Cả Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ đều áp đảo đồng ý với chính sách mà chúng ta vừa nêu ra, và Quốc hội nên đoàn kết và ban hành đạo luật cứu nước, hợp lý này ngay bây giờ.

Và nó nên được thực hiện trước khi bất kỳ điều gì khác xảy ra.

Và lý do họ không muốn làm điều đó, tại sao có ai lại không muốn ID cử tri?

Chỉ có một lý do, vì họ muốn gian lận. Chỉ có một lý do duy nhất. Họ bịa ra đủ thứ lý do. Họ nói điều đó là phân biệt chủng tộc.

Họ nghĩ ra đủ thứ. Các bạn phải thốt lên rằng họ có trí tưởng tượng phong phú làm sao.

Họ muốn gian lận, họ đã gian lận, và chính sách của họ tệ đến mức cách duy nhất họ có thể đắc cử là gian lận.

Và chúng ta sẽ ngăn chặn điều đó. Chúng ta phải ngăn chặn nó, John.

Và đây là một cơ hội nữa để thể hiện sự lẽ phải trong chính phủ.

Trên khán đài tối nay là Sage Blair và mẹ cô, Michele.

Vào năm 2021, Sage mới 14 tuổi khi các quan chức trường học ở Virginia tìm cách chuyển đổi giới tính về mặt xã hội cho cô bé sang một giới tính mới, đối xử với cô như một cậu bé và che giấu điều đó với cha mẹ cô.

Thật khó tin, phải không? Chẳng bao lâu sau, một Sage đang bối rối đã bỏ nhà ra đi.

Sau khi cô bé được tìm thấy trong một tình trạng kinh hoàng ở Maryland, một thẩm phán cánh tả đã từ chối trả Sage lại cho cha mẹ vì họ không ngay lập tức tuyên bố rằng con gái họ là con trai của họ.

Sage bị ném vào một nhà chung toàn nam của tiểu bang và đã phải chịu đựng khủng khiếp trong một thời gian dài.

Nhưng hôm nay, tất cả những điều đó đã ở phía sau họ. Bởi vì Sage là một phụ nữ trẻ đầy tự hào và tuyệt vời với học bổng toàn phần vào Đại học Liberty.

Sage và Michele, vui lòng đứng dậy. Và cảm ơn các bạn vì sự dũng cảm tuyệt vời.

Và ai có thể tin được là chúng ta thậm chí đang nói về những điều như thế này?

15 năm trước, nếu có ai đứng ở đây và nói điều đó, họ sẽ bảo: “Anh ta bị làm sao vậy?”

Nhưng bây giờ chúng ta phải nói ra vì nó đang diễn ra ở khắp nhiều tiểu bang.

Họ thậm chí không nói cho cha mẹ biết. Nhưng chắc chắn tất cả chúng ta có thể đồng ý rằng không tiểu bang nào được phép giật con cái khỏi vòng tay cha mẹ và chuyển đổi giới tính của chúng trái với ý muốn của cha mẹ.

Ai tin được là chúng ta thậm chí đang bàn về chuyện này? Chúng ta phải cấm nó, và chúng ta phải cấm nó ngay lập tức.

Không ai đứng dậy cả, những người này thật điên rồ. Tôi đang nói với họ rằng họ điên đấy. Thật kinh ngạc. Trời đất ơi.

Chúng ta thật may mắn khi có một đất nước với những người như thế này — Đảng Dân chủ đang phá hủy đất nước chúng ta.

Nhưng chúng ta đã ngăn chặn nó đúng lúc, phải không?

Không ai quan tâm đến việc bảo vệ thanh thiếu niên Mỹ hơn Đệ nhất Phu nhân tuyệt vời của chúng ta. Bây giờ là một ngôi sao điện ảnh, một ngôi sao điện ảnh.

Ai có thể tin được điều đó chứ?

Trong năm qua, bà đã có một tác động đáng kinh ngạc trong việc ủng hộ luật về AI, thúc đẩy một sắc lệnh hành pháp mang tính cột mốc về chăm sóc trẻ em nuôi (foster care), và giúp đảm bảo 30 triệu USD để khởi động Sáng kiến Thanh niên Nuôi độc lập của Melania Trump.

Đó là một điều phi thường, thực sự là một điều phi thường đã xảy ra và nhận được rất nhiều sự ủng hộ của cả hai đảng.

Bà ấy nhận được sự ủng hộ của cả hai đảng tốt hơn tôi nhiều. Tôi không nhận được gì, bà ấy nhận được rất nhiều.

Một ngày nào đó, em sẽ phải nói cho anh biết làm thế nào em làm được điều đó.

Và sinh viên cùng các nhà giáo dục ở mọi tiểu bang đã tham gia nỗ lực của Đệ nhất Phu nhân trong thử thách AI của tổng thống, giữ cho thế hệ tiếp theo của Mỹ ở vị thế thành công và thành công rực rỡ trong tương lai.

Tối nay, chúng ta chào đón hai người trẻ có cuộc sống phản ánh tác động của Đệ nhất Phu nhân: Sierra Burns và Everest Nevraumont.

Cảm ơn cả hai bạn. Và Melania, cảm ơn em. Anh biết em đã làm việc chăm chỉ như thế nào vì điều đó.

Cảm ơn em rất nhiều. Tôi rất tự hào khi nói rằng trong thời gian tôi tại chức, cả bốn năm đầu và đặc biệt là năm cuối cùng này, đã có một sự phục hưng mạnh mẽ về tôn giáo, đức tin, Cơ đốc giáo và niềm tin vào Chúa.

Điều này đặc biệt đúng trong giới trẻ, và một phần lớn trong số đó liên quan đến người bạn tuyệt vời của tôi, Charlie Kirk.

Một chàng trai tuyệt vời. Tuyệt vời.

Năm ngoái, Charlie đã bị ám sát dũng cảm bởi một kẻ sát nhân. Và đã tử vì đạo, thực sự là tử vì đạo cho niềm tin của mình.

Người vợ tuyệt vời của anh ấy, Erika, đang ở cùng chúng ta tối nay. Erika, vui lòng đứng dậy. Cảm ơn cô. Erika, cảm ơn cô rất nhiều.

Để tưởng nhớ Charlie, tất cả chúng ta phải cùng nhau tái khẳng định rằng Mỹ là một quốc gia dưới quyền của Chúa.

Và chúng ta phải hoàn toàn bác bỏ bạo lực chính trị dưới bất kỳ hình thức nào. Chúng ta yêu tôn giáo, và chúng ta yêu việc mang nó trở lại.

Và nó đang trở lại ở những mức độ mà thực tế không ai nghĩ là có thể. Đó thực sự là một điều tuyệt đẹp để chứng kiến.

Trên hết, việc giải phóng tiềm năng của nước Mỹ đòi hỏi phải giữ cho cộng đồng của chúng ta được an toàn.

Chúng ta đã đạt được những bước tiến đáng kinh ngạc, vậy mà những kẻ tái phạm nguy hiểm vẫn tiếp tục được các chính trị gia Dân chủ ủng hộ tội phạm thả ra hết lần này đến lần khác.

Chúng ta vinh dự được đón tiếp tối nay một người phụ nữ đã trải qua địa ngục, Anna Zarutska.

Năm 2022, cô và cô con gái xinh đẹp của mình — rất xinh đẹp, một phụ nữ trẻ thật xinh đẹp — Iryna đã chạy trốn khỏi cuộc chiến tranh tàn khốc ở Ukraine để sống với người thân gần Charlotte, North Carolina.

Và nhân tiện, chuyện gì đang xảy ra với Charlotte vậy? Mùa hè năm ngoái, Iryna 23 tuổi đang đi tàu về nhà thì một con quái vật loạn trí đã bị bắt hơn một chục lần và được thả ra nhờ chính sách không tiền bảo lãnh, đã đứng dậy và tàn nhẫn chém một nhát dao qua cổ và cơ thể cô.

Không ai có thể quên được. Có những người khác trên chuyến tàu đó.

Không ai có thể quên được vẻ mặt kinh hoàng trên khuôn mặt Iryna khi cô nhìn lên kẻ tấn công mình trong những giây cuối cùng của cuộc đời.

Cô ấy đã chết ngay lập tức. Cô ấy đã trốn thoát khỏi một cuộc chiến tranh tàn bạo, chỉ để bị giết hại bởi một tên tội phạm chai sạn được thả tự do để giết người ở Mỹ.

Hắn đã vào qua biên giới mở. Bà Zarutska, tối nay, tôi hứa với bà, chúng tôi sẽ đảm bảo công lý cho con gái Iryna phi thường của bà.

Làm sao các người có thể không đứng dậy, làm sao các người có thể không đứng dậy chứ?

Tôi đang yêu cầu Quốc hội này thông qua đạo luật cứng rắn để đảm bảo rằng những kẻ tái phạm bạo lực và nguy hiểm phải bị tống vào tù, và quan trọng là họ phải ở lại đó.

Bắt đầu từ mùa hè năm ngoái, tôi đã triển khai Lực lượng Vệ binh Quốc gia và cơ quan thực thi pháp luật liên bang để khôi phục luật pháp và trật tự tại những thành phố nguy hiểm nhất của chúng ta, bao gồm Memphis, Tennessee — một thành công lớn.

New Orleans, Louisiana. Một thành công lớn tại chính thủ đô của chúng ta, Washington, D.C., nơi chúng ta hầu như không còn tội phạm ở Washington, D.C. nữa. Điều đó đã xảy ra như thế nào?

Trên thực tế, tội phạm ở Washington hiện đang ở mức thấp nhất từng được ghi nhận, và số vụ giết người ở D.C. vào tháng Giêng này đã giảm gần 100% so với một năm trước.

Họ không thích nghe điều đó đâu.

Một trong những quân nhân dũng cảm đã giúp đạt được bước ngoặt kinh ngạc này là Chuyên viên Lực lượng Vệ binh Quốc gia Lục quân West Virginia 20 tuổi, Sarah Beckstrom.

Sau bốn tháng triển khai, cô đã tình nguyện gia hạn phục vụ. Quân hàm của cô sắp được thăng cấp và họ rất tự hào về cô.

Nhưng ngay ngày hôm sau, cô đang tuần tra tại Nhà Trắng thì bị phục kích và bắn vào đầu bởi một con quái vật khủng bố đến từ Afghanistan.

Hắn không nên có mặt ở đất nước chúng ta. Và tất cả chỉ vì cô ấy mặc quân phục của đất nước chúng ta. Cô ấy đã bị bắn.

Hắn đã du lịch đến đây vì hắn không thích những người mặc quân phục của chúng ta. Hắn là kẻ bệnh hoạn và loạn trí.

Hắn không nên có mặt ở đất nước chúng ta. Sarah Beckstrom đã hy sinh để bảo vệ thủ đô của chúng ta, và chúng ta vinh dự được đón tiếp cha mẹ tuyệt vời của cô ấy, Gary và Evalea.

Con gái của ông bà là một người Mỹ yêu nước thực sự và cô ấy sẽ được nhớ mãi. Cô ấy là một người tuyệt vời.

Tôi đã xem các báo cáo về cô ấy, họ chưa bao giờ thấy ai giống như vậy. Rất xin chia buồn. Cảm ơn ông bà rất nhiều.

Một phụ nữ trẻ tuyệt vời. Tôi đã xem các báo cáo, cô ấy thật hoàn hảo, cô ấy hoàn hảo.

Phục vụ cùng với Sarah ngày hôm đó là Thượng sĩ Andrew Wolfe.

Tên khủng bố đã bắn vào đầu Andrew, và không ai nghĩ cậu ấy có thể sống sót.

Cả hai người họ, Sarah và Andrew, bị bắn dã man vào đầu. Cả hai đều không được kỳ vọng sẽ qua khỏi.

Họ thậm chí không được cho bất kỳ cơ hội nào. Ngoại trừ người mẹ tuyệt vời của cậu ấy, tên là Melanie, người mà tôi đã nói chuyện cùng vào đêm hôm đó, và bà ấy đã rất tích cực.

Các bác sĩ nghĩ rằng Andrew đã ra đi, nhưng mẹ cậu ấy nói: “Không, không, thưa Tổng thống, Andrew sẽ ổn thôi. Cậu ấy sẽ vượt qua.”

Tôi chưa bao giờ thấy điều gì giống như vậy. Ý tôi là, cậu ấy hầu như không có cơ hội.

Bà ấy nói: “Tôi không nghi ngờ gì cả, thưa Ngài, cậu ấy sẽ ổn thôi.”

Đây là cuộc trò chuyện mà tôi đã có với bà ấy đêm đó, khi con trai bà đang nằm trên giường, máu ở khắp nơi.

Mọi người đang cầu nguyện. Bà ấy nói: “Thưa Ngài, cậu ấy sẽ ổn thôi.”

Các bác sĩ đã không hiểu bà ấy đang nói gì và sau khi nhìn vào kết quả của những tổn thương đã gây ra, tôi cũng không hiểu. Bà ấy mạnh mẽ và quả quyết đến mức ngay cả người cha tuyệt vời của Andrew cũng cảm thấy bà ấy không thực sự hiểu được mức độ nghiêm trọng của tình hình, nhưng bà ấy đã đúng.

Đúng không, Melanie? Bà ấy đã đúng.

Thực sự kinh ngạc. Tôi đã nói “người phụ nữ này từ đâu đến vậy, bà ấy là người tích cực nhất mà tôi từng gặp?”

Với sự giúp đỡ của Chúa, Andrew đã chiến đấu trở về từ cõi chết.

Và chúng ta đang nói về cõi chết, trên con đường phục hồi thần kỳ của cậu ấy.

Cậu ấy còn một chút việc phải làm, nhưng cậu ấy đang làm rất tốt — cậu ấy là một chàng trai đẹp trai.

Rất vui được gặp cậu — cậu là một chàng trai ưa nhìn.

Rất vui được gặp cậu. Cảm ơn Andrew. Cảm ơn cậu rất nhiều.

Vậy nên Andrew bây giờ cậu đã đứng dậy rồi, tôi sẽ yêu cầu Tướng James Seward được kính trọng trao tặng Thượng sĩ Andrew Wolfe và gia đình tuyệt vời của Sarah Beckstrom giải thưởng được tạo ra bởi vị tổng thống quá cố vĩ đại của chúng ta, chính George Washington.

Nó được gọi là Huân chương Trái tim Tím.

Chúng tôi yêu tất cả các bạn. Yêu các bạn.

Chúng ta đang tự hào khôi phục sự an toàn cho người Mỹ ở quê nhà, và chúng ta cũng đang khôi phục an ninh cho người Mỹ ở nước ngoài.

Đất nước chúng ta chưa bao giờ mạnh mẽ hơn thế. Trong 10 tháng đầu tiên của mình, tôi đã kết thúc tám cuộc chiến tranh, bao gồm cả Campuchia.

Thật nực cười phải không? Những người bệnh hoạn các người.

Campuchia và Thái Lan. Pakistan và Ấn Độ lẽ ra đã có một cuộc chiến tranh hạt nhân.

35 triệu người, Thủ tướng Pakistan đã nói như vậy, sẽ thiệt mạng nếu không có sự can thiệp của tôi.

Kosovo và Serbia, Israel và Iran, Ai Cập và Ethiopia. Armenia và Azerbaijan, Congo và Rwanda.

Và tất nhiên, cuộc chiến ở Gaza, hiện đang diễn ra ở mức độ rất thấp. Nó sắp kết thúc rồi.

Và tôi muốn cảm ơn Steve Witkoff và Jared Kushner vì sự giúp đỡ của các bạn. Cảm ơn Steve. Cảm ơn Jared.

Và tôi cũng muốn cảm ơn người đàn ông mà họ báo cáo trực tiếp, Bộ trưởng Ngoại giao Marco Rubio.

Cảm ơn ông. Cảm ơn. Mọi người thích ông. Các bạn biết đấy, Marco đã nhận được 100% số phiếu bầu khi ông ấy được chuẩn thuận — tôi nghĩ người tiếp theo của chúng ta chỉ được khoảng 54%.

Và một số đảng viên Dân chủ hiện đang nói rằng, tôi không thể tin được là chúng ta đã phê duyệt anh chàng đó.

Và ông ấy nói, đó là một vinh dự khi họ cảm thấy như vậy. Đúng không, Marco?

Ông đã làm một công việc tuyệt vời, một Bộ trưởng Ngoại giao vĩ đại. Tôi nghĩ ông sẽ đi vào lịch sử là người giỏi nhất từ trước đến nay.

Dưới lệnh ngừng bắn mà tôi đã đàm phán, từng con tin một, cả người sống và người đã khuất, đã được trở về nhà.

Các bạn có tin được điều đó không?

Không ai nghĩ là có thể. Không ai nghĩ điều đó là có thể.

Cả người sống và người đã khuất. Và những bậc cha mẹ có con trai đã mất, cậu con trai của họ, họ luôn nói với tôi về cậu con trai của họ.

Họ muốn cậu ấy trở về nhiều như thể cậu ấy còn sống vậy. Đó là một khoảng thời gian kinh ngạc.

Và họ đã trở về. Và khi chúng ta đưa tất cả các con tin còn sống trở về và nhiều, nhiều người trước họ nữa.

Nhưng tôi luôn nói rằng 20 người cuối cùng đó sẽ rất khó khăn. Nhưng chúng ta đã đưa về thêm hàng trăm người nữa.

Nhưng tôi đã nói 20 người cuối cùng đó sẽ rất khó khăn.

Chúng ta đã đưa họ trở về, nhưng chúng ta chỉ lấy lại được 14 hoặc 15 thi thể trong số 28 người.

Và tin hay không, Hamas đã làm việc cùng với Israel và họ đã đào, họ đào và họ đào.

Đó là một việc khó khăn — đó là một việc khó khăn phải làm, đi qua các thi thể ở khắp nơi, đôi khi phải đi qua 100 thi thể cho mỗi người mà họ tìm thấy.

Công việc khó khăn và cuối cùng họ đã đưa về được 27 người và rồi Steve và Jared họ đã đưa về được người thứ 28. Họ đã tìm thấy tất cả 28 người không ai nghĩ điều đó là có thể nhưng chúng ta đã làm được và tôi nhớ gia đình của người thứ 28 họ đã rất đau buồn nhưng họ cũng hạnh phúc nhất có thể, họ đã đón được cậu con trai của mình trở về.

Người mẹ nói: “Thưa Ngài, chúng tôi đã đón được con trai mình trở về.” Đó là một khoảng thời gian như thế nào, nhưng chúng ta đã đưa tất cả họ trở về, vì vậy cảm ơn cả hai rất nhiều.

Và chúng ta đang làm việc rất chăm chỉ để kết thúc cuộc chiến thứ chín, cuộc giết chóc và tàn sát giữa Nga và Ukraine, nơi 25.000 binh lính đang ngã xuống mỗi tháng — hãy nghĩ về điều đó, 25.000 binh lính chết một tháng.

Một cuộc chiến mà lẽ ra sẽ không bao giờ xảy ra nếu tôi là tổng thống. Sẽ không bao giờ xảy ra.

Với tư cách là tổng thống, tôi sẽ kiến tạo hòa bình ở bất cứ nơi nào tôi có thể, nhưng tôi sẽ không bao giờ ngần ngại đối đầu với các mối đe dọa đối với nước Mỹ ở bất cứ nơi nào chúng ta phải làm.

Đó là lý do tại sao trong một chiến dịch đột phá vào tháng 6 năm ngoái, quân đội Hoa Kỳ đã xóa sổ chương trình vũ khí hạt nhân của Iran bằng một cuộc tấn công vào lãnh thổ Iran được gọi là Chiến dịch Midnight Hammer (Cái búa Nửa đêm).

Trong nhiều thập kỷ, chính sách của Hoa Kỳ là không bao giờ cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Nhiều thập kỷ rồi. Kể từ khi họ giành quyền kiểm soát quốc gia kiêu hãnh đó 47 năm trước, chế độ này và các lực lượng ủy nhiệm giết người của nó đã gieo rắc không gì ngoài khủng bố, chết chóc và hận thù.

Họ đã giết và làm bị thương hàng ngàn quân nhân Mỹ và hàng trăm ngàn, thậm chí hàng triệu người.

Với cái gọi là bom ven đường. Họ là những ông vua của bom ven đường. Và chúng ta đã tiêu diệt Soleimani.

Tôi đã làm điều đó trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình. Nó đã có một tác động to lớn. Ông ta là cha đẻ của bom ven đường.

And chỉ trong vài tháng qua với các cuộc biểu tình, họ đã giết ít nhất, có vẻ như là 32.000 người biểu tình — 32.000 người biểu tình ngay tại đất nước của họ.

Họ đã bắn họ và treo cổ họ. Chúng ta đã ngăn họ treo cổ nhiều người trong số đó bằng lời đe dọa bạo lực nghiêm trọng.

Nhưng đây là một số kẻ tồi tệ. Họ đã phát triển các tên lửa có thể đe dọa châu Âu và các căn cứ của chúng ta ở hải ngoại, và họ đang nỗ lực chế tạo các tên lửa sớm muộn sẽ vươn tới Hợp chủng quốc Hoa Kỳ.

Sau chiến dịch Midnight Hammer, họ đã được cảnh báo không được có thêm bất kỳ nỗ lực nào trong tương lai nhằm xây dựng lại chương trình vũ khí của mình, và đặc biệt là vũ khí hạt nhân, vậy mà họ vẫn tiếp tục.

Họ đang bắt đầu lại từ đầu. Chúng ta đã xóa sạch nó và họ lại muốn bắt đầu lại lần nữa và vào lúc này họ lại đang theo đuổi những tham vọng đen tối của mình.

Chúng ta đang đàm phán với họ. Họ muốn thực hiện một thỏa thuận, nhưng chúng ta vẫn chưa nghe thấy những từ bí mật đó: “Chúng tôi sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân.”

Ưu tiên của tôi, ưu tiên của tôi là giải quyết vấn đề này thông qua ngoại giao.

Nhưng có một điều chắc chắn, tôi sẽ không bao giờ cho phép quốc gia bảo trợ khủng bối số một thế giới, mà họ chính là như vậy, sở hữu vũ khí hạt nhân.

Không thể để điều đó xảy ra.

Và không quốc gia nào được nghi ngờ quyết tâm của nước Mỹ. Chúng ta có quân đội hùng mạnh nhất trên trái đất.

Tôi đã xây dựng lại quân đội trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình. Chúng ta cũng sẽ tiếp tục làm như vậy, bằng chứng là phê duyệt một ngân sách nghìn tỷ USD.

Chúng ta không có lựa chọn nào khác. Chúng ta phải mạnh mẽ, bởi vì hy vọng rằng chúng ta sẽ hiếm khi phải sử dụng sức mạnh vĩ đại mà chúng ta đã cùng nhau xây dựng này.

Nó thực sự được gọi là hòa bình thông qua sức mạnh, điều đó đã rất, rất hiệu quả.

Vì vậy, nhờ các đảng viên Cộng hòa trong Quốc hội, chúng ta đang đầu tư con số kỷ lục đó — chúng ta không có lựa chọn nào khác — vào Quân đội Hoa Kỳ, đồng thời tạo ra rất nhiều việc làm, nhưng chúng ta thậm chí không làm vì lý do đó.

Bởi vì như tôi đã nói, chúng ta có nhiều việc làm hơn, nhiều người đang làm việc hôm nay hơn bao giờ hết trong lịch sử đất nước chúng ta.

Và các quốc gia NATO, bạn bè và đồng minh của chúng ta — đúng vậy, họ là bạn và họ là đồng minh của chúng ta — vừa mới đồng ý, theo yêu cầu rất mạnh mẽ của tôi, chi trả 5% GDP cho phòng thủ quân sự thay vì mức 2%, mà họ còn chẳng thèm trả, chúng ta đã phải gánh vác hầu hết số đó.

Bây giờ họ đang trả 5%, thay vì không trả 2%. Và việc đạt được con số 5% đó là điều mà mọi người đều nói là sẽ không bao giờ thực hiện được, không thể xảy ra.

Chúng ta đã đạt được điều đó rất dễ dàng chỉ với một cuộc họp. Và có một sự khác biệt lớn giữa 2% không được trả, khi chúng ta đang gánh phí cho nhiều người trong số họ, rất ít người trả đủ, và giờ đây là 5% và họ đã trả.

Và mọi thứ chúng ta gửi qua Ukraine đều được gửi thông qua NATO và họ trả lại đầy đủ cho chúng ta.

Họ trả lại hoàn toàn đầy đủ, mọi quân chủng trong Lực lượng Vũ trang của chúng ta đang lập kỷ lục về tuyển quân.

Điều này thật thú vị.

Và mọi quân nhân. Mọi quân nhân gần đây đã nhận được một khoản “cổ tức chiến binh” trị giá 1.776 USD.

Các bạn biết đấy, họ đã dọn dẹp bàn làm việc của tôi, chúng ta đã có tiền từ thuế quan và những thứ khác, chúng ta có rất nhiều tiền, nhiều tiền hơn mức mọi người hiểu, phải xây dựng lại chương trình đó một chút nhưng sẽ không mất nhiều thời gian đâu.

Nhưng chúng ta có tất cả số tiền đó và con số ban đầu là 1.775 USD và họ muốn tôi phê duyệt.

Và tôi hỏi, con số là bao nhiêu? 1.775 USD. Tôi nói, chờ một chút, chỉ cần thêm một đô la nữa, chúng ta có thể có con số 1.776.

Tôi nói, chúng ta sẽ tính toán chuyện đó. Tôi chưa bao giờ hỏi bất kỳ ai liệu chúng ta có đủ khả năng chi trả không. Chỉ thêm một đô la thôi.

Tôi nói 1.776 USD. Và tôi nói thế là tốt. Và tôi nói cho các bạn biết, lực lượng quân đội của chúng ta, đó là chuyện của bốn tháng trước, tôi chưa bao giờ thấy một người nào trong quân đội mà không cảm ơn tôi về điều đó.

Vì vậy chúng tôi vinh dự được làm điều đó. Họ xứng đáng với nó. Và chúng tôi gọi nó là “1776”. Thật tuyệt vời.

Và chúng tôi yêu quân đội của mình. Chúng tôi yêu lực lượng thực thi pháp luật của mình. Chúng tôi yêu những người lính cứu hỏa. Những người lính cứu hỏa không được nhắc đến đủ nhiều.

Chúng tôi yêu những người lính cứu hỏa.

Chúng ta cũng đang khôi phục an ninh và sự thống trị của Mỹ ở Tây Bán cầu, hành động để bảo vệ lợi ích quốc gia và bảo vệ đất nước khỏi bạo lực, ma túy, khủng bố và sự can thiệp của nước ngoài trong nhiều năm.

Những dải lãnh thổ rộng lớn trong khu vực của chúng ta, bao gồm cả những phần lớn của Mexico, thực sự là những phần rất lớn của Mexico, đã bị kiểm soát bởi các băng đảng ma túy giết người.

Đó là lý do tại sao tôi chỉ định các băng đảng này là các tổ chức khủng bố nước ngoài và tôi tuyên bố fentanyl bất hợp pháp là vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Và với chiến dịch quân sự mới của chúng ta, chúng ta đã ngăn chặn một lượng kỷ lục ma túy đổ vào đất nước mình và hầu như ngăn chặn hoàn toàn việc chúng vận chuyển qua đường thủy hoặc đường biển, các bạn có lẽ đã nhận thấy điều đó.

Chúng ta cũng đã gây thiệt hại rất nghiêm trọng cho ngành đánh cá của họ. Không ai muốn đi đánh cá nữa.

Chúng ta cũng đã hạ bệ một trong những tên trùm băng đảng đen tối nhất. Các bạn đã thấy điều đó hôm qua.

Vào tháng Giêng, vào tháng Giêng, các chiến binh Mỹ tinh nhuệ đã thực hiện một trong những kỳ tích phức tạp, ngoạn mục nhất về năng lực quân sự và sức mạnh trong lịch sử thế giới.

Chưa ai từng thấy thứ gì giống như vậy. Các nhà lãnh đạo nước ngoài, tôi sẽ không nói cho bạn biết là ai, đã gọi cho tôi và họ nói, rất ấn tượng, rất ấn tượng.

Họ không thể tin được, tất cả họ đều theo dõi, họ đã thấy những gì đã xảy ra.

Đây là một lực lượng chiến đấu khác hẳn với lực lượng chúng ta có nhiều năm trước khi chúng ta chiến đấu một cách mờ nhạt.

Các bạn biết đấy, đó là một lực lượng chiến đấu tuyệt vời. Tôi rất tự hào về nó. Hãy nhìn vào Lực lượng Không gian (Space Force).

Lực lượng Không gian là “đứa con” của tôi. Khi chúng ta làm điều đó, đứa con của tôi đang trở nên rất quan trọng.

Và Lực lượng Vũ trang Hoa Kỳ đã áp đảo mọi hệ thống phòng thủ và đánh bại hoàn toàn một kẻ thù — những chiến binh giỏi — để chấm dứt sự thống trị của tên độc tài ngoài vòng pháp luật Nicolas Maduro và đưa hắn ra đối mặt với công lý Mỹ.

Và đây tuyệt đối là một chiến thắng khổng lồ cho an ninh của Hoa Kỳ.

Một khởi đầu mới rực rỡ cho người dân Venezuela. Chúng tôi đang hợp tác chặt chẽ với tân tổng thống của Venezuela, Delcy Rodríguez, để giải phóng những lợi ích kinh tế phi thường cho cả hai quốc gia và mang lại hy vọng mới cho những người đã phải chịu đựng quá tồi tệ.

Họ thực sự đã phải chịu đựng.

Cùng chúng ta tối nay là Alejandro Gonzalez. Cô lớn lên trong một gia đình Venezuela gắn bó và đặc biệt thân thiết với người chú yêu quý của mình, Enrique.

Nhưng sau khi Enrique ra tranh cử và phản đối Maduro, ông đã bị lực lượng an ninh của Maduro bắt cóc và ném vào nhà tù thực sự khét tiếng của chế độ ở Caracas.

Alejandro sợ rằng cô sẽ không bao giờ được gặp lại chú mình nữa. Cô cũng sợ hãi cho chính mạng sống của mình.

Nhưng kể từ cuộc đột kích, chúng tôi đã làm việc với ban lãnh đạo mới, và họ đã ra lệnh đóng cửa nhà tù đê tiện đó và thả hàng trăm tù nhân chính trị, và sẽ còn nhiều người nữa.

Alejandro, tôi vui mừng thông báo với cô rằng không chỉ chú của cô đã được thả, mà ông ấy còn đang ở đây tối nay.

Chúng tôi đã đưa ông ấy đến đây để cùng cô ăn mừng sự tự do của mình trực tiếp. Enrique, mời ông xuống đây. Cảm ơn Enrique.

Chúc ông có khoảng thời gian vui vẻ. Rất vui được đón ông trở lại, Enrique.

Đã có nhiều anh hùng trong cuộc đột kích tháng Giêng đó để bắt giữ Maduro. Những anh hùng thực sự vĩ đại. Nó đã rất nguy hiểm.

Họ biết chúng ta đang đến. Họ đã chuẩn bị sẵn sàng. Nhưng chiến công của một chiến binh trong đêm đó sẽ sống mãi trong biên niên sử vĩnh cửu về lòng dũng cảm quân sự.

Giám sát viên trưởng cấp 5 Eric Slover đã lập kế hoạch cho nhiệm vụ và là người dẫn đầu chuyến bay trong buồng lái của chiếc trực thăng đầu tiên.

Một chiếc trực thăng Chinook lớn, đẹp và mạnh mẽ. Đó là một chiếc Chinook khổng lồ chở theo, như các bạn có thể tưởng tượng, nhiều, nhiều chiến binh Mỹ mang theo những tấm thẻ bài (dog tags) mà vợ anh, Amy, đã chúc phúc bằng nước thánh trước khi anh lên đường.

Cô ấy biết đó sẽ là một trận chiến cam go.

Eric đã điều khiển chiếc Chinook dưới sự bao phủ của màn đêm và hạ cánh nhanh chóng xuống pháo đài quân sự được bảo vệ nghiêm ngặt của Maduro.

Đây là một cơ sở quân sự lớn, được bảo vệ bởi hàng ngàn binh lính và canh gác bởi công nghệ quân sự của Nga và Trung Quốc.

Điều đó đã diễn ra như thế nào? Không tốt cho lắm.

Trong khi chuẩn bị hạ cánh, súng máy của kẻ thù đã bắn từ mọi góc độ.

Và Eric đã bị trúng đạn, rất nặng, ở chân và hông, viên đạn này nối tiếp viên đạn khác.

Anh đã chịu đựng bốn phát súng đau đớn, khiến chân anh vỡ thành nhiều mảnh.

Ấy vậy mà, mặc dù việc sử dụng đôi chân là cực kỳ quan trọng để điều khiển trực thăng thành công, Mike nói rằng điều duy nhất Eric nghĩ đến là lái chiếc trực thăng để đưa nhiều chỉ huy đến bắt giữ và giam giữ Maduro.

Và ngay cả khi máu đang chảy xối xả, chảy ngược xuống lối đi – trực thăng hạ cánh ở một góc dốc.

Những khẩu súng máy đứng ngay trước mặt anh. Chúng ở ngay trước mặt anh.

Hai tay súng máy đã thoát khỏi sự hủy diệt của các máy bay trước đó.

Eric đã điều khiển chiếc trực thăng của mình với tất cả những sinh mạng và linh hồn đó để đối mặt với kẻ thù, và để các xạ thủ của mình loại bỏ mối đe dọa, quay chiếc trực thăng lại để các xạ thủ có thể làm công việc của họ, cứu mạng những đồng đội chiến binh của anh khỏi những gì có thể là một vụ rơi máy bay thảm khốc sâu trong lãnh thổ kẻ thù.

Chỉ sau khi hạ cánh trực thăng an toàn với tất cả các chiến binh trên tàu tại đúng vị trí xác định, điều cực kỳ quan trọng đối với nhiệm vụ, điều đó có lẽ đã diễn ra.

Có lẽ nhiệm vụ đã bị hủy nếu điều đó không xảy ra. Eric nói với phi công phụ của mình, người cũng bị thương nhưng không nặng bằng, hãy tiếp quản.

“Tôi sắp ngất đi rồi.” Sự thành công của toàn bộ nhiệm vụ và tính mạng của các đồng đội chiến binh phụ thuộc vào khả năng chịu đựng nỗi đau xé ruột của Eric.

Thật khó tin những gì đã xảy ra với đôi chân của anh ấy. Những viên đạn và vẫn tiếp tục bay và hạ cánh.

Mọi người biết chuyện gì đang xảy ra. Mọi người ở phía sau trực thăng đều biết vì họ thấy máu chảy xuống lối đi.

Giám sát viên trưởng Slover hiện vẫn đang hồi phục sau những vết thương nghiêm trọng, nhưng tôi rất vui mừng nói rằng anh ấy có mặt ở đây tối nay cùng vợ mình, Amy.

Eric và Amy, mời vào đây. Chúng tôi có một sự bất ngờ, Eric và Amy.

Để ghi nhận những hành động của Eric vượt xa cả sự kêu gọi của nhiệm vụ, giờ đây tôi muốn mời Tướng Jonathan Braga trao tặng Giám sát viên trưởng Slover giải thưởng quân sự cao quý nhất của quốc gia chúng ta, Huân chương Danh dự của Quốc hội (Congressional Medal of Honor).

Vâng, cảm ơn rất nhiều, Eric và Amy. Thật tuyệt vời khi được làm quen với các bạn.

Tôi đã gặp họ và nhiều đồng đội chiến binh của họ tại Fort Bragg gần đây.

Các bạn chú ý cái tên Fort Bragg. Chúng ta đã lấy lại nó. Chúng ta đã mang nó trở lại.

Chúng ta đã thắng Thế chiến thứ nhất với nó, Thế chiến thứ hai với nó, và rồi họ quyết định đổi tên.

Nhưng chúng ta đã đổi nó lại. Mọi người cũng đều muốn đổi nó lại.

Và 10 đồng đội của Eric từ đêm chiến thắng khó tin đó cũng sẽ nhận được huy chương tại một buổi lễ riêng tư sẽ sớm được tổ chức tại Nhà Trắng.

Và đó sẽ là…

Cảm ơn Eric. Đó là một giải thưởng lớn. Tối nay chúng ta đã tôn vinh nhiều người Mỹ yêu nước thực sự phi thường.

Nhưng còn một huyền thoại sống cuối cùng cần tôn vinh trước khi chúng ta kết thúc.

Ông là một phi công Mỹ anh hùng khác, phi công lái máy bay chiến đấu của Hải quân Royce Williams đã phục vụ trong Thế chiến II, Triều Tiên, Việt Nam, thực hiện hơn 220 nhiệm vụ trên bầu trời Triều Tiên.

Vào năm 1952, Royce đã tham gia vào một trận không chiến để đời. Một trận không chiến huyền thoại.

Bay trong điều kiện bão tuyết, phi đội của ông đã bị phục kích bởi bảy máy bay chiến đấu của Liên Xô.

Đó là trận không chiến đầu tiên của ông trong cuộc chiến, và mặc dù bị áp đảo về số lượng và hỏa lực một cách khủng khiếp, Royce đã dẫn đầu việc hạ gục bốn máy bay phản lực của kẻ thù và gần như tiêu diệt những chiếc khác, đánh bại các đối thủ của mình trong khi chiếc máy bay của chính ông phải hứng chịu 263 viên đạn và ông bị thương nặng.

Câu chuyện của ông đã được giữ bí mật trong hơn 50 năm. Ông thậm chí không muốn kể cho vợ mình nghe, nhưng huyền thoại cứ lớn dần, lớn dần.

Nhưng tối nay, ở tuổi 100, vị đại tá Hải quân dũng cảm này cuối cùng cũng nhận được sự công nhận mà ông xứng đáng có được.

Ông đã là một huyền thoại từ lâu trước buổi tối hôm nay. Royce, vui lòng đứng dậy và tôi sẽ mời Đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ trao tặng Đại tá Royce Williams Huân chương Danh dự của Quốc hội.

Cảm ơn Eric. Tôi đã luôn muốn có Huân chương Danh dự của Quốc hội, nhưng tôi được thông báo rằng tôi không được phép tự trao nó cho mình, và tôi cũng chẳng biết tại sao mình lại nhận nó.

Nhưng nếu họ từng mở rộng đạo luật đó, một ngày nào đó tôi sẽ đứng đó cùng với các bạn.

Nhưng các bạn biết đấy, đó là vinh dự cao quý nhất của chúng ta, Huân chương Danh dự của Quốc hội. Và đó là một điều lớn lao.

Và thật vinh dự khi được ở trong cùng một khán phòng với các bạn. Cảm ơn cả hai rất nhiều. Cảm ơn.

Cảm ơn các bạn. Hai trăm năm mươi năm là một thời gian dài trong đời sống của một quốc gia.

Nhưng theo một nghĩa khác, đó thực sự chỉ là một khoảnh khắc trong đôi mắt của lịch sử.

Hai trong số những quý ông chúng ta đã gặp trên khán đài tối nay đã hít thở hơi thở đầu tiên cách đây một thế kỷ.

Một trăm năm trước đó nữa, vào ngày 4 tháng 7 năm 1826, tác giả của bản Tuyên ngôn Độc lập, Thomas Jefferson lỗi lạc, đã trút hơi thở cuối cùng.

Chỉ một quãng đời dài của con người đã tách biệt những người khổng lồ đã tuyên bố và giành độc lập cho chúng ta khỏi những anh hùng đang đứng giữa chúng ta tối nay.

Mọi thứ quốc gia chúng ta đã làm, mọi thứ chúng ta đã đạt được, đều là công trình của một vài cuộc đời vĩ đại đó.

Trong những chương ngắn ngủi đó, người Mỹ đã xây dựng quốc gia này từ 13 thuộc địa khiêm tốn thành đỉnh cao của nền văn minh nhân loại và tự do của con người.

Quốc gia mạnh nhất, giàu có nhất, hùng mạnh nhất, thành công nhất trong toàn bộ lịch sử.

Người Mỹ đã dấn thân ra khắp lục địa rộng lớn và nguy hiểm. Chúng ta đã mở những lối đi qua một vùng hoang dã khắc nghiệt, định cư ở một biên giới vô biên, và thuần hóa vùng miền Tây hoang dã đẹp đẽ nhưng cũng rất, rất nguy hiểm.

Từ những đầm lầy trống rỗng và những đồng bằng rộng mở, chúng ta đã dựng lên những thành phố vĩ đại nhất thế giới.

Cùng nhau chúng ta đã làm chủ những ngành công nghiệp hùng mạnh nhất thế giới, đập tan những chế độ độc tài quái dị của lịch sử.

Và chúng ta đã giải phóng hàng triệu người khỏi xiềng xích của chủ nghĩa phát xít, chủ nghĩa cộng sản, sự áp bức và khủng bố.

Người Mỹ đã nâng nhân loại lên bầu trời trên đôi cánh bằng nhôm và thép.

Và rồi chúng ta đã phóng loài người vào các vì sao trên những quả tên lửa được cung cấp năng lượng bởi ý chí thuần túy của Mỹ và niềm tự hào không lay chuyển của Mỹ.

Chúng ta đã kết nối toàn cầu bằng sự khéo léo của mình. Chúng ta đã làm say đắm hành tinh bằng văn hóa Mỹ và giờ đây chúng ta đang tiên phong trong những đột phá vĩ đại tiếp theo của Mỹ sẽ thay đổi toàn thế giới.

Tất cả những điều này, và còn nhiều hơn thế nữa, là di sản trường tồn, vinh quang vô song của những người yêu nước làm việc chăm chỉ, những người đã xây dựng và bảo vệ đất nước này, và những người vẫn đang gánh vác hy vọng và tự do của toàn nhân loại trên lưng mình.

Trong nhiều năm, họ đã bị lãng quên, bị phản bội và bị gạt sang một bên. Nhưng sự phản bội lớn đó đã kết thúc, và họ sẽ không bao giờ bị lãng quên lần nữa.

Bởi vì khi thế giới cần lòng dũng cảm, sự táo bạo, tầm nhìn và cảm hứng, thế giới vẫn đang hướng về nước Mỹ.

Và khi Chúa cần một quốc gia để thực hiện những phép màu của Ngài, Ngài biết chính xác phải nhờ cậy ai.

Không có thử thách nào mà người Mỹ không thể vượt qua, không có biên giới nào quá bao la để chúng ta không thể chinh phục, không có giấc mơ nào quá táo bạo để chúng ta không thể theo đuổi, không có chân trời nào quá xa xôi để chúng ta không thể xác lập quyền sở hữu.

Vì định mệnh của chúng ta được viết bởi bàn tay của Thiên mệnh. Và 250 năm đầu tiên này mới chỉ là sự khởi đầu.

Từ những thị trấn biên giới gồ ghề của Texas đến những ngôi làng trung tâm của Michigan, từ những bờ biển ngập nắng của Florida đến những ngọn đồi bất tận của Dakotas, và từ những con phố lịch sử của Philadelphia đến ngay tại đây, thủ đô của quốc gia chúng ta, Washington, D.C., thời hoàng kim của nước Mỹ đang ở trước mắt chúng ta.

Cuộc cách mạng bắt đầu từ năm 1776 vẫn chưa kết thúc. Nó vẫn tiếp tục bởi vì ngọn lửa tự do và độc lập vẫn rực cháy trong trái tim của mỗi người Mỹ yêu nước, và tương lai của chúng ta sẽ lớn hơn, tốt hơn, sáng sủa hơn, táo bạo hơn và huy hoàng hơn bao giờ hết.

Cảm ơn các bạn. Chúa phù hộ các bạn và Chúa phù hộ nước Mỹ.

Bài báo “Thailand is losing ground to Vietnam” đăng trên tờ Bangkok Post ngày 23/2/2026 cảnh báo về việc nền kinh tế Thái Lan đang trì trệ và dần bị Việt Nam vượt mặt.

Dưới đây là các nội dung chính của bài báo:

1. Sự thu hẹp khoảng cách về GDP

• Các chuyên gia dự báo GDP của Việt Nam có khả năng bắt kịp Thái Lan chỉ trong vòng 2 năm tới nếu Thái Lan không có những cải cách kinh tế thực sự.

• Hiện tại, GDP của Thái Lan khoảng 500 tỷ USD, trong khi Việt Nam đã vượt mốc 400 tỷ USD và đang duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ.

2. Ưu thế về đầu tư (FDI) và xuất khẩu

• Việt Nam hiện sở hữu giá trị vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và giá trị xuất khẩu cao hơn so với Thái Lan.

• Việt Nam tận dụng tốt hơn các hiệp định thương mại tự do (FTA) và có chi phí vận hành (nhân công, năng lượng) cạnh tranh hơn.

3. Bước tiến về giáo dục và nhân lực

• Chất lượng giáo dục đại học của Việt Nam đang thăng hạng nhanh chóng. Ví dụ: Đại học Kinh tế TP.HCM đã lọt vào Top 500 thế giới, ngang hàng với Đại học Chulalongkorn danh tiếng của Thái Lan.

• Việt Nam đặt mục tiêu đưa các trường đại học vào Top 300 thế giới trong 5 năm tới, trong khi Thái Lan đang đối mặt với tình trạng già hóa dân số và thiếu hụt lao động trình độ cao.

4. Những rào cản nội tại của Thái Lan

Bài báo chỉ ra các nguyên nhân khiến Thái Lan bị gán mác là “con bệnh của châu Á” (sick man of Asia):

• Bất ổn chính trị: Chính phủ thường xuyên thay đổi, các bộ trưởng thiếu chuyên môn sâu trong lĩnh vực quản lý.

• Tham nhũng và chính sách dân túy: Việc lạm dụng các chính sách dân túy kéo dài gây áp lực lên ngân sách nhưng không tạo ra giá trị cấu trúc bền vững.

• Thu nhập trung bình thấp: Thu nhập bình quân đầu người của Thái Lan bị kẹt ở mức 7.000 USD trong thời gian dài (so với mức 15.000 USD của Malaysia).

5. Du lịch và cơ sở hạ tầng

• Lượng khách du lịch đến Việt Nam tăng trưởng mạnh (khoảng 21 triệu lượt), trong khi Thái Lan có dấu hiệu suy giảm hoặc tăng trưởng chậm.

• Việt Nam đang đẩy mạnh hạ tầng với các dự án sân bay mới và đường sắt tốc độ cao, tạo áp lực lớn lên vị thế trung tâm logistics của Thái Lan.

Nhận định chung: Thái Lan cần thực hiện “song mã”: vừa kích thích kinh tế ngắn hạn, vừa cải cách cấu trúc (nông nghiệp, năng lượng, giáo dục) để lấy lại vị thế cạnh tranh.

______________________

Trên đây là bài báo của một tác giả Thái Lan đăng trên tờ báo nổi tiếng nhất Thái Lan. Tôi điểm lại để tham khảo. Nó không phản ánh quan điểm cá nhân của tôi, vì theo tôi bài báo thiếu chiều sâu và có một số thông tin chưa chính xác. Ví dụ, quy mô GDP theo giá hiện hành năm 2025 của Việt Nam ước đạt 12.847,6 nghìn tỷ đồng, tương đương 514 tỷ USD, chứ không phải vượt mốc 400 tỷ USD như bài báo đưa ra.

Dù GDP của hai nước xấp xỉ nhau, cần thấy rằng dân số Việt Nam là 100 triệu, còn Thái Lan 66 triệu. Nếu nhìn sâu hơn vào một vài con số báo báo đề cập, chúng ta sẽ thấy vẫn còn khoảng cách đáng kể, ví dụ:

– Thu nhập bình quân đầu người: Thái Lan 7.000 USD; Việt Nam 4.700 USD

– Đại học (Top 500 QS World University Rankings 2026): Thái Lan 2; Việt Nam 1

– Lượt khách quốc tế năm 2025: Thái Lan 32,9 triệu; Việt Nam 21,2 triệu.

Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và giá trị xuất khẩu của Việt Nam hiện đúng là cao hơn so với Thái Lan. Năm 2025: tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt khoảng 475 tỷ USD, Thái Lan khoảng 340 tỷ USD; tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam hơn 38 tỷ USD, Thái Lan hơn 10 tỷ USD.

Tuy nhiên, bài báo không phân tích rõ trong cơ cấu xuất khẩu thì phần gia công – phần làm chủ chuỗi giá trị của mỗi nước chiếm tỷ lệ bao nhiêu; rồi năng lực sản xuất công nghiệp, cơ sở hạ tầng… cụ thể như thế nào.

Có một thực tế bài báo không đề cập là từ nhiều năm nay một số tập đoàn lớn của Thái Lan đã vào Việt Nam, thực hiện nhiều thương vụ M&A trị giá hàng tỷ USD, ở chiều ngược lại chuyện doanh nghiệp Việt Nam xâm nhập vào thị trường Thái Lan rõ ràng là khiêm tốn hơn.

Lũy kế đến cuối năm 2025, các nhà đầu tư Thái Lan đã đăng ký khoảng 14,96 tỷ USD vốn FDI tại Việt Nam với 775 dự án đầu tư còn hiệu lực, đứng thứ 8 trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất vào Việt Nam tính theo tổng vốn đăng ký. Các lĩnh vực chủ yếu là: năng lượng, bán lẻ, chế biến thực phẩm, logistics, vật liệu xanh – công nghệ.

Dù sao, bài báo phản ánh một góc nhìn từ Thái Lan, cho thấy họ đang cảm nhận hơi nóng sau gáy trong cuộc đua giữa các nền kinh tế trong khu vực, và thẳng thắn nêu vấn đề với Chính phủ của họ.

Võ Văn Thành

Tết năm nào tôi cũng xếp vào va li vài cuốn sách dày cộp trong hành lý về quê. Thực tâm thì mang về để đọc chứ không phải để trang trí. Về quê chứ có đi đâu mà trang trí làm gì cho mệt. Tôi vẫn tin thế, và vẫn thích cái cảm giác có sách bên cạnh như một lời hứa nhỏ với chính mình: “Năm nay sẽ đọc”.

Nhưng rồi… có năm đọc được vài trang, có năm chẳng đọc được trang nào. Dăm ba ngày Tết, thời gian cứ bị xé vụn ra bởi đủ thứ việc không tên: chạy đi chạy lại, gặp gỡ, chúc Tết, ăn vội, cười vội… hết ngày. Toàn là những việc không đầu không cuối.

Tết năm nay cũng vậy. Tôi lại mang về mấy cuốn và lại chẳng đọc được trang nào – đúng như dự đoán của vợ tôi ngay lúc xếp sách vào va li. Tôi vừa nhét quyển cuối cùng vào góc hành lý vừa nghe vợ nói nửa đùa nửa thật: “Anh lại mang sách về mà có đọc đâu”.

Nghe xong hơi nhột. Nhưng quả là vợ nói không sai. Chuyện lớn trong thiên hạ thì không biết thế nào chứ chuyện nhỏ trong nhà nên nghe lời vợ.

Nhiều lúc ta nghĩ chuyện đọc sách là chuyện không nằm trong thứ tự ưu tiên. Sách còn đó, không đọc lúc này thì đọc lúc khác. Đời còn dài mà. Nhưng rồi mới nhận ra: nếu không thực sự coi nó như một “KPI” – một cuộc hẹn có giờ giấc, một ưu tiên phải được giữ bằng kỷ luật – thì sẽ rất khó đọc. Vì cuộc sống ngày càng bận rộn, công việc ngày càng áp lực, và mạng xã hội thì ngày càng hấp dẫn. Nó không chỉ lấy của mình thời gian, mà lấy cả sự chú ý. Đến mức nhiều lúc cầm điện thoại lên định xem vài phút, ngẩng đầu lên đã thấy một vài giờ trôi qua. Còn cuốn sách thì vẫn nằm đó, im lặng, hiền lành… và vì hiền lành quá nên thường bị bỏ sau cùng.

Rồi có lúc tôi chợt nhận ra: chuyện đọc sách cũng giống như bao dự định khác. Mình ấp ủ, mình lên kế hoạch, mình tự nhủ “để lúc rảnh”, “đợi qua đợt này”, “khi nào ổn hơn”… Và thời gian thì vùn vụt trôi. Cứ thế, những điều mình ấp ủ cũng trôi đi theo. Mình quẩn quanh trong vòng xoáy đời sống, tưởng là đang đi tới, nhưng đôi khi chỉ là đang bị cuốn đi.

Thời gian thật tàn nhẫn. Nó không ồn ào. Nó chỉ lặng lẽ đi qua, để rồi một ngày ta giật mình thấy tuổi tác sầm sập đến.

Tôi nhớ hồi nhỏ, cứ đến Tết là vui. Chỉ cần phong pháo đỏ, bộ đồ mới, vài đồng lì xì, là thấy cả thế giới rực rỡ. Hồi đó tôi không hiểu vì sao người lớn lại không háo hức như mình, thậm chí còn lo lắng: Lo tiền ăn Tết; lo họ hàng; lo đủ thứ.

Giờ thì hiểu rồi. Thấm rồi.

Thấm cái tàn nhẫn của thời gian và cái hữu hạn của đời người. Thấm rằng Tết không chỉ là ngày vui, mà còn là một cột mốc. Mỗi lần Tết đến như một lần thời gian điểm danh: “Lại thêm một năm nữa”.

Tết qua rồi. Tôi vẫn còn nguyên mấy cuốn sách dày trong va li – mang về và lại mang đi.

Võ Văn Thành

Martha Washington vốn không hề có ý định trở thành “người đầu tiên” trong bất cứ điều gì; bà chỉ muốn sống theo khuôn mẫu của những người phụ nữ mà bà từng biết — làm vợ, làm mẹ, và làm bà chủ đồn điền ở Virginia. Thế nhưng, bà lại trở thành người đầu tiên trong một chuỗi dài những phụ nữ chưa từng mưu cầu vai trò mà chính bà đã mở đầu. Dù thuật ngữ “Đệ nhất phu nhân” (First Lady) phải hơn một thế kỷ sau thời bà phục vụ mới được dùng phổ biến, Martha vẫn cảm nhận rõ sức nặng của trách nhiệm ấy, cùng ánh nhìn của cả quốc gia non trẻ đang dõi theo mình.

Các sử gia luôn tiếc nuối trước quyết định của Martha: ngay trước khi qua đời, bà đã đốt hết thư từ trao đổi với người chồng nổi tiếng của mình. Tuy vậy, Đệ nhất phu nhân này không phải là một nhân vật “bất khả tri” (không thể hiểu được). Cũng như chồng bà, hình ảnh của bà trong ký ức nước Mỹ phần nào đã trở nên “đóng khuôn”, cứng nhắc. Nhưng các tư liệu lịch sử — gồm thư từ bà gửi bạn bè, gia đình, và những người quen biết từ thời sống ở Virginia, rồi đến giai đoạn làm Đệ nhất phu nhân, cũng như những năm cuối đời — cho thấy bà là một con người vững vàng và rất sinh động. Bà có thể thẳng thắn, tinh tường về chính trị, lại am hiểu thời trang và đồ đạc trong nhà — đôi khi tất cả những điều đó xuất hiện ngay trong một bức thư. Những bức chân dung được vẽ khi bà còn sống chỉ hé lộ phần nào khía cạnh “thời trang” ấy. Bà từng đặt may lụa tím óng ánh, cùng đôi giày cao gót thêu chỉ bạc và đính sequin cho ngày cưới, và suốt đời bà vẫn mê giày. Khi làm Đệ nhất phu nhân, bà ăn mặc giản dị hơn đôi chút, nhưng trang phục luôn thuộc loại tốt nhất.

Martha Dandridge Custis và George Washington sinh cách nhau chưa đầy một năm, lần lượt vào 1731 và 1732; cuộc hôn nhân của họ là cuộc hôn nhân thứ hai của bà nhưng là cuộc hôn nhân đầu tiên của ông. Theo lời kể của những người hiểu họ nhất, đó là một mối quan hệ gắn bó đầy yêu thương. Trong vài bức thư còn sót lại, George gọi bà là “Patcy yêu dấu của anh” (dear Patcy), và họ xưng hô với nhau là “Người thương yêu nhất của anh/em” (My Dearest). Mùa hè năm 1775, George ký một bức thư khẩn với lời “trọn vẹn thuộc về em” (Your entire). Họ hạnh phúc nhất khi ở bên nhau tại Mount Vernon, nhưng luôn canh cánh những chuyện đang xảy ra ở quê nhà trong những năm chiến tranh và nhiệm kỳ tổng thống kéo dài — và cả nỗi buồn vì phải xa nhau. Hết lòng vì chồng, Martha dành mọi mùa đông trong thời chiến để ở cùng ông, bất kể ông đóng quân ở đâu trong mùa đó, kể cả tại Valley Forge.

George và Martha Washington là những người Virginia giàu có, thuộc tầng lớp thượng lưu “chính hiệu”. Từ cuộc hôn nhân đầu tiên với Daniel Parke Custis — người lớn tuổi hơn bà nhiều — Martha bước vào cuộc hôn nhân với George cùng hai con và một khối tài sản lớn, trong đó có hơn tám mươi người nô lệ. Hai vợ chồng không có con chung, nhưng họ nuôi dưỡng con của bà. Ở Mount Vernon, họ quản lý một hệ thống đồn điền rộng lớn vận hành nhờ lao động của hàng trăm người nô lệ. Thông qua thừa kế và mua sắm thêm, đến khi George qua đời, bất động sản của ông trải dài hàng chục nghìn mẫu Anh, và còn bao gồm một vài cơ sở công nghiệp nhỏ. Nhưng dĩ nhiên, cuộc đời họ không chỉ gói gọn trong phạm vi Virginia.

Khi kết hôn, Martha hẳn đã biết George được “định hướng” cho đời sống công vụ, điều mà ở Virginia thời thuộc địa vừa là cơ hội vừa là trách nhiệm của giới tinh hoa. Dấu hiệu đầu tiên xuất hiện ngay trước khi họ cưới, khi ông phục vụ như một sĩ quan trong lực lượng dân quân Virginia trong Chiến tranh Bảy Năm. Rồi không lâu sau hôn lễ, George được bầu vào nghị viện thuộc địa Virginia — Viện Burgesses (House of Burgesses) — nơi ông phục vụ cho đến sát thềm Cách mạng Mỹ, trong đó có giai đoạn làm việc chặt chẽ với thống đốc hoàng gia, Lord Dunmore. Cho đến lúc ấy, cuộc sống của Martha trong vai trò vợ ông có lẽ vẫn là một bản lặp quen thuộc của những người phụ nữ trong gia đình và bạn bè xung quanh. Nhưng khi đất nước cần đến tài cầm quân của chồng bà trong Chiến tranh Cách mạng, và sau đó là vai trò lãnh đạo chính trị của ông đối với Hợp chủng quốc Hoa Kỳ mới ra đời, đời sống của Martha đã đổi khác — cũng như đời sống của mọi người xung quanh. Trong bước chuyển từ thuộc địa thành quốc gia, người bạn của họ là sử gia kiêm nhà văn Mercy Otis Warren từng nói: “các sự kiện đã vượt xa trí tưởng tượng [của chúng ta].”

Nhà Washington sống trong ba “dinh thự tổng thống” khác nhau khi thủ đô thay đổi: hai nơi đầu ở New York, rồi nơi thứ ba ở Philadelphia cho đến hết nhiệm kỳ thứ hai của tổng thống vào đầu năm 1797. Những nơi ở này (trước thời Washington, D.C. và trước khi có Nhà Trắng) về sau đều đã bị phá bỏ. Tuy vậy, ta vẫn có thể thấy thoáng qua nỗ lực của gia đình Washington trong việc tạo ra một chuẩn mực mới cho đời sống tổng thống và vai trò của Đệ nhất phu nhân. George Washington tổ chức một buổi tiếp khách trang trọng định kỳ vào chiều thứ Ba dành cho nam giới; Martha thì tổ chức một buổi ít trang trọng hơn vào tối thứ Sáu, danh nghĩa là dành cho phụ nữ nhưng thực tế cả nam lẫn nữ đều tham dự. Họ gọi các buổi gặp này là “levees” — thuật ngữ chỉ những buổi tiếp kiến công chúng mang tính nghi lễ của quân chủ Pháp. Trong các “levees” của nhà Washington, Martha chào khách từ một bục cao; điều này khiến nhiều người ngạc nhiên và có không ít lời chỉ trích (cũng công bằng mà nói, bà khá nhỏ nhắn, chỉ cao khoảng 5 feet — xấp xỉ 1m52). Làm vậy thì “dân chủ” ở chỗ nào?

Nhưng làm sao người ta biết phải làm Đệ nhất phu nhân — hoặc thậm chí làm tổng thống — như thế nào, khi trước đó chưa từng có khái niệm ấy? Vay mượn một vài yếu tố nghi lễ từ hệ thống mà họ quen thuộc nhất, rồi tiết chế lại cho phù hợp với tinh thần cách mạng, dường như là lựa chọn hợp lý. Martha sẽ giữ “địa vị hàng đầu tại Hợp chủng quốc,” và mọi điều bà làm hay nói, bà đi đâu và mặc gì, đều có thể trở thành “chất liệu” cho tranh luận chính trị. Hai vợ chồng Washington đã thận trọng nhưng dứt khoát cùng nhau bước vào giai đoạn “đời sống công chúng” này.

Và cái giá phải trả không hề nhỏ. Dùng chính hình ảnh ẩn dụ mà chồng bà hay nhắc tới, Martha viết rằng bà chỉ mong được ở trong “bóng mát của Mount Vernon, dưới giàn nho và cây vả của chính chúng ta.” Thế nhưng, bà viết thêm, “dẫu vậy tôi cũng không thể trách ông ấy,” vì ông “đã hành động theo quan niệm về bổn phận của mình khi lắng nghe tiếng gọi của đất nước.”

Với Martha, vốn được nuôi dạy để đảm đương vai trò tiếp đãi, việc lo liệu mọi thứ cho các nhà ngoại giao, chính khách, người xin chức, và những người dân hiếu kỳ đến thăm là điều tự nhiên như hơi thở. Bà trang bị cho các dinh thự chính thức đủ loại vật dụng: bộ đồ sứ trang trí hình ảnh tất cả các bang quanh viền đĩa và chữ cái viết tắt tên bà ở giữa, dao nĩa, rượu vang, và cả những thứ đời thường như “cây lau nhà và kẹp cho bàn chải cọ rửa” (mops and Clamps for scouring brushes). Họ cũng cho in sẵn thiệp mời dự tiệc (“Tổng thống Hợp chủng quốc Hoa Kỳ và bà Washington trân trọng kính mời…”) để điền tên những người may mắn được mời. Martha mô tả cả những cuộc thăm viếng trang trọng lẫn không trang trọng: “thói quen của tôi luôn là nhận những lượt thăm trước, rồi sau đó đáp lễ”; trong đó có “các phu nhân thuộc đoàn ngoại giao… được Bộ trưởng Ngoại giao giới thiệu trong lần thăm đầu tiên.”

Trong sự đổi mới này — vừa kế thừa truyền thống vừa điều chỉnh cho phù hợp — Martha Washington đã làm điều mà trước đó chưa một phụ nữ Mỹ nào từng làm: bà đảm nhận một vai trò quốc gia hoàn toàn mới, và bà dạy cả đất nước cách nhìn nhận hình ảnh một người phụ nữ trong vai trò ấy.

Liệu bà có khơi gợi “phần thiện” trong chồng mình không? Có một khía cạnh mà ta biết chắc bà đã hoàn toàn không làm như vậy. Bà có thái độ tàn nhẫn một cách thản nhiên đối với chế độ nô lệ và những kỳ vọng bà đặt lên người nô lệ. Khi mười bảy người bỏ trốn theo phía Anh — những người khi đó đang hứa hẹn tự do trong thời cách mạng — bà vừa bối rối vừa phẫn nộ. Nhiều thập kỷ sau, khi một nữ hầu của bà bỏ trốn khỏi Philadelphia, bà tức giận và muốn truy tìm để bắt đưa về (nhưng rốt cuộc không bao giờ bắt lại được). Thế còn ông, liệu có tác động đến “phần thiện” của bà không? Có lẽ. Khi George Washington qua đời, ông để lại di chúc rằng đến lúc Martha mất, những người nô lệ thuộc sở hữu của ông sẽ được trả tự do. Nhưng vì những lý do nào đó — có thể do sợ hãi — Martha đã thực hiện điều khoản này chỉ một năm sau khi ông mất, và một năm trước khi bà cũng rời cõi đời để “theo ông về với mộ.”

Martha Washington quả là một “tiền lệ” khó ai theo kịp. Trước khi phụ nữ có thể nắm giữ chức vụ, bà đã phải tạo ra một “chức vụ” bằng cách bước lên trung tâm sân khấu đời sống công chúng Mỹ mà không hề có kịch bản, rồi biến vai trò của mình thành hiện thực bằng thực hành. Khi nhiệm kỳ tổng thống của Washington kết thúc, Abigail Adams – phu nhân Tổng thống thứ 2 của Hoa Kỳ John Adams – viết thư cho người phụ nữ duy nhất từng đảm nhiệm vị trí mà bà sắp nhận, rằng bà sẽ “cố gắng bước theo dấu chân của bà, và nhờ vậy hy vọng tôi sẽ không bị tụt lại quá xa.”

TS Karin Wulf

(Giám đốc kiêm Thủ thư Beatrice và Julio Mario Santo Domingo của Thư viện John Carter Brown, đồng thời là Giáo sư Lịch sử tại Đại học Brown)

Đây là bài viết trong khuôn khổ sáng kiến ​​”In Pursuit” là một dự án của More Perfect – liên minh lưỡng đảng gồm 43 Trung tâm Tổng thống, Quỹ Lưu trữ Quốc gia, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Hoa Kỳ, Viện Karsh về Dân chủ tại Đại học Virginia, và hơn 100 tổ chức khác cùng nhau hợp tác để bảo vệ và đổi mới nền dân chủ của nước Mỹ.

Dự án được thực hiện vào dịp kỷ niệm 250 năm thành lập Hoa Kỳ, bao gồm một tuyển tập các bài luận được tuyển chọn về các Tổng thống Hoa Kỳ và một số Đệ nhất Phu nhân tiêu biểu. Các tác giả đóng góp – bao gồm ba cựu Tổng thống, ba cựu Đệ nhất Phu nhân, Chánh án Tòa án Tối cao đương nhiệm và bảy người đoạt giải Pulitzer – sẽ suy ngẫm về mỗi nhân vật để đúc kết một bài học quan trọng, tạo nên một “tập hợp tri thức” sống động cho các thế hệ người Mỹ tương lai.

Khi nước Mỹ bắt đầu kỷ niệm 250 năm ngày độc lập, tôi rất vui mừng khi được yêu cầu viết về sự lãnh đạo của George Washington. Là tổng thống, tôi đã tìm thấy sự an ủi và nguồn cảm hứng lớn lao khi đọc về những người tiền nhiệm của mình và những phẩm chất mà họ thể hiện. Sự quyết tâm của Abraham Lincoln, tính quyết đoán của Harry Truman, sự lạc quan của Ronald Reagan và những người khác đã nhắc nhở tôi về những thách thức mà nước Mỹ đã phải đối mặt – và về những giá trị đã giúp chúng ta vượt qua chúng.

Ít phẩm chất nào truyền cảm hứng cho tôi hơn sự khiêm nhường của Washington. Tôi đã nghiên cứu bản chất tha hóa của quyền lực, và cách việc giữ quyền lực chỉ vì mục đích quyền lực đã ảnh hưởng đến chính trị qua nhiều thế hệ. Vị tổng thống đầu tiên của chúng ta lẽ ra có thể giữ vững quyền lực tuyệt đối, nhưng hai lần ông đã chọn không làm vậy. Bằng cách đó, ông đã thiết lập một chuẩn mực cho tất cả các tổng thống noi theo. Cuộc đời ông, với tất cả những khuyết điểm và thành tựu, nên được nghiên cứu bởi tất cả những ai khao khát trở thành lãnh đạo. Sự khiêm nhường của George Washington khi tự nguyện từ bỏ quyền lực vẫn là một trong những quyết định quan trọng nhất và là tấm gương nổi bật nhất trong chính trường Mỹ.

Sau khi dẫn dắt Hoa Kỳ giành chiến thắng trước Anh Quốc trong Chiến tranh Cách mạng, George Washington đang ở đỉnh cao quyền lực. Một số người đề nghị ông nên lên ngôi vua. Thay vào đó, Tướng Washington đã từ chức khỏi quân đội vào năm 1783. Khi Vua George III của Anh Quốc biết được ý định của người chiến thắng, ông được cho là đã nói: “Nếu ông ấy làm vậy, ông ấy sẽ là người vĩ đại nhất thế giới.” Những gì Washington đã làm vào buổi chiều tháng 12 lạnh lẽo đó ở Annapolis đã định hình nền tảng và tương lai của nền dân chủ Mỹ. Và ông chỉ mới bắt đầu.

Con đường dẫn đến sự vĩ đại của Washington không phải lúc nào cũng dễ dàng. Cha ông mất khi ông mới 11 tuổi. Thay vì được nhận nền giáo dục cổ điển ở London như những người anh cùng cha khác mẹ, George trẻ tuổi phải giúp đỡ mẹ ở trang trại Ferry, nơi ông học được giá trị của lao động cần cù. Cái chết của cha và việc thiếu giáo dục đã tạo nên sự bất an trong ông. Sự bất an đó, đến lượt nó, đã dẫn đến một khát vọng học hỏi không ngừng. Tự học là chính, ông trở thành một người đọc sách say mê.

Khi còn nhỏ, ông tự học “nghệ thuật ứng xử của quý ông” bằng cách sao chép 110 châm ngôn từ cuốn ” Quy tắc ứng xử và hành vi đúng mực trong giao tiếp và hội thoại” , điều đã định hình tính cách của ông suốt đời. Nhiều phẩm chất gắn liền với khả năng lãnh đạo của Washington, từ sự tự chủ và lịch sự đến sự khiêm tốn và khéo léo, đều có nguồn gốc từ cuốn sách ngắn về phép tắc ứng xử đó.

Năm 20 tuổi, sở thích của Washington chuyển từ lĩnh vực khảo sát sang lĩnh vực chiến trường. Ông bắt đầu sự nghiệp quân sự với tư cách là một sĩ quan trẻ trong lực lượng dân quân Virginia. Trong một trận chiến duy nhất trong Chiến tranh Pháp và Ấn Độ, bốn viên đạn súng trường xuyên qua áo khoác của ông, và con ngựa của ông bị bắn chết. Ông chưa bao giờ được phong hàm sĩ quan trong quân đội Anh.

Trong hơn tám năm làm chỉ huy quân đội Lục địa Hoa Kỳ, sự khiêm nhường đã khiến Washington lắng nghe, một phong cách rất khác so với giới lãnh đạo Anh. Như Washington đã viết cho Thiếu tướng Stirling, “một dân tộc không quen với sự kiềm chế cần được dẫn dắt, chứ không phải bị xua đuổi”. Washington đã lắng nghe và học hỏi không chỉ từ các tướng lĩnh cấp cao mà còn từ những người lính ở cấp bậc thấp hơn, trong một trường hợp, ông đã hỏi ý kiến ​​của họ về hướng tiến quân tiếp theo sau khi vượt sông Delaware và chiếm được Trenton, New Jersey.

Các nhà lãnh đạo sau này đã học hỏi từ bài học đó, trong đó có Abraham Lincoln, người luôn lắng nghe ý kiến ​​của binh lính cũng như các tướng lĩnh. Mặc dù chỉ huy những binh lính ít hơn hẳn về quân số và thua nhiều trận hơn thắng, nước Mỹ dưới sự lãnh đạo của Washington đã giành chiến thắng trong một cuộc chiến làm thay đổi tiến trình lịch sử thế giới. Với Washington, phẩm chất là yếu tố then chốt – trong trường hợp này là sự khiêm tốn, kiên trì vượt qua khó khăn, ý chí bất khuất và lòng trung thành mà ông truyền cảm hứng cho người khác.

Đầu năm 1783, lòng trung thành đó sẽ bị thử thách. Binh lính của ông mệt mỏi, nhớ nhà và tức giận vì không được trả lương. Sự thất vọng của họ đối với Quốc hội Lục địa đang lên đến đỉnh điểm, và có những lời bàn tán về cuộc nổi loạn trong hàng ngũ sĩ quan. Ngày 15 tháng 3, trong một bài phát biểu trước quân đội, Washington đã nói về mục tiêu chung của họ, nghĩa vụ của họ đối với nhau và sự chính nghĩa của sứ mệnh mà họ đang thực hiện. Ông cũng nhấn mạnh mối liên kết cá nhân của mình với họ, từ chối đặt mình lên trên binh lính của mình.

Trước khi làm nên lịch sử, Washington đã nghiên cứu lịch sử. Ông đặc biệt bị thu hút bởi các nhà lãnh đạo và tướng lĩnh La Mã thận trọng với quyền lực. Vì vậy, giống như Lucius Quinctius Cincinnatus, người đã lui về trang trại của mình sau khi cứu Rome trong trận chiến, Washington trở về Mount Vernon sau khi giành chiến thắng trong chiến tranh. Đó là nơi giúp ông ổn định cuộc sống, mang lại cho ông hạnh phúc và cho phép ông dành thời gian cho người vợ yêu quý của mình, Martha. Nhưng chẳng bao lâu sau, nhiệm vụ lại gọi ông đi.

Nền cộng hòa non trẻ đang trong khủng hoảng. Hiến pháp Liên bang đang thất bại, chính phủ liên bang hầu như không có quyền lực. Năm 1787, Washington được triệu tập trở lại chính trường, nơi ông chủ trì Hội nghị Lập hiến ở Philadelphia. Ông được yêu cầu đảm nhiệm vị trí này vì ông là một anh hùng dân tộc và là một nhân vật thống nhất, được mọi người tin tưởng, và không ai sánh kịp về khả năng tạo dựng sự đồng thuận. Ông có thể được trao quyền lực vì phẩm chất của mình; vì mọi người đều biết ông sẽ không lạm dụng quyền lực.

Từ Hội nghị Lập hiến ra đời một Hiến pháp mới và một chức vụ mới, chức vụ Tổng thống. Washington là sự lựa chọn hiển nhiên và hai lần được bầu nhất trí – vị tổng thống duy nhất được bầu như vậy trong lịch sử Hoa Kỳ. Ông chấp nhận chức vụ tổng thống vì chức vụ đó cần ông, chứ không phải vì ông cần chức vụ đó.

Vị tổng thống đầu tiên của chúng ta đã ổn định nền kinh tế và tài chính quốc gia, khẳng định quyền lực của chính phủ liên bang và đảm bảo việc thông qua Hiến pháp Hoa Kỳ. Ông đã giữ cho nước Mỹ không tham gia vào các cuộc chiến tranh Cách mạng Pháp, dập tắt thành công một cuộc nổi dậy ở miền tây Pennsylvania, và tập hợp cũng như điều hành khéo léo một nội các gồm những cá nhân xuất sắc nhưng hay gây tranh cãi. Ông đã truyền tải một thông điệp nền tảng về lòng khoan dung tôn giáo đến Giáo đường Do Thái Touro ở Rhode Island. Ông đã ký ban hành luật thành lập hệ thống tòa án quốc gia và các bộ phận hành pháp đầu tiên.

Câu hỏi mà tất cả chúng ta cần đặt ra là, làm thế nào ông ấy đạt được những thành tựu này? Theo hầu hết các nhà sử học, một trong những lý do Washington đạt được tất cả những điều này là bằng cách thừa nhận rằng ông có thể không đủ khả năng. Ông đã triệu tập các chuyên gia và để các cuộc tranh luận diễn ra trước mặt mình. Đối với tôi, bài học đó có nghĩa là nhận ra những gì mình không biết với tư cách là Tổng thống, bao quanh mình bằng những cố vấn biết những gì mình không biết, và lắng nghe họ.

Cũng như mọi tổng thống khác, Washington có những khuyết điểm. Ông mắc phải những sai lầm về chiến thuật, đặc biệt là trong giai đoạn đầu sự nghiệp quân sự. Ông có thể nóng tính và “dễ cáu gắt”, theo lời Thomas Jefferson. Nhưng tệ nhất là, ông – cũng như nhiều người cùng thế hệ – là một chủ nô suốt đời mà chưa bao giờ công khai lên án chế độ nô lệ. Quan điểm của ông đã thay đổi theo thời gian, thể hiện những lo ngại riêng tư về chế độ nô lệ vào cuối đời. Người ta nói rằng ông “đã đưa ra tuyên bố chống chế độ nô lệ công khai nhất sau khi qua đời” bằng cách giải phóng những nô lệ mà ông sở hữu trong di chúc, điều mà hầu hết những người cùng thế hệ ông không làm được. Tuy nhiên, chế độ nô lệ vẫn là một vết nhơ trong cuộc đời cá nhân và công cộng vốn dĩ trong sạch của ông.

Nhưng Washington, cũng như tất cả chúng ta, cần được nhìn nhận toàn diện qua hành động và cuộc đời ông trong thời đại của mình. Theo tiêu chuẩn đó, cuộc đời ông là phi thường. Thế hệ lập quốc coi Washington là người “không thể thiếu”. Không có ông, sẽ không có nước Mỹ; và không có nước Mỹ, thế giới sẽ rất khác và tăm tối hơn nhiều.

Như Doug Bradburn, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Mount Vernon thuộc sở hữu của George Washington, đã nói: “Sự kiên trì, tinh thần lạc quan vững vàng và cuối cùng là trí tuệ của ông ấy bắt nguồn từ sự chính trực và khiêm nhường sâu sắc, điều mà qua nhiều thử thách đã tạo nên trong ông phẩm chất của nhà lãnh đạo chính trị vĩ đại nhất thời đại cách mạng.”

Là vị tổng thống đầu tiên của nước Mỹ, Washington hiểu rằng “điều đầu tiên trong hoàn cảnh hiện tại sẽ tạo ra tiền lệ”. Vì vậy, sau hai nhiệm kỳ, với sự ngờ vực đối với những người cai trị lâu năm vẫn còn hằn sâu trong lòng người dân Mỹ, Washington đã chọn không tranh cử tổng thống lần nữa. Và bằng cách một lần nữa từ bỏ quyền lực thay vì nắm giữ nó, ông đã đảm bảo rằng nước Mỹ sẽ không trở thành một chế độ quân chủ, hoặc tệ hơn nữa.

Vị lãnh đạo đầu tiên của chúng ta đã giúp định hình không chỉ bản chất của chức vụ tổng thống mà còn cả bản chất của đất nước. Washington đã nêu gương về ý nghĩa của việc đặt lợi ích quốc gia lên trên lợi ích cá nhân và tham vọng ích kỷ. Ông là hiện thân của sự chính trực và là tấm gương về lý do tại sao điều đó đáng để phấn đấu. Và ông luôn giữ phẩm giá và sự tự chủ, tôn trọng chức vụ mà không để nó trở nên quyền lực gần như thần thoại.

Tôi thường nói rằng chức vụ tổng thống quan trọng hơn người nắm giữ chức vụ đó; rằng thể chế tổng thống tạo nên sự vững chắc cho con tàu quốc gia của chúng ta. Để có được sự ổn định đó, chúng ta mang ơn sự khôn ngoan trong hiến chương quản trị của các bậc tiền bối và sự khiêm nhường của vị tổng thống đầu tiên của quốc gia. Hiến chương đó đã dẫn dắt chúng ta trong 250 năm qua, và sẽ tiếp tục củng cố chúng ta trong 250 năm tiếp theo.

George W. Bush – Tổng thống thứ 43 của Hoa Kỳ

Đây là bài viết trong khuôn khổ sáng kiến ​​”In Pursuit” là một dự án của More Perfect – liên minh lưỡng đảng gồm 43 Trung tâm Tổng thống, Quỹ Lưu trữ Quốc gia, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Hoa Kỳ, Viện Karsh về Dân chủ tại Đại học Virginia, và hơn 100 tổ chức khác cùng nhau hợp tác để bảo vệ và đổi mới nền dân chủ của nước Mỹ.

Dự án được thực hiện vào dịp kỷ niệm 250 năm thành lập Hoa Kỳ, bao gồm một tuyển tập các bài luận được tuyển chọn về các Tổng thống Hoa Kỳ và một số Đệ nhất Phu nhân tiêu biểu. Các tác giả đóng góp – bao gồm ba cựu Tổng thống, ba cựu Đệ nhất Phu nhân, Chánh án Tòa án Tối cao đương nhiệm và bảy người đoạt giải Pulitzer – sẽ suy ngẫm về mỗi nhân vật để đúc kết một bài học quan trọng, tạo nên một “tập hợp tri thức” sống động cho các thế hệ người Mỹ tương lai.

Bản tóm tắt nội dung chính của phán quyết từ Tòa án Tối cao Hoa Kỳ trong vụ kiện Learning Resources, Inc (số hồ sơ 24-1287), được quyết định vào ngày 20 tháng 2 năm 2026:

1. Vấn đề pháp lý chính

Tòa án xem xét liệu Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) năm 1977 có cho phép Tổng thống đơn phương áp đặt thuế quan (tariffs) đối với hàng hóa nhập khẩu hay không. Vụ kiện phát sinh sau khi Tổng thống Trump sử dụng IEEPA để áp thuế lên hàng hóa từ Canada, Mexico và Trung Quốc nhằm giải quyết vấn đề buôn lậu ma túy và thâm hụt thương mại.

2. Phán quyết của Tòa án

Tòa án phán quyết rằng IEEPA không ủy quyền cho Tổng thống áp đặt thuế quan đối ứng. Kết quả là các phán quyết của tòa cấp dưới ngăn chặn việc áp thuế đã được giữ nguyên.

3. Các lý do chính của phán quyết

Thẩm quyền của Quốc hội: Theo Hiến pháp Hoa Kỳ (Điều I, Mục 8), quyền áp đặt các loại thuế và thuế quan thuộc về Quốc hội, không phải Tổng thống. Tổng thống không có quyền hạn mặc nhiên trong việc áp thuế trong thời bình.

Học thuyết “Các câu hỏi lớn” (Major Questions Doctrine): Tòa án lập luận rằng việc áp thuế có tác động kinh tế và chính trị cực kỳ lớn (ước tính hàng nghìn tỷ đô la), do đó yêu cầu phải có “sự ủy quyền rõ ràng từ Quốc hội”. Cụm từ “điều tiết nhập khẩu” (regulate importation) trong IEEPA là quá chung chung và không thể coi là sự ủy quyền rõ ràng để thực hiện quyền đánh thuế của Quốc hội.

Thiếu tiền lệ lịch sử: Trong gần 50 năm tồn tại của IEEPA, chưa có Tổng thống nào trước đây sử dụng đạo luật này để áp đặt thuế quan.

Cấu trúc văn bản: Các đạo luật khác trao quyền áp thuế đều sử dụng những từ ngữ cụ thể như “thuế” (duty) và có các giới hạn nghiêm ngặt, trong khi IEEPA thiếu những chi tiết này.

4. Ý kiến của các Thẩm phán

Ý kiến đa số (Chánh án Roberts viết): Khẳng định IEEPA không trao quyền áp thuế và nhấn mạnh sự phân chia quyền lực. Các thẩm phán Gorsuch và Barrett có ý kiến đồng thuận riêng về cách áp dụng học thuyết “các câu hỏi lớn”.

Ý kiến đồng thuận một phần (Thẩm phán Kagan, Sotomayor, Jackson): Đồng ý với kết quả nhưng cho rằng chỉ cần giải thích văn bản luật thông thường là đủ, không nhất thiết phải viện dẫn học thuyết “các câu hỏi lớn” phức tạp.

Ý kiến phản đối (Thẩm phán Kavanaugh, Thomas, Alito): Cho rằng cụm từ “điều tiết nhập khẩu” về mặt lịch sử đã bao gồm cả quyền áp thuế và Tổng thống nên có sự linh hoạt trong các tình trạng khẩn cấp quốc gia.

5. Hệ quả

Phán quyết này có nghĩa là các lệnh áp thuế dựa trên IEEPA của Tổng thống là không hợp lệ, và chính phủ có thể phải hoàn trả hàng tỷ đô la thuế đã thu từ các nhà nhập khẩu.

Toàn văn phán quyết của Tòa án tối cao xem tại đây.

Dưới đây là bản dịch các ý chính – không phải toàn văn – bài phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump tại cuộc họp Hội đồng Hòa bình, ngày 19/2, tại Washington, D.C.

Bản ghi đầy đủ xem tại đây.
———–
[ Tổng thống Mỹ Donald Trump ]: Đây là một ngày trọng đại và có rất nhiều người đang theo dõi, đặc biệt là các nhà lãnh đạo từ các quốc gia khác, vì như các bạn đã biết, chúng ta có một nhóm đông đảo các nhà lãnh đạo ở đây. Những vị không thể có mặt trực tiếp thì đang theo dõi qua Zoom. Tôi hy vọng họ sẽ thích buổi lễ này.

Và các bạn báo chí, chúng tôi đánh giá rất cao sự tôn trọng của các bạn đối với những gì chúng tôi đang làm. Những gì chúng tôi làm rất đơn giản: đó là hòa bình. Tổ chức này được gọi là Hội đồng Hòa bình. Hòa bình là một từ dễ nói nhưng rất khó để thực hiện – nhưng chúng ta sẽ thực hiện được nó.

Chúng tôi đã làm rất tốt và một số nhà lãnh đạo ở đây đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong năm đầu tiên này. Chúng ta đã có một năm đầu tiên có lẽ là chưa từng có trong lịch sử đất nước vì chúng ta đã giải quyết được 8 cuộc chiến và tôi nghĩ cuộc thứ 9 sắp tới. Cuộc chiến này hóa ra khó khăn hơn. Tôi từng nghĩ nó sẽ dễ nhất, nhưng với chiến tranh, bạn chẳng bao giờ biết cái nào dễ và cái nào không.

Nhưng chúng ta đã có một mối quan hệ tuyệt vời, tôi đã trở thành bạn với rất nhiều người ở đây và tôi cảm ơn các bạn đã hiện diện. Đây là những con người tuyệt vời, những nhà lãnh đạo xuất chúng. Chúng ta đã tái thiết đất nước trong nhiệm kỳ đầu tiên và giờ Hoa Kỳ đang ở một vị trí chưa từng thấy trước đây.

Chỉ số Dow Jones đã vượt mốc 50.000 điểm. Người ta từng nói phải mất 4 năm mới làm được, nhưng chúng ta đã làm được trong năm đầu tiên. Chỉ số S&P cũng vượt mốc 7.000 điểm. Những “thiên tài” phố Wall từng nói việc đạt đến con số 40.000 hay 45.000 đã là thành tựu kinh ngạc rồi. Nhưng chúng ta đã làm được tất cả chỉ trong một năm.

Hội đồng Hòa bình là một trong những việc quan trọng và có tầm ảnh hưởng nhất mà tôi từng tham gia. Chúng tôi đã làm việc cùng nhau để chấm dứt những cuộc chiến kéo dài 32, 34 hay thậm chí 37 năm. Đó là một khoảng thời gian dài, nhưng chúng tôi đã kết thúc chúng chỉ trong khoảng hai ngày mỗi cuộc.

Vấn đề Gaza rất phức tạp, nhưng thật kinh ngạc. Tôi muốn cảm ơn Steve và Jared vì công việc tuyệt vời của họ. Marco, JD và tất cả mọi người đang làm việc như một đội ngũ xuất sắc nhất từng được tập hợp, và kết quả đã chứng minh điều đó.

Hôm nay là một vinh dự lớn khi được chào đón tất cả các bạn đến Viện Hòa bình Hoa Kỳ cho cuộc họp đầu tiên của Hội đồng Hòa bình. Đây là hội đồng quyền lực và uy tín nhất từ trước đến nay vì hội tụ những nhà lãnh đạo vĩ đại nhất thế giới. Hầu hết mọi người đã chấp nhận tham gia, những người chưa tham gia thì rồi cũng sẽ tham gia thôi.

Chúng ta có hầu như tất cả những người đứng đầu các quốc gia khác ở đây, ngoại trừ Gianni — nhưng ông ấy là người đứng đầu thế giới bóng đá. Nhân tiện, Gianni, kỳ World Cup của ông đã lập mọi kỷ lục về vé trong lịch sử bóng đá. Chúc mừng ông.

Tôi muốn cảm ơn các nhà lãnh đạo đã đi một quãng đường xa để đến đây. Tòa nhà này được xây dựng cho hòa bình, và Marco đã đặt tên nó theo tên tôi. Tôi thề là tôi không liên quan gì đến việc đó, tôi không hề biết trước. Tôi tưởng họ định tặng tôi nhiều tiền hay gì đó cơ. Nhưng khi bước ra khỏi chiếc xe “The Beast”, tôi nhìn lên và thấy tên Donald J. Trump trên tòa nhà. Dù tôi nói mình không biết gì nhưng không ai tin, nhưng không sao, tôi rất trân trọng điều đó. Điều đó khiến tôi phải làm việc chăm chỉ hơn nữa.

Hội đồng Hòa bình bao gồm những nhà lãnh đạo cực kỳ được kính trọng, chủ yếu là từ các nước Trung Đông và khắp nơi trên thế giới. Họ đã rất hào phóng đóng góp tiền bạc, và Hoa Kỳ cũng vậy, vì không có gì quan trọng hơn hòa bình. Hòa bình thực chất rẻ hơn chiến tranh rất nhiều; chiến tranh tốn kém gấp 100 lần so với việc tạo ra hòa bình.

Chúng tôi đã giải quyết xong cuộc xung đột kéo dài 30 năm. Hai nhà lãnh đạo đã chiến đấu với nhau hàng chục năm đã đến văn phòng của tôi. Lúc đầu họ ngồi cách xa nhau và cảm thấy rất khó chịu vì họ đã giết hại lẫn nhau suốt 32 năm. Nhưng chỉ sau một giờ, họ đã ngồi cạnh nhau, đạt được thỏa thuận, ôm nhau và ký kết hòa bình. Thật là một điều tuyệt vời để chứng kiến.

Hôm nay chúng ta có sự hiện diện của Thủ tướng Rama (Albania), Tổng thống Milei (Argentina). Tôi đã ủng hộ Milei và ông ấy đã thắng cử vang dội. Tôi cũng ủng hộ Thủ tướng Nhật Bản và bà ấy đã thắng với số phiếu lớn nhất trong lịch sử Nhật Bản. Có vẻ việc tôi ủng hộ các nhà lãnh đạo nước ngoài cũng đang có hiệu quả rất tốt.

Ngoài ra còn có Thủ tướng Pashinyan (Armenia), Tổng thống Aliyev (Azerbaijan), Quốc vương Bahrain, Thủ tướng Hun Manet (Campuchia), Thủ tướng Madbouly (Ai Cập), Thủ tướng Viktor Orban (Hungary) — người mà tôi hoàn toàn ủng hộ cho cuộc bầu cử sắp tới. Orban đã làm một công việc phi thường về nhập cư.

Còn có Tổng thống Prabowo của Indonesia — một người đàn ông to lớn và mạnh mẽ từ một đất nước 240 triệu dân. Tổng thống Tokayev (Kazakhstan), Tổng thống Osmani (Kosovo), Thủ tướng Sharif (Pakistan). Thủ tướng Sharif nói rằng tôi đã cứu sống 25 triệu người khi ngăn chặn cuộc chiến giữa Pakistan và Ấn Độ. Khi đó máy bay đang bị bắn hạ, chiến tranh đang bùng nổ. Tôi đã gọi điện cho cả hai phía và nói rằng nếu họ không dừng lại, tôi sẽ không thực hiện các thỏa thuận thương mại và sẽ áp thuế 200%. Khi liên quan đến tiền bạc, họ đã dịu giọng ngay lập tức và chúng tôi đã giải quyết xong trong 2-3 ngày.

Chúng ta cũng có sự hiện diện của Tổng thống Pena (Paraguay), Thủ tướng Al-Thani (Qatar), Thủ tướng Don (Romania), Tổng thống Mirziyoyev (Uzbekistan). Và xin giới thiệu Tổng Bí thư Tô Lâm của Việt Nam. Việt Nam là một đất nước và là một lực lượng thực sự phi thường. Thật vinh dự cho chúng tôi khi có sự hiện diện của ngài — một vinh dự thực sự lớn lao. Tôi dành rất nhiều sự tôn trọng, một sự tôn trọng sâu sắc cho đất nước của ngài.

Tôi cũng muốn gửi lời cảm ơn đến Phó Tổng thống JD Vance. Anh ấy là một tài năng xuất chúng, tốt nghiệp Yale và là một người bạn tuyệt vời. Ngoài ra còn có Ngoại trưởng Marco Rubio — người làm việc với “đôi bàn tay nhung” nhưng kết quả cực kỳ sắc bén. Và Đặc phái viên Hòa bình Steve Witkoff. Steve là một nhà đàm phán tuyệt vời, cả Ukraine, Nga và châu Âu đều yêu quý ông ấy. Ông ấy đã có cuộc gặp kéo dài 4 tiếng với Tổng thống Putin, đó là một tài năng thực sự.

Tôi sẽ đi Trung Quốc vào tháng Tư tới. Chủ tịch Tập Cận Bình đã đối xử với tôi rất tốt trong lần trước. Chúng tôi cũng đưa Jared Kushner trở lại làm đặc phái viên hòa bình, người đã tạo nên Hiệp định Abraham. Họ đang làm việc về vấn đề Iran. Iran không được phép có vũ khí hạt nhân, đó là điều kiện tiên quyết cho hòa bình Trung Đông.

Về Gaza, cuộc chiến đã kết thúc. Hamas đã hứa sẽ giao nộp vũ khí. Tất cả con tin, cả người sống và người đã khuất, đã được đưa về nhà. Chúng tôi đã làm việc cật lực để đưa 28 con tin cuối cùng về với gia đình. Đây là một thành tựu to lớn.

Hôm nay, tôi vui mừng thông báo rằng nhiều quốc gia như Kazakhstan, Azerbaijan, UAE, Morocco, Bahrain, Qatar, Saudi Arabia, Uzbekistan và Kuwait đã đóng góp hơn 7 tỷ USD cho gói cứu trợ Gaza. Và Hoa Kỳ sẽ đóng góp 10 tỷ USD cho Hội đồng Hòa bình. Con số này rất nhỏ so với chi phí của chiến tranh.
Na Uy đã đồng ý tổ chức một sự kiện cho Hội đồng Hòa bình. Tôi từng tưởng họ định trao giải Nobel cho tôi cơ, nhưng tôi không quan tâm đến giải thưởng, tôi chỉ quan tâm đến việc cứu người. FIFA cũng sẽ giúp huy động 75 triệu USD cho các dự án bóng đá tại Gaza.

Nhiều quốc gia như Indonesia, Morocco, Albania, Kosovo, Kazakhstan đã cam kết gửi quân đội và cảnh sát để ổn định Gaza. Ai Cập và Jordan cũng đang hỗ trợ huấn luyện lực lượng cảnh sát Palestine đáng tin cậy.

Chúng ta đang xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn bắt đầu từ chính căn phòng này. Chúng ta sẽ chữa lành những vết thương cổ xưa để hành tinh này trở nên an toàn và hòa bình hơn. Chúng ta cũng sẽ làm việc chặt chẽ để củng cố Liên Hợp Quốc, giúp họ phát huy hết tiềm năng của mình.

Cảm ơn tất cả các bạn. Các bạn là những nhà lãnh đạo mạnh mẽ và là bạn của tôi. Bây giờ, tôi xin mời JD Vance lên có vài lời phát biểu.
———————
[ Phó tổng thống Mỹ JD Vance ]: Vâng, cảm ơn ngài Tổng thống vì sự lãnh đạo và những lời tốt đẹp dành cho tôi. Những gì Hội đồng Hòa bình thể hiện là sự công nhận rằng nếu có một Tổng thống và một đội ngũ tận tâm với ngoại giao, nó thực sự có thể thành công.
Khi thảm kịch ngày 7/10 xảy ra tại Israel, tôi đã tự hỏi làm sao có thể đưa con tin về và mang lại tương lai cho Gaza. Câu trả lời là chúng ta cần một Tổng thống cam kết nỗ lực hết mình. Hội đồng Hòa bình là để làm cho nền hòa bình đó trở nên bền vững.
Điều này không chỉ cứu người mà còn mang lại sự thịnh vượng cho người dân Mỹ. Các quốc gia ở đây đại diện cho hàng nghìn tỷ USD đầu tư và hàng triệu việc làm cho người Mỹ. Cảm ơn ngài Tổng thống.
—————–
[ Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ]: Chúng ta ở đây hôm nay vì Tổng thống Trump có khả năng và sự sẵn lòng sử dụng quyền lực của mình để suy nghĩ khác biệt (think outside the box). Cuộc khủng hoảng Gaza là một tình huống mà các tổ chức quốc tế hiện tại không thể giải quyết được.
Chúng tôi đã nhận được sự chấp thuận của Liên Hợp Quốc để thành lập nhóm này. Không có “kế hoạch B” cho Gaza, vì kế hoạch B chính là quay lại chiến tranh. Kế hoạch duy nhất là tái thiết Gaza theo hướng hòa bình bền vững. Cảm ơn ngài Tổng thống vì tầm nhìn và lòng can đảm.
——————
[ Tổng thống Donald Trump ]: Đây có lẽ là một trong những ngày quan trọng nhất trong sự nghiệp của chúng ta. Chúng ta sẽ làm cho Gaza thành công và an toàn. Sau đó, chúng ta sẽ áp dụng mô hình này cho các điểm nóng khác trên thế giới.

Hội đồng Hòa bình sẽ dẫn dắt con đường tại Gaza, biến nơi đây thành một ví dụ về sự thành công và đoàn kết. Cảm ơn các bạn báo chí đã rất tôn trọng. Cảm ơn sự tham gia của tất cả mọi người.

Nếu lập một bảng xếp hạng những chương trình truyền hình được xem nhiều nhất thế giới, rất khó để có cái tên nào đủ sức giành vị trí số 1 từ Gala Tết Nguyên đán của Đài truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV).

Nói đúng hơn, đây là sản phẩm của Tập đoàn Truyền thông Trung Quốc, một cơ quan được hợp nhất từ ba đơn vị là Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV), Đài Phát thanh Quốc gia Trung Quốc (CNR) và Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc (CRI).

Với các dân tộc ăn Tết theo lịch âm, giao thừa có ý nghĩa đặc biệt, và theo đó, chương trình truyền hình gắn với khoảnh khắc giao thừa cũng mang ý nghĩa là một sự kiện văn hóa chung gắn liền với sum họp gia đình – sự sum họp trong thời điểm cả xã hội cùng dừng lại.

Điều đó giải thích vì sao chương trình Táo quân nói riêng và chương trình truyền hình đêm giao thừa nói chung ở Việt Nam thu hút sự quan tâm, bàn luận hàng năm. Có thể nói đây là chương trình được bàn luận rôm rả nhất vào sáng mùng Một hàng năm.

Trở lại với Gala Tết Nguyên đán của CCTV, chương trình này đã được duy trì hơn 4 thập kỷ ở Trung Quốc, và những năm gần đây trở thành một sự kiện quốc gia hơn là chương trình truyền hình giải trí đơn thuần. Gala Tết Nguyên đán đã được đầu tư dàn dựng thành “bữa tiệc văn hóa”, sợi dây gắn kết tình cảm của người dân Trung Quốc vào thời khắc giao thừa, đồng thời phô diễn những tiến bộ công nghệ của đất nước.

Năm 2026, CCTV công bố tổng lượng người xem Gala Tết Nguyên đán trên tất cả nền tảng tăng 37,3% so với năm trước, đạt hơn 23 tỷ lượt xem – một kỷ lục của chương trình truyền hình trực tiếp. Đằng sau con số này là sự hợp tác giữa truyền hình truyền thống (CCTV) với các nền tảng mạng xã hội và video hàng đầu của Trung Quốc như RedNote, Bilibili, Kuaishou, Douyin.

Có thể nói, Gala Tết Nguyên đán không chỉ phát sóng; nó được phân phối như một chiến dịch nội dung khổng lồ.

Còn nếu chỉ tính lượng người xem trực tiếp trên TV, quy mô cũng đủ khiến nhiều thị trường truyền hình phải ngẩn ngơ: ước tính có thể lên tới hàng trăm triệu người, dựa trên thống kê gần 80% TV ở Trung Quốc đại lục bật xem chương trình vào đêm giao thừa. Ở đây, “rating” không đơn thuần là đo lường; nó gần như là một thói quen tập thể.

Gala Tết Nguyên đán và Super Bowl

Để hình dung độ “khủng” của Gala Tết Nguyên đán và vì sao hiếm có chương trình nào cạnh tranh được về lượt xem, thử đặt nó cạnh một tượng đài khác của truyền hình đại chúng: Super Bowl – chương trình truyền hình trận chung kết mùa giải bóng bầu dục nhà nghề ở Mỹ, gồm sân khấu âm nhạc giữa hiệp đấu. Đây thường là chương trình truyền hình có lượt xem nhiều nhất hàng năm ở Mỹ.

Theo thống kê của Nielsen, Super Bowl 2026 thu hút khoảng 125 triệu người xem trung bình trên các nền tảng truyền hình và kỹ thuật số – đứng thứ hai trong lịch sử Super Bowl tính theo lượng người xem trung bình. Ở thời điểm cao trào hiệp 2, số người xem đạt gần 138 triệu, mức cao nhất từng ghi nhận trong lịch sử truyền hình Mỹ. Nếu tính tổng số người xem ít nhất một phần trên mọi nền tảng, con số có thể lên đến gần 200 triệu khán giả. Rất ấn tượng – nhưng vẫn khiêm tốn nếu đặt cạnh tổng lượt xem của Gala Tết Nguyên đán.

Tuy nhiên, Super Bowl có một lợi thế mà Gala Tết Nguyên đán khó sánh: giá trị thương mại.

Quảng cáo trong Super Bowl nổi tiếng đắt đỏ. Mức giá khoảng 8 triệu USD cho 30 giây – và đó mới là chi phí mua sóng, chưa tính chi phí sản xuất, thuê người nổi tiếng, và cả một hệ sinh thái truyền thông ăn theo.

Tại Super Bowl 2026, có khoảng 66 quảng cáo xuất hiện trong chương trình chính, nhiều hơn các năm trước. Tổng giá trị quảng cáo được ước tính từ 528 đến 550 triệu USD (doanh thu trực tiếp từ thời lượng quảng cáo chính). Nếu gộp thêm quảng cáo trước – sau trận, các gói kỹ thuật số, tài trợ và những cấu phần thương mại liên quan, giá trị thực tế có thể còn vượt xa.

Với Gala Tết Nguyên đán, không dễ tìm số liệu chính thức về giá trị thương mại. Tuy vậy, một con số trên SCMP cho biết hợp đồng bốn công ty robot tham gia Gala 2026 (Unitree; Magiclab; Galbot; Noetix) ký với CCTV trị giá 100 triệu nhân dân tệ (khoảng 14 triệu USD).

So với Super Bowl, đây rõ ràng là mức khiêm tốn – ngay cả khi Gala có lượng người xem lớn hơn rất nhiều. Nhưng cũng chính chỗ này khiến Gala Tết Nguyên đán thú vị: nó không vận hành như một “siêu thị quảng cáo” theo kiểu Mỹ; nó giống một “sân khấu quốc gia”, nơi độ phủ đôi khi quan trọng hơn bảng giá.

Và vài năm gần đây – đặc biệt là năm nay – Gala đã tìm được một “mũi nhọn” để bùng nổ vượt biên giới: robot hình người.

Màn kung fu của robot và câu chuyện vượt ra ngoài giải trí

Những màn trình diễn của robot hình người trong Gala Tết Nguyên đán không chỉ gây ồ à ở Trung Quốc, mà còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ ra ngoài biên giới. Truyền thông và mạng xã hội Trung Quốc tràn ngập nội dung về Gala và các bước tiến robot hình người đã đành; điều đáng nói hơn là ngay cả những nền tảng vốn không truy cập được ở Trung Quốc như Facebook, X, YouTube cũng bàn luận xôn xao.

Các hãng truyền thông quốc tế lớn cũng không đứng ngoài cuộc. Hầu hết đều có bài tường thuật về Gala Tết Nguyên đán và phân tích chiến lược robot – AI của Trung Quốc, coi đây như một mảnh ghép trong bức tranh lớn hơn.

Reuters có bài viết “Robot hình người của Trung Quốc chiếm vị trí trung tâm trong chương trình biểu diễn Tết Nguyên đán”, cho hay sự chú ý đổ dồn vào lĩnh vực này diễn ra trong bối cảnh các ông lớn như AgiBot và Unitree đang chuẩn bị cho đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), và các công ty AI khởi nghiệp của nước này liên tục tung ra các mô hình tiên tiến mới.

Điều này cũng phản ánh một thực tế: robot hình người không còn chỉ là “màn biểu diễn công nghệ”. Nó là một câu chuyện đủ dễ hiểu để công chúng bàn tán, nhà đầu tư định giá, và nhà quản lý đưa vào chiến lược. Ở giai đoạn đầu của bất kỳ thị trường nào, sự chú ý đôi khi là nguồn lực quan trọng không kém nguồn vốn.

Trong Gala Tết Nguyên đán 2025, 16 robot Unitree cầm khăn tay nhảy múa đồng bộ với nghệ sĩ người thật. Chỉ vài tuần sau, người sáng lập Unitree đã gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại một hội nghị chuyên đề công nghệ cấp cao – sự kiện chuyên đề đầu tiên kể từ năm 2018.

Trong năm 2025, ông Tập Cận Bình đã gặp gỡ 5 nhà sáng lập công ty khởi nghiệp về robot – con số tương đương với 4 doanh nhân xe điện và 4 doanh nhân bán dẫn mà ông gặp trong cùng năm. Thông điệp ở đây khá rõ: robot (đặc biệt là robot hình người) đang được đặt ở vị trí chiến lược, ngang hàng với các ngành “xương sống” của cuộc đua công nghệ.

Đằng sau những màn robot chạy marathon, tung cú đá kung fu hay nhào lộn, là một ý tưởng rất thực dụng: Trung Quốc đặt robot và trí tuệ nhân tạo làm trọng tâm trong chiến lược sản xuất AI+ thế hệ tiếp theo, kỳ vọng lợi ích năng suất từ tự động hóa sẽ bù đắp áp lực của lực lượng lao động già hóa.

Theo các nhà phân tích, robot hình người “gói” được nhiều thế mạnh của Trung Quốc vào cùng một câu chuyện: AI, chuỗi cung ứng phần cứng, và tham vọng sản xuất. Nó cũng là dạng công nghệ “nhìn thấy được” – dễ hiểu nhất với công chúng và quan chức, so với những tiến bộ AI nằm sâu trong phòng nghiên cứu.

Từ góc nhìn đó, Gala Tết Nguyên đán của CCTV không chỉ để giải trí đêm giao thừa. Nó còn là sân khấu để làm nổi bật tham vọng công nghệ của Bắc Kinh: từ chương trình vũ trụ, máy bay không người lái, đến robot. Và các công ty xuất hiện nổi bật trên sân khấu có thể nhận những phần thưởng: đơn đặt hàng chính phủ, sự chú ý của nhà đầu tư, và cơ hội tiếp cận thị trường.

Theo SCMP, sự quan tâm của người tiêu dùng đối với robot đã tăng mạnh ở Trung Quốc sau Gala Tết Nguyên đán 2026, đến mức thời gian giao hàng bị lùi lại vì các đơn hàng quá nhiều.

Một trong những đơn vị hưởng lợi lớn nhất là Unitree. Trên nền tảng mua sắm JD, ngày giao hàng sớm nhất cho robot hình người G1 của Unitree là vào đầu tháng 3, trong bối cảnh hàng chục nghìn người dùng đã truy cập trang sản phẩm chỉ trong ba ngày (theo dữ liệu nền tảng). G1 có giá khoảng 85.000 nhân dân tệ ở Trung Quốc, còn phiên bản quốc tế khoảng 13.500 USD – rõ ràng không dành cho số đông, nhưng lại hấp dẫn với các công ty và doanh nghiệp.

Sự quan tâm cũng tăng với Bumi của Noetix – robot đồng hành xuất hiện trong một tiểu phẩm hài chủ đề gia đình tại Gala. Kể từ đêm Gala, hàng nghìn robot đã được thêm vào giỏ hàng trên JD.

Đáng chú ý là phân khúc “robot kích thước trẻ em”, được quảng cáo là robot hình người “hiệu năng cao” đầu tiên trên thế giới có giá dưới 10.000 nhân dân tệ, có ngày giao hàng sớm nhất được niêm yết là cuối tháng 4, thay vì ngày 1 tháng 3 như khi công bố vào tháng 10.

Được thành lập năm 2023, Noetix (Bắc Kinh) cho biết họ đã nhận đơn đặt hàng 1.000 robot Bumi. Robot này vẫn chưa bán ra thị trường quốc tế.

Theo công ty nghiên cứu Omdia, Trung Quốc chiếm 90% trong số khoảng 13.000 robot hình người xuất xưởng toàn cầu năm ngoái, vượt xa các đối thủ Mỹ – bao gồm cả Optimus của Tesla. Morgan Stanley dự báo doanh số robot hình người của Trung Quốc sẽ tăng hơn gấp đôi, lên 28.000 chiếc trong năm 2026.

Với khả năng biến một chương trình truyền hình thành sự kiện định hướng câu chuyện quốc gia, kung fu của Gala Tết Nguyên đán không chỉ là vài cú đá đẹp mắt trên sân khấu. Nó là một cách kể chuyện: Trung Quốc muốn thế giới nhìn thấy điều gì, và quan trọng nhất là chú ý đến điều gì trong cuộc đua công nghệ tiếp theo.

Võ Văn Thành

• Ông Carney nhấn mạnh sự kết thúc của trật tự quốc tế dựa trên luật lệ và phác thảo cách Canada thích ứng bằng cách xây dựng quyền tự chủ chiến lược trong khi vẫn duy trì các giá trị như nhân quyền và chủ quyền.

• Thủ tướng Canada kêu gọi các cường quốc tầm trung, như nước ông, hợp tác cùng nhau để chống lại sự trỗi dậy của sức mạnh cứng và sự cạnh tranh giữa các cường quốc, nhằm xây dựng một thế giới hợp tác và kiên cường hơn.

———————————-

Xin cảm ơn rất nhiều, Larry. Tôi sẽ bắt đầu bằng tiếng Pháp, sau đó sẽ quay lại nói tiếng Anh.

[Phần sau đây được dịch từ tiếng Pháp]

Cảm ơn Larry. Được có mặt cùng quý vị tối nay vừa là một niềm vinh dự, vừa là một trách nhiệm, trong thời khắc mang tính bước ngoặt mà Canada và cả thế giới đang trải qua.

Hôm nay, tôi muốn nói về một sự đứt gãy của trật tự thế giới, về sự kết thúc của một hư cấu dễ chịu và sự khởi đầu của một thực tế khắc nghiệt – nơi địa chính trị, nơi quyền lực của các cường quốc lớn không còn bị ràng buộc bởi giới hạn hay khuôn khổ nào.

Tuy nhiên, tôi cũng muốn nhấn mạnh rằng các quốc gia khác, đặc biệt là các cường quốc tầm trung như Canada, không hề bất lực. Họ có năng lực xây dựng một trật tự mới, bao hàm những giá trị của chúng ta như tôn trọng nhân quyền, phát triển bền vững, tinh thần đoàn kết, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia.

Sức mạnh của những kẻ ít quyền lực bắt đầu từ sự trung thực.

[Ông Carney chuyển sang nói tiếng Anh]

Dường như mỗi ngày trôi qua, chúng ta lại được nhắc nhở rằng mình đang sống trong một kỷ nguyên cạnh tranh giữa các cường quốc; rằng trật tự quốc tế dựa trên luật lệ đang phai nhạt; rằng kẻ mạnh có thể làm những gì họ muốn, còn kẻ yếu thì buộc phải chịu đựng những gì họ phải chịu.

Câu châm ngôn của Thucydides này được trình bày như một điều không thể tránh khỏi, như logic tự nhiên của quan hệ quốc tế đang quay trở lại.

Và trước logic đó, có một xu hướng rất mạnh là các quốc gia chọn cách thuận theo để tồn tại: nhượng bộ, tránh rắc rối, hy vọng rằng sự tuân thủ sẽ mua được an toàn.

Nhưng điều đó sẽ không hiệu quả.

Vậy lựa chọn của chúng ta là gì?

Năm 1978, nhà bất đồng chính kiến Tiệp Khắc Václav Havel – sau này là Tổng thống – đã viết một bài luận có tên Sức mạnh của những kẻ không quyền lực. Trong đó, ông đặt ra một câu hỏi đơn giản: hệ thống cộng sản đã tự duy trì bằng cách nào?

Và câu trả lời của ông bắt đầu từ một người bán rau.

Mỗi buổi sáng, người chủ cửa hàng này đặt một tấm biển trong cửa sổ: “Công nhân toàn thế giới, đoàn kết lại”. Ông ta không tin vào điều đó, không ai tin cả, nhưng vẫn treo tấm biển để tránh rắc rối, để thể hiện sự tuân thủ, để yên thân. Và bởi vì mọi cửa hàng trên mọi con phố đều làm như vậy, hệ thống ấy tiếp tục tồn tại – không chỉ bằng bạo lực, mà còn bằng sự tham gia của những con người bình thường vào các nghi thức mà họ thừa biết là giả dối.

Havel gọi điều này là “sống trong dối trá”.

Sức mạnh của hệ thống không đến từ chân lý của nó, mà từ sự sẵn sàng của mọi người trong việc hành xử như thể nó là sự thật. Và sự mong manh của hệ thống cũng xuất phát từ chính điều đó. Khi chỉ cần một người ngừng diễn vai – khi người bán rau gỡ tấm biển xuống – thì ảo tưởng bắt đầu rạn nứt. Thưa các bạn, đã đến lúc các doanh nghiệp và các quốc gia cần gỡ những tấm biển đó xuống.

Trong nhiều thập kỷ, những quốc gia như Canada đã thịnh vượng trong cái gọi là trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. Chúng tôi tham gia các thể chế của nó, ca ngợi các nguyên tắc của nó, hưởng lợi từ tính ổn định và dự đoán được của nó. Và nhờ vậy, chúng tôi có thể theo đuổi một chính sách đối ngoại dựa trên giá trị dưới sự bảo trợ của trật tự ấy.

Chúng tôi hiểu rằng câu chuyện về trật tự quốc tế dựa trên luật lệ chỉ đúng một phần: rằng kẻ mạnh sẽ tự miễn trừ cho mình khi thấy thuận tiện; rằng các quy tắc thương mại được thực thi một cách bất cân xứng; và rằng luật pháp quốc tế được áp dụng với mức độ nghiêm khắc khác nhau, tùy thuộc vào việc ai là bị cáo, ai là nạn nhân.

Sự hư cấu này tỏ ra hữu ích, và đặc biệt là vai trò bá quyền của Hoa Kỳ đã giúp cung cấp các hàng hóa công toàn cầu: các tuyến hàng hải mở, một hệ thống tài chính ổn định, an ninh tập thể và các khuôn khổ giải quyết tranh chấp.

Vì vậy, chúng tôi đã treo tấm biển trong cửa sổ. Chúng tôi tham gia các nghi thức ấy và phần lớn tránh việc chỉ ra khoảng cách giữa lời nói và thực tế.

Nhưng thỏa thuận này không còn hiệu quả nữa. Tôi xin nói thẳng: chúng ta đang ở giữa một sự đứt gãy, chứ không phải một giai đoạn chuyển tiếp.

Trong hai thập kỷ qua, hàng loạt cuộc khủng hoảng về tài chính, y tế, năng lượng và địa chính trị đã phơi bày những rủi ro của toàn cầu hóa cực độ. Nhưng gần đây hơn, các cường quốc lớn đã bắt đầu sử dụng sự hội nhập kinh tế như vũ khí: dùng thuế quan làm đòn bẩy, dùng hạ tầng tài chính làm công cụ cưỡng ép, và khai thác các chuỗi cung ứng như những điểm yếu.

Không thể tiếp tục “sống trong dối trá” về lợi ích chung của hội nhập khi chính sự hội nhập đó trở thành nguồn gốc của sự lệ thuộc.

Các thể chế đa phương mà các cường quốc tầm trung từng dựa vào – WTO, Liên Hợp Quốc, COP – toàn bộ kiến trúc giải quyết vấn đề tập thể đang bị đe dọa. Và hệ quả là nhiều quốc gia đang đi đến cùng một kết luận: họ phải phát triển mức độ tự chủ chiến lược cao hơn, trong năng lượng, lương thực, khoáng sản chiến lược, tài chính và chuỗi cung ứng.

Xung lực này là điều dễ hiểu. Một quốc gia không thể tự nuôi sống mình, không thể tự cung cấp năng lượng hay tự vệ, thì có rất ít lựa chọn. Khi các quy tắc không còn bảo vệ bạn, bạn buộc phải tự bảo vệ mình.

Nhưng chúng ta cần nhìn rõ con đường mà điều này dẫn tới.

Một thế giới của những pháo đài sẽ nghèo hơn, mong manh hơn và kém bền vững hơn. Và còn một sự thật khác: nếu các cường quốc từ bỏ ngay cả vẻ ngoài của luật lệ và giá trị để theo đuổi quyền lực và lợi ích một cách không giới hạn, thì những lợi ích từ chủ nghĩa giao dịch cũng sẽ ngày càng khó duy trì.

Các bá quyền không thể liên tục “kiếm tiền” từ các mối quan hệ của mình.

Các đồng minh sẽ đa dạng hóa để phòng ngừa bất trắc.

Họ sẽ mua bảo hiểm, mở rộng các lựa chọn để tái thiết chủ quyền – một thứ chủ quyền từng được đặt nền tảng trên luật lệ, nhưng ngày càng được neo vào khả năng chống chịu trước sức ép.

Những người trong căn phòng này đều biết đây là quản trị rủi ro kinh điển. Quản trị rủi ro có cái giá của nó, nhưng chi phí của tự chủ chiến lược, của chủ quyền, cũng có thể được chia sẻ.

Đầu tư tập thể vào khả năng chống chịu rẻ hơn nhiều so với việc mỗi quốc gia tự xây pháo đài cho mình. Các tiêu chuẩn chung giúp giảm phân mảnh. Các bổ trợ lẫn nhau tạo ra lợi ích cùng thắng. Và câu hỏi đối với các cường quốc tầm trung như Canada không phải là có thích ứng với thực tế mới hay không – chúng ta buộc phải làm vậy. Câu hỏi là: chúng ta sẽ thích ứng bằng cách chỉ xây những bức tường cao hơn, hay chúng ta có thể làm điều gì đó tham vọng hơn?

Canada là một trong những quốc gia đầu tiên nghe thấy hồi chuông cảnh tỉnh, điều đã dẫn chúng tôi đến một sự thay đổi căn bản trong tư thế chiến lược.

Người dân Canada hiểu rằng những giả định cũ, thoải mái – rằng vị trí địa lý và tư cách thành viên liên minh tự động mang lại thịnh vượng và an ninh – không còn đúng nữa. Cách tiếp cận mới của chúng tôi dựa trên khái niệm mà Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb gọi là “chủ nghĩa hiện thực dựa trên giá trị”.

Nói cách khác, chúng tôi đặt mục tiêu vừa có nguyên tắc, vừa thực dụng: có nguyên tắc trong cam kết với các giá trị nền tảng – chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, cấm sử dụng vũ lực trừ khi phù hợp với Hiến chương Liên Hợp Quốc, và tôn trọng nhân quyền – đồng thời thực dụng khi thừa nhận rằng tiến bộ thường mang tính tiệm tiến, rằng lợi ích có thể khác biệt, và rằng không phải đối tác nào cũng chia sẻ đầy đủ các giá trị của chúng tôi.

Vì vậy, chúng tôi tham gia với thế giới một cách rộng rãi, có chiến lược và với đôi mắt mở. Chúng tôi chủ động đối diện với thế giới như nó đang là, chứ không chờ đợi một thế giới mà chúng tôi mong ước.

Chúng tôi điều chỉnh các mối quan hệ để độ sâu của chúng phản ánh các giá trị của mình, đồng thời ưu tiên sự can dự rộng khắp nhằm tối đa hóa ảnh hưởng, trong bối cảnh thế giới đầy biến động hiện nay, với những rủi ro và những hệ quả to lớn cho tương lai.

Và chúng tôi không còn chỉ dựa vào sức mạnh của các giá trị, mà còn vào giá trị của sức mạnh.

Chúng tôi đang xây dựng sức mạnh đó ngay trong nước.

Kể từ khi chính phủ của tôi nhậm chức, chúng tôi đã cắt giảm thuế thu nhập, thuế lãi vốn và thuế đầu tư doanh nghiệp. Chúng tôi đã xóa bỏ toàn bộ rào cản liên bang đối với thương mại liên tỉnh. Chúng tôi đang đẩy nhanh các khoản đầu tư trị giá một nghìn tỷ đô la vào năng lượng, trí tuệ nhân tạo, khoáng sản chiến lược, các hành lang thương mại mới và nhiều lĩnh vực khác. Chúng tôi sẽ tăng gấp đôi chi tiêu quốc phòng vào cuối thập kỷ này, theo những cách giúp xây dựng năng lực công nghiệp trong nước.

Đồng thời, chúng tôi nhanh chóng đa dạng hóa quan hệ đối ngoại. Chúng tôi đã đạt được một quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Liên minh châu Âu, bao gồm việc tham gia SAFE – cơ chế mua sắm quốc phòng của châu Âu. Trong sáu tháng, chúng tôi đã ký 12 thỏa thuận thương mại và an ninh khác trên bốn châu lục. Trong những ngày vừa qua, chúng tôi đã hoàn tất các quan hệ đối tác chiến lược mới với Trung Quốc và Qatar. Chúng tôi đang đàm phán các hiệp định thương mại tự do với Ấn Độ, ASEAN, Thái Lan, Philippines và Mercosur.

Chúng tôi cũng đang làm một điều khác. Để giúp giải quyết các vấn đề toàn cầu, chúng tôi theo đuổi cách tiếp cận “hình học biến thiên” – nói cách khác, là các liên minh khác nhau cho các vấn đề khác nhau, dựa trên các giá trị và lợi ích chung. Vì vậy, về Ukraine, chúng tôi là thành viên nòng cốt của Liên minh Thiện chí và là một trong những quốc gia đóng góp quốc phòng và an ninh bình quân đầu người lớn nhất.

Về chủ quyền Bắc Cực, chúng tôi sát cánh vững chắc với Greenland và Đan Mạch, và hoàn toàn ủng hộ quyền độc nhất của họ trong việc quyết định tương lai của Greenland.

Cam kết của chúng tôi đối với Điều 5 của NATO là không lay chuyển. Vì vậy, chúng tôi đang làm việc với các đồng minh NATO, bao gồm nhóm Bắc Âu – Baltic, để củng cố sườn phía bắc và phía tây của liên minh, trong đó có các khoản đầu tư chưa từng có của Canada vào radar vượt đường chân trời, tàu ngầm, máy bay và sự hiện diện thực địa – trên mặt đất và trên băng.

Canada kiên quyết phản đối việc áp thuế liên quan đến Greenland và kêu gọi các cuộc đối thoại tập trung để đạt được các mục tiêu chung về an ninh và thịnh vượng ở Bắc Cực.

Về thương mại đa phương linh hoạt, chúng tôi đang dẫn dắt nỗ lực xây dựng cầu nối giữa Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương và Liên minh châu Âu, qua đó tạo ra một khối thương mại mới với 1,5 tỷ dân. Về khoáng sản chiến lược, chúng tôi đang hình thành các “câu lạc bộ người mua” đặt nền tảng trong G7, nhằm giúp thế giới đa dạng hóa nguồn cung. Và về trí tuệ nhân tạo, chúng tôi hợp tác với các nền dân chủ cùng chí hướng để bảo đảm rằng cuối cùng chúng ta sẽ không bị buộc phải lựa chọn giữa các bá quyền và các tập đoàn công nghệ siêu quy mô.

Đây không phải là chủ nghĩa đa phương ngây thơ, cũng không phải là sự phụ thuộc vào các thể chế cũ. Đây là việc xây dựng những liên minh thực sự hiệu quả – theo từng vấn đề, với những đối tác có đủ điểm chung để cùng hành động.

Trong một số trường hợp, đó sẽ là phần lớn các quốc gia trên thế giới.

Điều này đang tạo ra một mạng lưới dày đặc các kết nối về thương mại, đầu tư và văn hóa – những thứ mà chúng ta có thể dựa vào để đối mặt với các thách thức và cơ hội trong tương lai.

Tôi cho rằng các cường quốc tầm trung buộc phải hành động cùng nhau, bởi vì nếu chúng ta không có mặt trên bàn đàm phán, thì chúng ta sẽ nằm trên thực đơn.

Tuy nhiên, tôi cũng muốn nói rằng các cường quốc lớn, ít nhất là hiện tại, có thể đủ khả năng hành động đơn độc. Họ có quy mô thị trường, năng lực quân sự và đòn bẩy để áp đặt điều kiện. Các cường quốc tầm trung thì không.

Khi chúng ta chỉ đàm phán song phương với một bá quyền, chúng ta đàm phán từ thế yếu. Chúng ta chấp nhận những gì được đưa ra. Chúng ta cạnh tranh với nhau để trở thành bên nhượng bộ nhiều nhất.

Đó không phải là chủ quyền. Đó là màn trình diễn của chủ quyền trong khi chấp nhận sự lệ thuộc. Trong một thế giới cạnh tranh giữa các cường quốc, các quốc gia ở giữa có một lựa chọn: cạnh tranh lẫn nhau để giành ân huệ, hoặc liên kết lại để tạo ra một con đường thứ ba có sức ảnh hưởng.

Chúng ta không nên để sự trỗi dậy của sức mạnh cứng làm lu mờ thực tế rằng sức mạnh của tính chính danh, của sự liêm chính và của luật lệ vẫn sẽ rất lớn – nếu chúng ta lựa chọn cùng nhau sử dụng nó. Và điều đó đưa tôi trở lại với Havel.

“Sống trong sự thật” có ý nghĩa gì đối với các cường quốc tầm trung?

Trước hết, đó là việc gọi đúng tên thực tại. Ngừng viện dẫn trật tự quốc tế dựa trên luật lệ như thể nó vẫn vận hành đúng như quảng cáo. Hãy gọi đúng bản chất của nó: một hệ thống cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các cường quốc, nơi những kẻ mạnh nhất theo đuổi lợi ích của mình và sử dụng hội nhập kinh tế như công cụ cưỡng ép.

Điều đó có nghĩa là hành động nhất quán, áp dụng cùng một tiêu chuẩn cho đồng minh lẫn đối thủ. Khi các cường quốc tầm trung chỉ trích sự đe dọa kinh tế từ một phía nhưng lại im lặng trước sự đe dọa từ phía khác, thì chúng ta vẫn đang treo tấm biển trong cửa sổ.

Nó có nghĩa là xây dựng những gì chúng ta tuyên bố tin tưởng, thay vì chờ đợi trật tự cũ được khôi phục. Là tạo ra các thể chế và thỏa thuận vận hành đúng như những gì chúng mô tả. Và là giảm bớt những đòn bẩy cho phép sự cưỡng ép tồn tại – tức là xây dựng một nền kinh tế trong nước vững mạnh. Đây phải là ưu tiên tức thời của mọi chính phủ.

Và đa dạng hóa quốc tế không chỉ là sự thận trọng về kinh tế, mà còn là nền tảng vật chất cho một chính sách đối ngoại trung thực, bởi các quốc gia chỉ có thể giữ lập trường nguyên tắc khi họ giảm được mức độ dễ bị trả đũa.

Vậy còn Canada. Canada có những thứ mà thế giới cần. Chúng tôi là một siêu cường năng lượng. Chúng tôi sở hữu trữ lượng khoáng sản chiến lược khổng lồ. Chúng tôi có dân số được giáo dục tốt nhất thế giới. Các quỹ hưu trí của chúng tôi thuộc hàng lớn nhất và tinh vi nhất toàn cầu. Nói cách khác, chúng tôi có vốn, có nhân tài… và chúng tôi cũng có một chính phủ với năng lực tài khóa rất lớn để hành động quyết đoán. Và chúng tôi có những giá trị mà nhiều quốc gia khác khao khát.

Canada là một xã hội đa nguyên vận hành hiệu quả. Không gian công cộng của chúng tôi ồn ào, đa dạng và tự do. Người dân Canada vẫn cam kết với phát triển bền vững. Chúng tôi là một đối tác ổn định và đáng tin cậy trong một thế giới đầy bất ổn – một đối tác xây dựng và trân trọng các mối quan hệ dài hạn.

Và chúng tôi còn có một điều nữa: sự nhận thức rõ ràng về những gì đang diễn ra và quyết tâm hành động tương ứng. Chúng tôi hiểu rằng sự đứt gãy này đòi hỏi nhiều hơn là thích ứng. Nó đòi hỏi sự trung thực về thế giới như nó đang là.

Chúng tôi đang gỡ tấm biển khỏi cửa sổ. Chúng tôi biết trật tự cũ sẽ không quay trở lại. Chúng tôi không nên than tiếc nó. Hoài niệm không phải là một chiến lược. Nhưng chúng tôi tin rằng từ những vết nứt đó, chúng ta có thể xây dựng một điều gì đó lớn hơn, tốt hơn, mạnh mẽ hơn và công bằng hơn. Đây là nhiệm vụ của các cường quốc tầm trung – những quốc gia có nhiều thứ để mất nhất trong một thế giới của những pháo đài, và cũng có nhiều thứ để đạt được nhất từ sự hợp tác chân thành.

Những kẻ mạnh có sức mạnh của họ.

Nhưng chúng ta cũng có thứ của mình – khả năng ngừng giả vờ, gọi đúng thực tại, xây dựng sức mạnh trong nước và hành động cùng nhau.

Đó là con đường của Canada. Chúng tôi lựa chọn nó một cách công khai và tự tin, và đó là con đường rộng mở cho bất kỳ quốc gia nào sẵn sàng đồng hành cùng chúng tôi. Xin cảm ơn rất nhiều.

Theo thông báo của Nhà trắng: Hội đồng Hòa bình sẽ đóng vai trò thiết yếu trong việc thực hiện toàn bộ 20 điểm trong kế hoạch của Tổng thống Trump. Hội đồng này sẽ cung cấp sự giám sát chiến lược, huy động các nguồn lực quốc tế và đảm bảo tính minh bạch, trách nhiệm giải trình khi Gaza chuyển mình từ xung đột sang hòa bình và phát triển.

Được ông Trump đề xuất vào tháng 9 năm ngoái, kế hoạch hòa bình gồm 3 giai đoạn và 20 điểm tập trung vào việc phi quân sự hóa, thiết lập bộ máy quản trị chuyên môn và tái thiết Dải Gaza. Kế hoạch cũng quy định rõ rằng Hội đồng Hòa bình sẽ do chính ông Trump làm Chủ tịch.

Ngoài Hội đồng Hòa bình, Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza (NCAG) cũng đã được thành lập. Ủy ban NCAG được dẫn dắt bởi Tiến sĩ Ali Sha’ath – một chuyên gia nhiều kinh nghiệm trong bộ máy hành chính và phát triển hạ tầng của Palestine, có trách nhiệm giám sát việc khôi phục các dịch vụ công cốt lõi, tái thiết các thể chế dân sự và ổn định đời sống hàng ngày tại Gaza, đồng thời đặt nền móng cho một cơ chế quản trị tự chủ và lâu dài.

Có thể hiểu Hội đồng Hòa bình là cơ quan giám sát chiến lược, đóng vai trò như “Hội đồng quản trị” cấp cao, giám sát toàn bộ kế hoạch, huy động nguồn lực từ quốc tế cho công cuộc tái thiết Gaza; còn Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza là cơ quan thực thi tại địa phương, trực tiếp quản lý các công việc hàng ngày tại Gaza (điện, nước, y tế, giáo dục, tái thiết cơ sở hạ tầng).

Lực lượng Ổn định Quốc tế (ISF) do Thiếu tướng Jasper Jeffers – một tướng lĩnh cao cấp của Lục quân Hoa Kỳ, làm Tư lệnh sẽ đảm nhiệm việc thiết lập an ninh và gìn giữ hòa bình, hỗ trợ quá trình phi quân sự hóa toàn diện và đảm bảo việc phân phối an toàn các nguồn viện trợ nhân đạo.

Để hiện thực hóa tầm nhìn của Hội đồng Hòa bình, một Ban Điều hành sáng lập đã được thành lập, với các thành viên được bổ nhiệm bao gồm:

* Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio

* Steve Witkoff – Đặc phái viên của Mỹ về Trung Đông

* Jared Kushner – con rể Tổng thống Trump, người được xem là “kiến trúc sư” chủ chốt đứng sau các chiến lược ngoại giao của Tổng thống tại Trung Đông.

* Tony Blair – Cựu Thủ tướng Anh

* Marc Rowan – tỷ phú ngành tài chính

* Ajay Banga – Chủ tịch Ngân hàng Thế giới

* Robert Gabriel – Phó Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ

Nhà Trắng cho hay, mỗi thành viên trong Ban Điều hành sẽ phụ trách một lĩnh vực cụ thể mang tính sống còn đối với sự ổn định và thành công lâu dài của Gaza, bao gồm (nhưng không giới hạn ở): xây dựng năng lực quản trị, quan hệ khu vực, tái thiết, thu hút đầu tư, tài trợ quy mô lớn và huy động vốn.

Để hỗ trợ mô hình vận hành này, Tổng thống Trump đã bổ nhiệm Aryeh Lightstone (người được cho là đã góp phần quan trọng hình thành Hiệp ước Abraham về bình thường hóa quan hệ Israel – Ả Rập) và Josh Gruenbaum (phụ tá thân cận của Jared Kushner) làm cố vấn cấp cao cho Hội đồng Hòa bình. Họ có nhiệm vụ dẫn dắt các hoạt động vận hành hàng ngày, đồng thời thực thi các mệnh lệnh và ưu tiên ngoại giao của Hội đồng.

Nickolay Mladenov (một nhà ngoại giao kỳ cựu, từng là Điều phối viên Đặc biệt của LHQ về Tiến trình Hòa bình Trung Đông) với tư cách thành viên của Ban Điều hành, sẽ giữ chức Đại diện Cấp cao về Gaza. Ông sẽ là cầu nối trực tiếp tại khu vực giữa Hội đồng Hòa bình và Ủy ban NCAG. Ông sẽ hỗ trợ Hội đồng trong việc giám sát mọi khía cạnh về quản trị, tái thiết và phát triển của Gaza, đồng thời đảm bảo sự phối hợp nhịp nhàng giữa hai trụ cột dân sự và an ninh.

Như vậy các cơ quan và nhân sự bao gồm:

* Hội đồng Hòa bình

* Ban Điều hành

* Đại diện Cấp cao về Gaza

* Ủy ban Quốc gia về Quản lý Gaza

* Lực lượng Ổn định Quốc tế

Thông tin về việc Việt Nam nhận lời mời tham gia Hội đồng Hòa bình Dải Gaza xem tại đây.

Võ Văn Thành

Sách và nhạc phổ thông thôi, chẳng cao siêu gì. Treo túi đựng sách, đĩa nhạc lủng lẳng trước xe, trên đường về huýt sáo, lòng nhẹ tênh. Cuộc đời khi ấy trôi qua vui vẻ như vậy.

Ngày đó tôi hay mua những đĩa nhạc của Tóc Tiên, hoặc có Tóc Tiên góp giọng — là Tóc Tiên của những năm chưa lấy chồng, trẻ trung và giọng hát nghe dễ thương lạ. Tôi cũng hay đọc những bài báo viết về cô, như một thói quen hàng ngày khi mở máy tính.

Giờ thì không biết tiệm đĩa ngày xưa còn không, khi người ta đã quen nghe nhạc trên Internet, chẳng mấy ai mua đĩa nữa. Cũng không nhớ từ lúc nào tôi thôi không nghe Tóc Tiên hát, và cũng ít khi đọc tin về cô.

Cho tới hôm nay.

Chợt nhận ra, thời gian trôi qua nhanh thật.

Võ Văn Thành

Trước đây, Truth Social – mạng xã hội do Tổng thống Mỹ Donald Trump sáng lập – chưa mở cho người dùng từ Việt Nam. Ông Trump thường xuyên đăng các thông điệp của mình trên nền tảng này, và sau đó X hoặc báo chí đưa lại. Nếu chỉ tiếp cận thông tin từ nguồn thứ cấp thì sẽ có độ trễ nhất định, nên cả năm nay tôi đã nhiều lần thử đăng ký tài khoản Truth Social, mãi tới gần đây mới thành công.

Vào đọc – một cách có hệ thống – các post của ông Trump, thấy ông có một thói quen mới là thường xuyên kết thúc thông điệp của mình bằng cụm từ:

“THANK YOU FOR YOUR ATTENTION TO THIS MATTER!”

(CẢM ƠN VÌ SỰ QUAN TÂM CỦA BẠN ĐỐI VỚI VẤN ĐỀ NÀY!)

Cụm từ đó có lúc viết bình thường, có lúc viết in hoa. Và dĩ nhiên, không thể thiếu một dấu chấm than đầy quyết liệt phía sau.

Nói là mới vì việc đưa cụm từ trên vào các post của ông chỉ trở nên đều đặn trong năm 2025, trước đó thì hiếm khi.

Theo thống kê của Washington Post, kể từ khi tái đắc cử, ông Trump đã sử dụng cụm từ “THANK YOU FOR YOUR ATTENTION TO THIS MATTER!” ít nhất 190 lần. Cụm từ này xuất hiện trong nhiều bối cảnh khác nhau, từ các post về các vấn đề trong nước cho đến quốc tế, ví dụ như post mà tôi chụp màn hình ở dưới:

“Việc áp dụng thu phí ùn tắc giao thông ở Manhattan là một THẢM HỌA đối với New York. Nó phải bị chấm dứt NGAY LẬP TỨC! Điều này chưa bao giờ hiệu quả trước đây, và bây giờ cũng sẽ không bao giờ hiệu quả. Tôi yêu New York và thật đau lòng khi thấy thành phố này đang bị hủy hoại nhanh chóng bởi một ‘chính sách’ ngu ngốc quá rõ ràng như vậy. Cảm ơn các bạn đã quan tâm đến vấn đề này!

TỔNG THỐNG DONALD J. TRUMP”.

Tôi không am hiểu văn hóa của người Mỹ nên không rõ cụm từ trên thường được họ sử dụng như thế nào. Tìm hiểu qua một số báo chí Mỹ thì trong văn hóa giao tiếp của họ, đây là một câu kết thường được dùng trong văn bản trang trọng hoặc bán trang trọng. Ý nghĩa và sắc thái của nó không chỉ là “cảm ơn”, mà hàm ý chính là “tôi muốn bạn chú ý đến việc này”, nghĩa là mang tính kết thúc yêu cầu, không phải lời cảm ơn đơn thuần.

Nói nôm na là bề ngoài “lịch sự”, bên trong có thể “rất cứng”. Đó là kiểu kết thúc mà người Mỹ có thể bắt gặp trong thư của quản lý văn phòng yêu cầu dọn dẹp thức ăn cũ trong tủ lạnh; hoặc trong thư của ngân hàng thông báo về một khoản phí có khả năng gian lận; hoặc trong thư của chủ nhà khiển trách bạn vì đậu xe trước thùng rác. Trong đời sống công sở, cụm từ này mang sắc thái của một sự thúc giục ngầm: “Đây là một việc nghiêm túc, và bạn có nghĩa vụ phải xử lý nó”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump vốn là bậc thầy về truyền thông, nên tôi nghĩ không phải tự nhiên mà ông sử dụng thường xuyên cụm từ kể trên. Cũng xin nói rõ là ở đây tôi không bàn về chính trị, chỉ nhìn câu chuyện từ góc độ một người làm việc trong lĩnh vực báo chí – truyền thông.

Ngoài ý nghĩa về tính lịch sự, trang trọng và sự “nhắc nhở” mà tôi không bàn ở đây, rất có thể bằng cách kết thúc các thông điệp của mình bằng cụm từ đó, ông Trump tạo ra một cú “phanh” nhận thức. Giữa một rừng những tin tức trôi qua trong vài giây – thói quen lướt điện thoại của người dùng – cụm từ này buộc người xem phải dừng lại. “Vấn đề gì cơ?”, “Tại sao lại cảm ơn?”.

Và rất có thể chính cái nhịp khựng lại đó là điểm chạm của các thuật toán mạng xã hội, điểm chạm của sự chú ý.

Chúng ta thường nghe về Attention Economy (nền kinh tế chú ý), nhưng nó vận hành như thế nào? Nếu bạn là một người sáng tạo nội dung trên mạng xã hội, hơn ai hết bạn thấu hiểu điều này: một thông điệp khiến bạn dừng lại nửa giây, trên Internet, nửa giây đó cực kỳ đắt giá. Nó giúp thuật toán của nền tảng phân biệt nội dung nào đang được chú ý và đáng đề xuất cho nhiều người hơn, nội dung nào bị lướt qua.

Trong nền kinh tế này, thông tin là vô tận, nhưng sự tập trung của con người lại là một nguồn tài nguyên hữu hạn. Ai chiếm được sự tập trung đó, người đó nắm giữ quyền lực.

Chúng ta đang sống trong một thế giới nơi mọi thứ đều gào lên: “Nhìn tôi đi!”. Thông tin không còn khan hiếm. Sự chú ý mới là thứ hiếm. Và khi một thứ trở nên hiếm, nó trở thành… tài nguyên kinh tế. Internet không bán nội dung; nó bán ánh nhìn của bạn. Để giành được món hàng đó, mọi thứ phải trở nên “ồn ào” hơn. Đây là lý do vì sao trong truyền thông có xu hướng “tiêu đề phải giật gân hơn, tranh cãi phải gay gắt hơn”.

Điều thú vị là: bạn có thể không đồng ý với nội dung nào đó; bạn có thể không ưa phong cách đó. Nhưng không thể phủ nhận một điều: ai giành được sự chú ý, người đó thắng.

Mỗi lần bạn dừng lại xem thêm ba giây, xem hoặc đọc hết chỉ vì câu cuối “nghe có vẻ quan trọng”, bạn đang trả tiền – không phải bằng tiền mặt – mà bằng sự chú ý của mình. Tất nhiên, bạn xứng đáng được cảm ơn.

Nền kinh tế chú ý có mặt trái của nó, nhưng đó là một câu chuyện khác.

“THANK YOU FOR YOUR ATTENTION!”.

Dù bạn có đồng ý với nội dung của bài đăng hay không, thì rõ ràng, khi bạn đọc đến dòng cuối cùng, người viết dòng này đã có được thứ họ muốn: sự chú ý của bạn.

CẢM ƠN VÌ SỰ QUAN TÂM CỦA BẠN ĐỐI VỚI VẤN ĐỀ NÀY!

Võ Văn Thành

Từ Văn Quyến của năm 2000, đến Quang Hải giữa tuyết trắng Thường Châu năm 2018, bóng đá Việt Nam đã không ít lần khiến châu lục phải ngoái nhìn. Chúng ta từng có những cầu thủ trẻ thật sự xuất sắc ở tầm châu Á – xin nhấn mạnh là cầu thủ trẻ. Nói thêm một chút về Quyến, với bàn thắng vào lưới Hàn Quốc năm 2003 trên đất Oman, khi đội tuyển Hàn Quốc vừa đứng thứ tư tại World Cup 2002, thì bảo là cả châu lục phải ngoái nhìn chắc không quá lời.

Thế nhưng rồi, bằng một cách rất… quen, những tài năng ấy đá mãi, đá hoài, đá đủ mọi giải trong khu vực, nhưng vẫn không bước ra được cái gọi là… thế giới.

Mở danh sách các đội tuyển châu Á đã giành vé dự World Cup 2026, ta thấy đủ cả Nhật Bản, Hàn Quốc, Iran, Saudi Arabia, Australia, Qatar, Jordan, Uzbekistan, và Iraq (sẽ phải đá play-off).

Chỉ thiếu mỗi Việt Nam.

Lật tiếp sang trang Olympic – Olympic Paris 2024, nơi có 3 đại diện châu Á góp mặt ở môn bóng đá nam – vẫn không có tên chúng ta.

Không buồn sao được.

Buồn chứ.

Nhưng cũng chẳng bất ngờ.

Trong kinh tế, người ta có một khái niệm nghe rất học thuật: “bẫy thu nhập trung bình”. Đó là khi một quốc gia đạt đến một mức sống vừa đủ khá — nhờ tài nguyên, nhân công rẻ, hay vài lợi thế sẵn có — rồi… đứng yên ở đó rất lâu. Không nghèo nữa, nhưng cũng chẳng giàu lên được. Muốn vượt qua cái ngưỡng ấy, bắt buộc phải tái cấu trúc, đổi mới mô hình tăng trưởng, tìm con đường mới.

Tôi không biết trong bóng đá có thuật ngữ “bẫy trung bình” hay không. Nhưng nhìn bóng đá Việt Nam mấy chục năm qua, đôi lúc tôi có cảm giác chúng ta đang… mắc kẹt ở đúng cái ngưỡng ấy. Ở bóng đá trẻ khu vực và châu lục thì không tệ. Không yếu. Nhưng cũng không đủ mạnh để bước sang trang khác.

Và rồi, lại thêm một lứa U23 xuất hiện.

Các em chơi bóng tự tin hơn, hiện đại hơn, thể lực tốt hơn. Nhiều cái tên rất có tương lai. Người hâm mộ lại hy vọng, như đã từng hy vọng rất nhiều lần trước đó.

Với giải U23 năm nay, phải thừa nhận rằng đây không phải năm có Olympic nên các đội mạnh châu Á không cử lực lượng mạnh nhất, chỉ là gần mạnh nhất; và giải không nằm trong FIFA Days, nên nhiều CLB có quyền giữ quân khiến một số ngôi sao trẻ hàng đầu của Nhật, Hàn… không tham dự. Nhưng công bằng mà nói, thành tích của U23 Việt Nam tại giải năm nay là đáng nể. Các em đã trình diễn một đẳng cấp cao ở sân khấu châu lục.

Chỉ có điều…

Không biết lứa U23 này có vượt qua được ngưỡng trung bình như thế hệ đàn anh hay không?

Liệu các em sẽ đi tiếp, lớn lên và đưa bóng đá Việt Nam sang trang mới, hay rồi cũng dừng lại ở những ký ức đẹp, vài giải đấu đáng nhớ, bởi sự nghiệp cầu thủ đâu có dài.

Biết đâu đấy: World Cup 2030.

Mong rằng khi ấy, những tuyển thủ trẻ hôm nay sẽ là thế hệ cầu thủ thực sự bước qua được cái ngưỡng trung bình đã níu chân bóng đá Việt Nam quá lâu rồi.

Võ Văn Thành

Theo Bloomberg, khoảng 24,3 triệu xe điện sẽ được bán ra trên toàn cầu trong năm 2026, chỉ tăng 12% so với năm 2025 và thấp hơn đáng kể so với mức tăng trưởng 23% của năm trước đó. Con số này phản ánh rõ xu hướng chững lại của thị trường toàn cầu sau nhiều năm tăng trưởng nóng.

Tại Mỹ, những khó khăn đang bộc lộ rõ rệt. Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã rút lại các khoản tín dụng thuế tiêu dùng dành cho người mua xe điện — có thể lên tới 7.500 USD — đồng thời bãi bỏ các tiêu chuẩn hiệu quả nhiên liệu đối với ô tô. Những thay đổi chính sách này khiến thị trường xe điện Mỹ nhanh chóng hạ nhiệt.

Doanh số bán xe điện tại Mỹ trong tháng 12/2025 đã giảm tới 41% so với cùng kỳ năm trước. Ford Motor cũng ghi nhận khoản lỗ lên tới 19,5 tỷ USD liên quan đến cuộc tái cấu trúc toàn diện mảng xe điện, bao gồm cả việc chuyển đổi mẫu bán tải điện F-150 Lightning sang phiên bản hybrid tầm xa — một động thái cho thấy các hãng xe đang buộc phải điều chỉnh chiến lược.

Ngay cả Trung Quốc — thị trường xe điện lớn nhất thế giới — cũng không nằm ngoài xu hướng giảm tốc. Các nhà phân tích dự báo tăng trưởng doanh số tại quốc gia này sẽ chậm lại, một phần do các chính sách hỗ trợ của chính phủ dần được thu hẹp.

Cụ thể, Trung Quốc đã cắt giảm một nửa ưu đãi thuế cho xe điện trong năm 2026, trong khi chương trình “đổi xe cũ lấy tiền mặt” được bổ sung thêm nhiều điều kiện tham gia. Cơ quan quản lý nước này cũng liên tục phát đi tín hiệu lo ngại về mức độ cạnh tranh ngày càng khốc liệt trong ngành ô tô, khi hàng loạt nhà sản xuất chen chúc trong cùng một thị trường. Vì vậy, các chương trình giảm giá sâu nhằm kích cầu cũng đang bị kiểm soát chặt chẽ hơn.

Áp lực cạnh tranh khiến ngay cả BYD — nhà sản xuất xe điện hàng đầu Trung Quốc — cũng ghi nhận mức tăng trưởng doanh số hằng năm thấp nhất kể từ năm 2020, trong bối cảnh các đối thủ như Geely hay Xiaomi bắt đầu giành thêm thị phần.

Theo Bloomberg, doanh số xe điện tại Trung Quốc, bao gồm cả xe hybrid, đạt khoảng 15,6 triệu chiếc trong năm 2025, tăng 27% so với năm trước. Tuy nhiên, con số này được dự báo chỉ tăng khoảng 13% trong năm 2026 — một nhịp tăng rõ ràng chậm hơn.

Tổng thể, dù xe điện vẫn là xu hướng không thể đảo ngược trong dài hạn, nhưng thị trường toàn cầu đang bước vào giai đoạn điều chỉnh. Việc Trung Quốc giảm trợ cấp, châu Âu trì hoãn lộ trình cấm xe động cơ đốt trong, cùng với sự thay đổi lập trường từ Mỹ khiến tốc độ tăng trưởng toàn cầu không còn duy trì được mức cao như những năm trước.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam lại nổi lên như một trường hợp tương đối đặc biệt.

Năm 2025, Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ tăng trưởng xe điện cao bậc nhất thế giới. Riêng VinFast đã bán hơn 175.000 ô tô điện trong năm, trong khi mảng xe máy điện và xe đạp điện đạt gần 235.000 xe chỉ trong 9 tháng.

Nhìn về xu hướng, có thể “mùa đông” đang đến với một số thị trường lớn, nhưng tại Việt Nam, triển vọng trong năm 2026 nhiều khả năng vẫn tích cực. Ít nhất ở thời điểm hiện tại, doanh số của VinFast được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng trưởng — dù đây chỉ là góc nhìn cá nhân, dựa trên xu hướng và các chính sách đã được ban hành.

Sự khác biệt của thị trường Việt Nam nằm ở hai yếu tố chính.

Thứ nhất là định hướng chính sách. Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ giao thông xanh thông qua các chính sách vĩ mô, đồng thời siết chặt các quy định về phát thải tại các đô thị lớn. Những thay đổi này tạo ra lực đẩy rõ ràng cho xe điện, đặc biệt trong bối cảnh người dân buộc phải cân nhắc lại lựa chọn phương tiện di chuyển.

Thứ hai, Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn rất sớm của quá trình chuyển đổi. Tại các thị trường đi trước như Trung Quốc, xe điện — cả ô tô lẫn xe máy — đã phổ biến trong nhiều năm. Khi thị trường đã tiêu thụ một lượng lớn xe điện, việc bán thêm mỗi chiếc xe mới trở nên khó khăn hơn. Ngược lại, tại các thị trường mới nổi như Việt Nam, dư địa tăng trưởng vẫn còn tương đối rộng.

Dĩ nhiên, rào cản đối với người tiêu dùng vẫn hiện hữu, từ giá thành, hạ tầng trạm sạc cho tới các yếu tố an toàn. Tuy nhiên, về mặt công nghệ, ngành công nghiệp xe điện đang phát ra những tín hiệu tích cực. Giá pin – bộ phận đắt đỏ nhất của bất kỳ chiếc ô tô điện nào – đã giảm trung bình thêm khoảng 8% trong năm 2025. Nhiều chuyên gia dự báo pin sẽ tiếp tục nhỏ hơn, rẻ hơn nhưng có mật độ năng lượng cao hơn, giúp xe di chuyển quãng đường dài hơn sau mỗi lần sạc. Những cải tiến này, nếu diễn ra đúng kỳ vọng, sẽ góp phần tháo gỡ dần các rào cản hiện nay.

Ở một góc nhìn cá nhân hơn, tôi cũng đang nghiêm túc nghĩ đến việc mua một chiếc xe máy điện.

Không phải vì yêu thích công nghệ mới, mà bởi tháng 7 đang đến gần. Khi các vùng phát thải thấp ở nhiều phường trung tâm Hà Nội chính thức có hiệu lực, xe máy xăng và ôtô không đạt chuẩn khí thải sẽ bị hạn chế. Mà văn phòng nơi tôi làm việc lại nằm ngay trong khu vực đó. Chưa kể, dù làm việc ở đâu thì cũng có lúc phải lên phố, chẳng hạn như “đi bão” khi đội tuyển chiến thắng. Nghĩ tới nghĩ lui, sớm hay muộn thì cũng phải tính đến xe điện thôi.

Mục tiêu cho năm 2026 vì thế đã khá rõ ràng.

Chỉ có điều… tiền ở đâu thì vẫn chưa rõ lắm.

Võ Văn Thành

Một triệu USD là quá nhỏ bé trong dòng chảy hàng nghìn tỷ USD liên quan đến AI trên toàn cầu hiện nay. Nhưng, ở Việt Nam đây là số tiền rất lớn cho một giải thưởng, có lẽ chỉ đứng sau Giải thưởng VinFuture với giải chính trị giá 3 triệu USD.

Trao giải thưởng lớn là một trong những cách tốt nhất để động viên và vinh danh con người nỗ lực nghiên cứu, cống hiến. Giải Nobel là một minh chứng. Các giải thưởng của người Việt chưa thể so sánh với Nobel về tầm vóc, nhưng số tiền thì… cũng ra gì đấy!

Theo một thống kê của Sensor Tower, tổng thời gian người Việt dùng ứng dụng AI trong nửa năm 2025 đạt 283 triệu giờ, hay gần 1,6 triệu giờ mỗi ngày, nhiều hơn trung bình thế giới. Tính ra hàng triệu người Việt đang dùng AI mỗi ngày. Tôi là một trong số đó.

Người Việt dùng AI nhiều hơn trung bình thế giới, nhưng cũng như đa số người dùng trên thế giới, chúng ta chủ yếu sử dụng các ứng dụng AI tạo sinh do nước ngoài phát triển, chủ yếu là từ Mỹ và Trung Quốc: ChatGPT, Gemini, DeepSeek, Grok, Copilot…

Không có nhiều ứng dụng AI do người Việt phát triển, cho dù người Việt đóng góp trí tuệ của mình cho những AI hàng đầu như Gemini, cho dù có những công ty AI của Việt Nam từng được bán cho Qualcomm, Nvidia…

Một ứng dụng do kỹ sư trong nước phát triển, từng nằm trong top ứng dụng được tải nhiều và có lượng sử dụng hàng tháng lớn nhất là “AI Hay”. Tuy nhiên tôi chưa dùng ứng dụng này. Các ứng dụng AI của người Việt mà tôi hay dùng chủ yếu là phục vụ làm nội dung trên nền tảng số: Vbee – chuyển văn bản thành giọng nói; Memobot – giúp dịch giọng nói thành văn bản… Tôi không rõ trong các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, y tế, du lịch… thì có những ứng dụng AI đáng kể nào của người Việt không?

Trong khi có vẻ như người Việt chủ yếu mới dừng lại ở “tiêu dùng”, chưa tham gia mạnh mẽ vào “sáng tạo”, thì ở Trung Quốc, AI đang phát triển rầm rộ và tham gia sâu vào quá trình định hình lại các lĩnh vực kinh doanh trong nước cũng như vươn ra nước ngoài. Có vô vàn ứng dụng AI do người Trung Quốc phát triển được sử dụng hàng ngày ở Hà Nội, Paris, hay New York…

DeepSeek đã trở thành một cái tên biểu tượng cho sự tự hào của người Trung Quốc về AI. Và mới nhất ông lớn công nghệ Meta được cho đã chi tới 2 tỷ USD để mua Manus, một startup AI có trụ sở tại Singapore – tuy nhiên nhà sáng lập là người Trung Quốc. Thực ra Manus sinh ra tại Trung Quốc và ở giai đoạn khởi đầu được hưởng các ưu đãi từ hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ của Trung Quốc. Đây chính là lý do mà Bộ Thương mại Trung Quốc đã thông báo mở cuộc điều tra nhằm đánh giá động thái của Meta có tuân thủ luật và quy định của nước này liên quan đến kiểm soát xuất khẩu công nghệ cao hay không.

Ngày nay không chỉ người Mỹ phải kiểm soát các công nghệ cao của họ, tránh bị bán ra nước ngoài, mà Trung Quốc cũng đang có nỗi lo tương tự.

Trở lại với một triệu USD của Liên minh AI Âu Lạc, hy vọng giải thưởng này tạo động lực mạnh mẽ cho các nhà phát triển AI người Việt, và hy vọng thêm là khi đã thành công thì không startup AI nào đó phải nghĩ đến việc chuyển đến Singapore.

Võ Văn Thành

Mô hình gói đăng ký (subscription model) hay nôm na là thuê bao theo tháng không phải là phát minh của Marc Randolph – đồng sáng lập Netflix. Mô hình này đã có từ rất lâu – ít nhất từ thế kỷ 17 khi các báo và tạp chí tại Anh và Hà Lan đã thu tiền đặt báo định kỳ, thường là theo tháng hoặc theo quý. Qua thế kỷ 19, mô hình này lan sang sách, tạp chí, dịch vụ thư tín, câu lạc bộ sách, các dịch vụ tiện ích… Đến thế kỷ 20, subscription được áp dụng rộng rãi cho: truyền hình cáp; bảo hiểm; điện thoại di động; phần mềm doanh nghiệp (nhưng theo dạng license dài hạn).

Ngày nay với sự bùng nổ của Internet và phần mềm dịch vụ (SaaS) thì mô hình thuê bao đã trở nên rất quen thuộc, là một phần trong cuộc sống của cả tỷ người trên thế giới.

Là một nhà báo, tôi thấy một trong những điểm khác biệt giữa báo chí Việt Nam và thế giới chính là mô hình doanh thu. Trong khi báo chí Việt Nam hầu hết – nếu không nói là 100% – dựa vào quảng cáo, tiền bán báo (nếu là báo in) và ngân sách nhà nước, thì báo chí nước ngoài, nhất là những tờ báo có thương hiệu ở Mỹ và châu Âu, đều thu phí bạn đọc theo tháng, quý hoặc theo năm.

Cuốn sách tôi vừa đọc xong “Sẽ không bao giờ thành công đâu” là hồi ký của Marc Randolph – đồng sáng lập Netflix. Về văn chương, với tôi, đây không phải là một cuốn sách hay, nhưng là cuốn sách rất thú vị và khá chân thực về hành trình khởi nghiệp đã làm nên đế chế dịch vụ phát trực tuyến với giá trị vốn hóa hơn 500 tỷ USD, có thời điểm hơn 700 tỷ USD.

Netflix khởi đầu vào năm 1997, từ một ý tưởng cho thuê DVD qua hệ thống bưu điện, kiểu công ty cho thuê DVD và gửi đĩa cho khách hàng qua thư, rồi khách hàng gửi trả lại cũng qua thư. Trong 2 năm đầu, khi doanh thu vẫn chưa đủ bù chi phí, Netflix suýt bị Amazon và Blockbuster mua lại.

Thập niên 1990 và đầu thập niên 2000, Blockbuster là một chuỗi cửa hàng cho thuê phim và trò chơi điện tử lớn nhất thế giới với khoảng 9.000 cửa hàng vật lý trên toàn cầu. Nghĩa là một người khổng lồ nếu so với Netflix non trẻ.

Con số mà các nhà sáng lập Netflix đưa ra cho Blockbuster để bán công ty là 50 triệu đô, song chỉ nhận được cái cười nhếch mép của đại diện Blockbuster. Ngay từ đầu, Blockbuster đã không coi Netflix như một đối thủ xứng tầm và coi mô hình kinh doanh của Netflix không hề bền vững, chỉ đốt tiền từ đầu đến cuối. Đây là giai đoạn các cửa hàng Blockbuster ở Mỹ trở thành biểu tượng văn hóa với hình ảnh “đi thuê phim cuối tuần”. Thế nhưng từ năm 2007, khi streaming ra đời và Netflix tung ra dịch vụ xem phim trực tuyến thì Blockbuster nhanh chóng thua cuộc và dần biến mất trên thị trường phim ảnh.

Cuộc cạnh tranh giữa Blockbuster và Netflix đã trở thành câu chuyện kinh điển về cuộc đối đầu của Goliath và David, mà phần thắng thuộc về chàng chăn cừu nhỏ bé biết cưỡi sóng công nghệ.

Thuê bao theo tháng có từ rất lâu trước thời Netflix. Nhà đồng sáng lập Netflix không phát minh ra mô hình thuê bao, nhưng ông đã áp dụng và hiện đại hóa nó rất thành công trong lĩnh vực streaming.

Khi ra mắt năm 1997 – 1999 (lúc này vẫn là cho thuê DVD qua bưu điện), Netflix áp dụng: thuê bao trả phí cố định hàng tháng; không phí phạt (trả chậm thoải mái); không giới hạn số DVD thuê (xem hết gửi lại, nhận đĩa mới). Cách kinh doanh này tạo ra sự đột phá so với mô hình thuê DVD tại cửa hàng tính tiền theo từng lần của Blockbuster.

Sau đó, Netflix tiếp tục đưa mô hình subscription lên streaming vào năm 2007 và tạo ra chuẩn mực cho toàn ngành.

“Sẽ không bao giờ thành công đâu” là câu vợ và nhiều người thân nói với Marc Randolph. Quả thực, ông và các cộng sự đã trải qua vô vàn khó khăn, thách thức, nhiều lần đứng trước nguy cơ phá sản. Nhưng cuối cùng Netflix đã thành công. Marc Randolph bán cổ phần và trở thành một người giàu có, tự do tài chính.

Bên cạnh mô hình subscription, hành trình khởi nghiệp của Marc Randolph còn để lại nhiều bài học quý giá khác. Một trong số đó chính là sự tập trung vào mảng kinh doanh cốt lõi. Marc Randolph gọi đó là “nguyên tắc Canada”. Đại ý là ở giai đoạn đầu kinh doanh, họ muốn mở rộng ra thị trường Canada – nằm bên cạnh Mỹ với nhiều nét tương đồng – nhưng sau khi phân tích kỹ càng, họ quyết định chỉ tập trung vào thị trường Mỹ, bỏ qua Canada để tránh phân tán nguồn lực. Quyết định này về sau chứng minh là đúng đắn, vì cho dù là hai nước láng giềng nhưng hệ thống bưu điện Canada có những đặc thù so với Mỹ, không dễ kinh doanh qua thư từ với hai hệ thống khác biệt.

“Nguyên tắc Canada” áp dụng nhất quán ở Netflix khi có vấn đề nào đó mà đội ngũ cần cân nhắc, chẳng hạn sẽ kinh doanh cả bán đĩa và cho thuê hay chỉ cho thuê? Quyết định được đưa ra là chỉ tập trung vào cho thuê, không ôm đồm bán đĩa.

“Sẽ không bao giờ thành công đâu” được xuất bản từ mấy năm nay, tôi đọc được 1/3 rồi để trên giá sách phủ bụi, nay mới lôi ra đọc tiếp trong nỗ lực “thanh toán” những cuốn sách đọc dở trước khi năm 2025 khép lại.

Nếu bạn đã đọc đến đây và có một ý tưởng sản xuất nội dung số đủ giá trị để mơ ước đến “subscription model”, đừng ngần ngại nhắn tin cho tôi nhé. Biết đâu chúng ta có thể thử điều gì đó hay ho.

Võ Văn Thành